Saturday, 18 July 2015
29 October 2020
زیر باران

«نگاهی به آثار علی محمد افغانی»

2010 January 30

مارال / رادیو کوچه

maral@koochehmail.com

«بسیاری از افرادی که در زندگی شخصی من حضور داشته و تاثیری بر من گذاشته‌اند در داستان‌های من هم حضور دارند. تصور اینکه نویسنده چیزی به کلی خیالی می‌نویسد اشتباه است. نویسنده نمی‌تواند با خیال چیزی بنویسد. البته نویسنده می‌تواند چیزی از کشف و شهود را مطرح کند که حتا زنده‌تر از واقعیت است.»

این گفته‌ی یکی از قدیمی‌ترین رمان نویسان ایران است، کسی که «سیروس پرهام» در مجله راهنمای کتاب، درباره‌ی رمان هزار صفحه‌ای او نوشت: «بی‌هیچ گمان بزرگ‌ترین رمان زبان فارسی خلق شده و تواناترین داستان نویس ایرانی، درست همان زمان که انتظارش می‌رفت پا به میدان نهاده است.»

علی محمد افغانی، متولد 1305 درکرمانشاه، تحصیلات متوسطه را در همان شهر گذراند و برای ادامه تحصیل به تهران آمد و وارد دانشکده افسری شد. به علت ممتاز بودن، موفق به اخذ بورس تحصیلی برای آمریکا شد و در همان جا بود که با ادبیات و رمان آشنا گردید.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

در سال 1333 حین بازگشت از آمریکا، دستگیر و به زندان قصر منتقل شد. در زندان نخستین جرقه‌های نگارش رمان «شوهر آهو خانم» که هفت سال از زندگی یک خانواده را به تصویر می‌کشد، زده شد. افغانی رمانی آفرید که هر خواننده‌ای صفحه به صفحه آن را دنبال نمود و بی‌شک «شوهر آهو خانم» در کنار «بوف کور» و «چشم هایش» بخش مهمی از زندگی مردم ایران را در سال‌های 1320-1300 به ثبت رساند.

پس از انتشار این رمان که مورد استقبال قرار گرفت، «انجمن کتاب ایران» این اثر را به عنوان رمان برگزیده سال 1340 انتخاب کرد و منتقدان بسیاری آن را ستایش کردند و در نشریات ادبی نوشتند: «نویسنده در این رمان از زندگی مردم عادی اجتماع ما تراژدی عمیقی پدید آورده و به صحنه هایی پرداخته است که انسان را به یاد آثار بالزاک و تولستوی می‌اندازد»

«در زندگی اجتماعی که بر اساس ارتباطات متقابل استوار شده است بسیارند کسانی که شادی‌های خود را از ترس آن که مدعی پیدا نکنند مثل گربه دزد و گوشت به گوشه‌ای می‌برند و نجویده می­بلعند، اما کم‌اند کسانی که بار غم خود را برای آن که به دیگران سرایت نکند به تنهایی به دوش می‌کشند.» (ص 590 از کتاب شوهر آهو خانم)

«شوهر آهوخانم» داستان ناتمام تبدیل زن ایرانی به ماشین تولید بچه، ارضای کننده تمایلات جنسی مرد و مسوول پختن و روفتن خانه است.

خودش درباره رمان «شوهر آهو خانوم» می‌گوید : «من این رمان را در دوران زندان نوشتم. در این کتاب بسیاری از مثل‌ها وجود دارد که نظیرش را در جای دیگری نمی‌توان دید. تمام سعی من بر این بود که به شکلی این رمان را بنویسم که هیچ ضرب المثل تکراری در آن وجود نداشته باشد»

«شوهر آهوخانم» داستان ناتمام تبدیل زن ایرانی به ماشین تولید بچه، ارضای کننده تمایلات جنسی مرد و مسوول پختن و روفتن خانه است.

او در ادامه می‌گوید : «من بعد از آزادی از زندان، نسخه دست نویس این کتاب را که در دو جلد بود به انتشارات «معرفت» که کارهای جمالزاده را منتشر می‌کرد بردم. آن‌ها نگاهی به کتابم انداختند و گفتند: «داستان خوبی است ولی سرمایه ما درگیر چاپ کتاب دیگریست .» بعد به منزل بازگشتم و با ماشین تحریری که خریدم به تایپ آن مشغول شدم و خودم آن را به چاپ رساندم و حروف چینی‌اش را به حروف چینی «سپه» سر خیابان فردوسی با مدیریت برادران اسکویی سپردم که شش، هفت ماه طول کشید و در 2000 نسخه به چاپ رسید. وقتی که کتابم مطرح شد، آن وقت انتشارات امیرکبیر از من برای چاپ آن دعوت کرد.»

افغانى در شوهر آهوخانم نشان مى‌دهد که نویسنده‌اى است تیزبین که حرکات زن و مرد و کودک و حتا سگ و گربه را به خوبى مى‌بیند. از اختلافات آسیابان و نانوا تا دعواى دو هوو و کتک کارى زن و شوهر همه را مى‌تواند چنان توصیف کند که خواننده صحنه را پیش چشم خود مجسم ببیند. از اسرار زنان و عوالم کودکان خبر دارد. در هر گوشه زندگى مى‌تواند زیبایى را ببیند و آن را با قدرت تمام ستایش کند.

افغانی، پس از شوهرآهوخانم ، رمان ۸۰۰ صفحه‌ای «شادکامان دره قره سو» را در سال 1344 نوشت، جان مایه این اثر قدرى سیاسى است و تاثیر مرگ دو برادرش در این کتاب وجود دارد، که ضمن داستان عشق بهرام، پسر میراب ده به سروناز، دختر ارباب، اشاراتى به جریان‌هاى اجتماعى پس از شهریور 1320 دارد.

افغانی پس از «شادکامان دره ی قره سو» به مدت ده سال چیزى ننوشت چرا که تصور مى‌کرد اگر بخواهد بنویسد در دام روزنامه‌هاى رژیم مى‌افتد و فضاى ادبى آن زمان روزنامه‌ها نیز با کمک خرج دولت منتشر مى‌شدند که باید ناگزیر به همکارى با آن ها مى‌شد، اما هرگز دلش نمى‌خواسته که تن به سانسور و ممیزی دهد.

از آثار دیگر افغانی می‌توان به : «سیندخت»، «شلغم میوه‌ی بهشته»، «بافته‌های رنج»، «بوته‌زار»، «محکوم به اعدام»، «دکتر بکتاش» و هم‌چنین کتاب «محکوم به اعدام» که شامل مجموعه داستان‌هایی است که یکی از آن‌ها تحت عنوان «فصل خوب سال» پاسخ گوی نیازهای روحی جامعه مستضعف است، اشاره کرد.

هم‌چنین رمان 700 صفحه‌ای «دنیاى پدران و دنیاى فرزندان» و رمان 300 صفحه‌ای تحت عنوان «صوفى صحنه و دزد کنگاور» از دیگر آثار اوست.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , 

۱ Comment


  1. bashararat hussain shah
    1

    بنده بشارت حسین شاه دانشجوه زبان وادبیات فارسی ام من در دانشگاه جواهر لعل نهرو پیش دکترا میکتم اگه کسی درباره علی محمد افغانی اطلاعات بیشتر دارد لطفا به من ایمیل بزنید
    bshah325@gmail.com