Saturday, 18 July 2015
08 December 2021
وقوع آخرالزمان شهری

«شهر به منزله یک پارکینگ نامتناهی»

2013 January 30

سمیه ورزنده / رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«نامه ربوده شده» نمادی آشناست. در داستانی به همین نام از «ادگار آلن ‌پو»، «مسیو دوپن»،‌ کارآگاهی که شخصیت اصلی سه داستان پلیسی معروف «پو» است، با معمایی مواجه می‌شود.

 نامه‌ای بسیار مهم از آپارتمان یکی از اعضای دربار سرقت شده و پلیس با این که سارق را می‌شناسد،‌ نمی‌تواند در بین اسناد او نامه را پیدا کند. در نهایت، «کارآگاه دوپن» نامه را پیدا می‌کند، فقط به این دلیل که دزد نامه،‌ به هیچ وجه آن را پنهان نکرده بود.

تلاش چندین ساله و طرح‌‌های گوناگون برای حل ترافیک نه تنها به نتیجه نرسیده، ‌بلکه ساکنان کلان‌‌شهرها در آستانه انفجار، یاد گرفته‌اند میل خود را تغییر دهند تا بتوانند وضع  موجود را تحمل کنند

نامه در تمام مدت پیش چشم مامورانی بود که گوشه و کنار خانه را به دنبال نامه زیرورو می‌کردند، اما از آن‌جا که در جستجوی چیزی مهم بودند که قاعدتن می‌بایست در جایی عجیب مخفی شده باشد، این تصور پیش می‌آمد که نامه در زوایای پنهانی‌‌تر و لایه‌های زیرین‌‌تری است و در طول فرآیند جست‌و‌جو،‌ اشیای پیش ‌پا افتاده بیشتر و بیشتر از مقابل چشم ماموران پنهان می‌‌ماند. نامه ربوده شده، ترافیک کلان شهرهای کشور ما در عصر حاضر است.

ترافیک شاید تنها معضلی است که تمام مردم و مسوولان شهر با آن مواجه‌‌اند. عالی‌رتبه‌‌ترین و ثروتمند‌ترین مسوولان، ‌هر یک به نحوی با این مساله درگیرند. ممکن است هیچ یک از این مسوولان با مسایلی نظیر فقر،‌ فساد،‌ موادمخدر و … مواجه نشده باشند و در نتیجه، به علت نداشتن تصوری از این مقولات به نحوی انفعال خود را توجیه کنند،‌ اما ترافیک مقوله دیگری است. فقر و اعتیاد برای بسیاری از اصحاب قدرت حضور عینی ندارد، ‌اما حضور عینی ترافیک ملموس و پررنگ است،‌ و درست به همین دلیل است که مشکل ترافیک آن چنان که باید دیده نمی‌شود.

20130129-traffic-koocheh2

اگرچه در سال های اخیر تدابیر گوناگون و هوشمندانه‌ای چون طرح محدوده ممنوعه در مراکز پرترافیک شهر و نوبت بندی اتومبیل ها برای ورود به شهر بر اساس شماره پلاک یا پرداخت حق استفاده از بزرگراه ها و خیابان های پرتراکم و … گرفته شده، اما باید گفت برای بر طرف کردن این مشکل کافی نبوده است.

در واقع، تلاش چندین ساله و طرح‌ های گوناگون برای حل ترافیک نه تنها به نتیجه نرسیده، ‌بلکه ساکنان کلان‌‌شهرها در آستانه انفجار، یاد گرفته‌اند میل خود را تغییر دهند تا بتوانند وضع  موجود را تحمل کنند. دیگر کسی به یافتن راه حل معضل ترافیک نمی‌‌اندیشد،‌ یا اگر بیندیشد،‌ خود می‌داند که به تلاشی مذبوحانه دست زده است.

آن چه اکنون برای شهروندان مهم است،‌ این است که بیاموزند چگونه با ترافیک لذت ببرند. در حقیقت این تصویر هولناکی است که یک راننده تاکسی ارایه می‌کند.‌ بیانی است از میل ناخودآگاه او برای کنار آمدن با ترافیک.

عده قابل توجهی از جوانان شهر،‌ طبق توافقی نانوشته،‌ در شب‌های تعطیل به صورت دست‌جمعی،‌ ترافیکی سنگین به وجود می‌آوردند تا از شب تعطیل خود لذت ببرند.

راننده تاکسی با لبخندی می گوید: «در بسیاری از مواقع،‌ مسافران با راننده آن‌قدر گرم صحبت می‌‌شوند که به کل دشواری انتظار کشیدن در ترافیک فراموش می‌شود. در واقع  این جرقه‌‌ها با فرافکنی رنج ناشی از مشکلات گوناگون به ترافیک آغاز می‌شود و سپس، این فرافکنی با مشارکت دیگر مسافران و راننده ابعاد گوناگون به خود می‌گیرد و به بحث‌‌هایی کشیده می‌شود که برای فرد، آن‌قدر حرف زدن درباره آن‌ها جذاب است که ترافیک را به کل از یاد می‌برد».

راننده تاکسی حرف خود را با افسوس ادامه می دهد: «البته‌ اگر این چنین پیش رود، وضعیت شهرهای کشور تبدیل به‌ پارکینگ بزرگی به وسعت یک شهر می شود و این همان چیزی است که گسترش بی‌رویه‌اش منجر به وقوع آخرالزمان شهری می‌گردد».

اما به راستی چه عاملی بر عمق و وسعت ترافیک می‌افزاید؟ و آن را به شکل تصاعدی افزایش می‌دهد؟

اگرچه عواملی چون ارزان بودن بنزین، کمبود شبکه‌های بزرگ‌راهی درون شهری، کمبود شبکه حمل و نقل ریلی (مترو) ، هوشمند نبودن ترافیک، عدم وجود تسهیلات در نقاط گوناگون شهر، در ایجاد ترافیک شهری نقش پر رنگی دارند، اما شاید بتوان یکی دیگر از دلایل پر اهمیت را افزایش تعداد اتوموبیل‌های شهر دانست.

20130129-traffic-koocheh1

در حالی که مشکلات ناشی از ترافیک موجب نارضایتی مردم است و موجب تاخیر در انجام امور شهری و کاهش بازدهی اقتصادی، افزایش آلودگی هوا و آلودگی صوتی و اثرات منفی بر محیط زیست و هم‌چنین ایجاد خستگی و استرس ناشی از رانندگی در ترافیک‌‌های سنگین برای شهروندان می‌شود، هم‌‌چنان هر روز به تعداد خودروهایی که فضای خیابان‌‌ها را اشغال می‌کنند، اضافه می‌‌‌‌شود.

خودروهایی که‌ تنها پل رابط انسان و ترافیک هستند.‌ در واقع همان چیزی است که به انسان مجوز ورود به عرصه ترافیک را می‌دهد و باعث می‌شود در به وجود آوردن این وضعیت نقشی بر عهده داشته باشد. به یقین می توان گفت اتومبیل در کشور ما، همان‌طور که بزرگ‌ترین معضل زندگی شهری ماست،‌ کارکرد زیباشناختی هم دارد. چرا که سوار شدن ماشین مد روز و کورس گذاشتن در خیابان‌ها و اتوبان‌ های شهر،‌ بخش عمده‌ ای از وقت و فکر مردم و بویژه جوانان ما را به خود اختصاص داده است.

به عنوان مثال، هجوم عجیب جوانان به خیابان‌ها به خصوص در روزهای تعطیل،‌ به خوبی بیان‌گر این نکته است. عده قابل توجهی از جوانان شهر،‌ طبق توافقی نانوشته،‌ در شب‌های تعطیل به صورت دست‌جمعی،‌ ترافیکی سنگین به وجود می‌آوردند تا از شب تعطیل خود لذت ببرند.

طراحان شهری باید به دنبال مدیریت ترافیک باشند و الفبای این مدیریت، تعریف ضوابط استفاده از وسایل نقلیه شخصی است

در واقع ترافیک به آنها فرصت می‌‌دهد به خوبی خود و ماشین‌شان را به نمایش بگذارند. بنابراین،‌ مردمی که در طول هفته از ترافیک شکایت می‌کنند،‌ آخر هفته در توافقی دسته‌جمعی دست به ایجاد ترافیکی سنگین می‌زنند تا اوقات فراغت‌شان را به گونه‌ای صرف کنند. به این شکل، ‌این فضای متفاوت وسایل لازم برای لذت بردن فرد از ترافیک را فراهم می‌کند.

به این ترتیب با افزایش تعداد ماشین ‌های موجود در شهر، در دوری باطل دست و پا می‌زنیم. و تلاش ‌های‌مان برای حل معضل ترافیک،‌ بی‌فایده خواهد بود و به سرعت به سمت جهنمی نامتعارف پیش می‌رویم.

جالب است که برای داشتن سهمی قابل توجه در این جهنم موعود،‌ تمام تلاش‌‌مان را می‌کنیم تا ماشین‌‌های بیشتری بخریم و بی‌‌هدف در خیابان‌های شهر پرسه بزنیم و ناخودآگاه به جایی بیندیشیم که شاید بهترین توصیف‌ش همان تصویر راننده تاکسی بود؛‌ شهر به منزله یک پارکینگ نامتناهی.

بنابراین گرچه  به منظور کاهش ترافیک راه‌کارهای، شامل گسترش حمل و نقل عمومی، توجه ویژه به برنامه‌‌ریزی شهری و اجباری شدن استفاده از خودروهای همگانی برای جابه‌‌جایی کارمندان و پرسنل سازمان‌‌ها و اداره‌‌ها برنامه‌ریزی شده است، اما طراحان شهری باید به دنبال مدیریت ترافیک باشند و الفبای این مدیریت، تعریف ضوابط استفاده از وسایل نقلیه شخصی است؛ و از آن‌جا که عامل اصلی ایجاد ترافیک، فعالیتی غیر از رفت و آمد ضروری مردم است، باید برای فرهنگ‌سازی در زمینه ترافیک شهر تمام مسوولان در این راستا همکاری کنند. برآورده نشدن نیازهای مردم در برنامه‌ریزی‌های شهری در کلان‌شهرها از جمله دلایل اصلی ایجاد ترافیک در سطح شهر است.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,