شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
26 August 2016
تجاوز، از ميدان تحرير تا قلب سوئد

«مصر و نوزده تجاوز در یک هفته»

۱۳۹۱ بهمن ۱۶

آیدا قجر/  رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

هفته گذشته دومین سالگرد انقلاب مصر بود؛ انقلابی که از میدان «التحریر» به معنای «آزادی» شروع شد اما معترضان به انتخابات و حکومت مصر هم‌چنان به تجمعات اعتراضی خود در آن‌جا ادامه می‌دهند.

میدان «التحریر» به رمز موفقیت مردم مصر در برکناری حکومت سی ساله حسنی مبارک تبدیل شد، اما نام این میدان به جز نقشی که به عنوان نماد پیروزی مردم در مقابل حکومتی خودکامه ایفا می‌کند، به پدیده دیگری نیز معروف شده که معضلی جهانی می‌نماید: «تجاوز جنسی به زنان».

در میدان التحریر به ازای هر دو نفر، یک مامور لباس شخصی حضور دارد، یعنی اگر بخواهند می‌توانند مقابل آزار جنسی زنان را بگیرند

به گزارش روزنامه مصری «دنیا الوطن» به طور متوسط سالی ٢٠ هزار تجاوز در این کشور اتفاق می‌افتد اما آمار دقیق و ثبت‌شده‌ای در دست نیست.

«شیرین نجیب»، وکیل و عضو شورای ملی زنان مصر در پی گزارش‌های محلی مبنی بر حضور یکی از قربانیان تجاوز در دومین سالگرد انقلاب این کشور در بیمارستان «سلام» شهر قاهره،‌ بر بالین قربانی حاضر شده و در گفتگو با رسانه‌ها اعلام کرد : «برای پی‌گیری وضعیت دختر ١٩ ساله‌ای که مورد تجاوز قرار گرفته بود، به بیمارستان بین‌المللی سلام رفتم. دختر به علت وضعیت جسمی و روحی نامناسب در حالی که قسمت‌هایی از بدنش با جسمی تیز بریده شده بود دچار بیهوشی می‌شد و نتوانستم شهادتی از او بگیرم در نتیجه به پلیس مراجعه کردم و متوجه شدم در هفته گذشته و تنها در این بیمارستان، ١٨ مورد تجاوز دیگر نیز گزارش شده است».

تظاهرکنندگان در حال کمک به زنی که در میدان التحریر مورد حمله متجاوزان قرارگرفته/عکس: رویترز

تظاهرکنندگان در حال کمک به زنی که در میدان التحریر مورد حمله متجاوزان قرارگرفت / عکس: رویترز

«اباء التمامی»،‌ یکی از اعضای سازمان «مبارزه با آزار جنسی زنان» مصر در گفتگو با «رادیو کوچه» ضمن اشاره به این که «تجاوز به زنان در مصر به فرهنگ مردم تبدیل شده»،‌ تاکید کرد: «در میدان التحریر به ازای هر دو نفر، یک مامور لباس شخصی حضور دارد، یعنی اگر بخواهند می‌توانند مقابل آزار جنسی زنان را بگیرند؛ اما برعکس، از این اتفاق استفاده سیاسی می‌برند تا بر لزوم نظامی شدن شهر تاکید کرده و در شعارهای انتخاباتی از آن استفاده کنند».

یکی دیگر از نجات‌یافتگان تجاوز جنسی در روز ٢۶ ژانویه (سالگرد انقلاب مصر) در گفت‌وگو با مجله «النظره»(نگاه) آن‌چه بر وی گذشته بود را چنین تعریف کرد: «همراه با دوستم در تجمع شرکت کرده بودیم. بر اثر فشار جمعیت، تلفن از دستم افتاد. حس کردم موج جمعیت مرا با خود همراه کرده و به سمتی دور از دوستم می‌برد. دست چند مرد به قسمت‌های حساس بدنم اصابت کرد و آن‌ها کنترل خود را از دست دادند و به بدنم دست می‌کشیدند. قدرت بدنی‌ام اجازه نمی‌داد تا خودم را از آنها برهانم، لباس‌هایم یکی یکی کم می‌شد، صدای جوانی را شنیدم که می‌گفت به جای دیگری ببریمش و به نوبت با او بخوابیم. فریاد می‌زدم اما انگار این کار آن‌ها را بیشتر تحریک می‌کرد. دست‌های بی‌شماری بر بدن عریانم کشیده می‌شد. تنها راهی که به نظرم رسید تحریک حس مردانه شخصی بود که مرا به نقطه‌ای خلوت می‌کشاند. به او گفتم تو قهرمانی و مرا نجات بده، نمی‌دانم چه شد که مرا از جمعیت بیرون کشید و به بهداری تحویلم داد».

میدان «التحریر» شاهد جمعیت زیادی است. مردمی که اکثر آن‌ها مرد هستند،‌ مردانی خشمگین و عصبانی و مملو از حس‌های مردانه، شلوغی باعث می‌شود ناگهان نزدیک به ٢٠ مرد به یک زن حمله‌ور شوند.

«یکی از دلایل بالا بودن آمار تجاوز جنسی به زنان، جامعه است به طوریکه زن قربانی نه فقط مورد تجاوز قرار گرفته؛ بل‌که جامعه و خانواده‌اش نیز او را طرد می‌کنند.

دکتر «مراد البنا»،‌ جامعه‌شناس مصری معتقد است «ممنوعیت ارتباط دختر و پسر قبل از ازدواج»،‌ «مشکلات اقتصادی و سن بالای ازدواج»، «عدم پذیرش اختلاط جنس‌های مخالف توسط جامعه» و «تابو بودن مساله جنسی میان افراد جامعه سنتی مصر» دلایل آمار بالای تجاوز جنسیتی به زنان در این کشور است.

نکته دیگری که این جامعه‌شناس مطرح می‌کند، مربوط به قوانین مجازات در مصر است به طوری که بر اساس گفته‌های وی «در جوامع عربی، مجازات قانونی برای تجاوز وجود ندارد».

«فوزیه عبدالستار»،‌ استاد قانون جنایی نیز معتقد است: «آمار ربودن زنان و تجاوز به شکل نگران‌کننده‌ای افزایش یافته که در شرایط انقلابی مصر، بعد سیاسی و ملی پیدا کرده است».

ویدیویی بر یوتیوب حکایتی خاموش از تجاوز به «لارا لورگان»، خبرنگار آمریکایی شبکه CBS در میدان «التحریر» داشت.‌ گزارش‌گری که سه ماه بعد از واقعه‌ای که بر وی گذشته بود، مقابل دوربین‌ رسانه‌ها قرار گرفت و تجاوز صورت گرفته بر خود را روایت کرد: «اوج انقلاب بود،‌ ماه فوریه سال ٢٠١١، در حال گزارش بودم که باطری دوربین تمام شد. قبل از هر حرکتی برای خروج از جمعیت، دستانی را بر سینه و پاهایم حس کردم. انگار مردان پشت سر هم و یکی یکی اضافه می‌شدند،‌ تلاش‌های من برای رهایی آن‌ها را بیشتر تحریک می‌کرد. یک نفر از میان جمعیت فریاد زد این‌ها اسراییلی هستند. تحریک جنسی و خشم با هم آمیخت. وقتی هوا را بر پوستم احساس کردم متوجه شدم لباس‌های زیرم نیز کنده شده، به بالا نگاه کردم و دوربین‌های موبایل که مشغول فیلمبرداری از من بود را دیدم. مردم من را با چوب می‌زدند و با دست‌هایشان ٢۵ دقیقه به من تجاوز کردند. حس می‌کردم به آرامی در حال مرگ هستم. اگر «رای» فیلم‌بردارمان به من نمی‌رسید، همه چیز تمام شده بود.»

لارا لوگان خبرنگار سی.بی.اس؛ تصویر سمت راست دقایقی پیش از تجاوز و تصویر سمت چپ، از ویدیوی حمله به وی گرفته شده است.

لارا لوگان خبرنگار سی.بی.اس؛ تصویر سمت راست دقایقی پیش از تجاوز و تصویر سمت چپ، از ویدیوی حمله به وی گرفته شده است.

«تیسیر حمید»، پژوهش‌گر اجتماعی در گفت‌وگو با وبسایت «ایلاف» در مورد آمار بالای تجاوز به زنان می‌گوید: «یکی از دلایل بالا بودن آمار تجاوز جنسی به زنان، جامعه است به طوریکه زن قربانی نه فقط مورد تجاوز قرار گرفته؛ بل‌که جامعه و خانواده‌اش نیز او را طرد می‌کنند. اگر مجرد باشد دیگر خواستگاری پیدا نمی‌کند و اگر ازدواج کرده باشد طلاقش می‌دهند و خانواده‌اش نیز پذیرای او نخواهند بود.»

اما آیا آمار تجاوز جنسی مخصوص کشورهای جهان سومی یا مذهبی و سنتی است؟ تفاوت‌ها کجاست و نقش سکوت چیست؟

در کشورهای مختلف چه خبر است؟

‌تجاوز جنسی به زنان به عنوان یک پدیده به تازگی در جهان مطرح شده و مورد توجه قرار گرفته است. عوامل بسیاری در تغییر این آمار و کنترل آن موثرند.

در جوامعی که به فرد مورد تجاوز قرار گرفته به عنوان قربانی نگاه نمی‌شود، آمار رسمی کمتری وجود دارد. قربانیانی که سکوت کرده‌اند بیشتر بوده و سیستم و دستگاه دولتی که حمایت آنها را برعهده بگیرد نیز کمتر است.

به طور مثال در پاکستان تا سال ٢٠٠۶ اگر زنی مورد تجاوز قرار می‌گرفت برای اثبات جرم متجاوز نیاز به شهادت چهار مرد بود و زن نیز به جرم «زنا» زندانی می‌شد، در نتیجه زنان سکوت بیشتری اختیاری می‌کردند.

تجاوز،‌ این پدیده جهانی را نمی‌توان محصول عقب‌ماندگی،‌ سنت یا قوانین مذهبی دانست، هرچند که این عوامل بی‌تاثیر نیستند؛ اما مهم‌ترین نقش آنها در رخ دادن تجاوز نیست، که در سکوت بعد از آن نهفته است.

در آمریکا سالانه ۶۴٠ هزار یا به عبارتی روزی دوهزار مورد گزارش می‌شود.

در کشورهای عربی شمال آفریقا مانند تونس هیچ موردی گزارش نشده است و آماری مبنی بر این اتفاق وجود ندارد؛ اما کمی آن طرف تر،‌ در مراکش طبق بند ۴٧۵ قانون مجازات این کشور اگر مردی به دختری زیر ١٨ سال تجاوز کند، می‌تواند بعد از دستگیری و رضایت خانواده دختر، او را به همسری برگزیند. در واقع دختری که بعد از تجاوز از طرف خانواده و جامعه طرد می‌شود، راهی جز ازدواج با متجاوز خود نخواهد داشت.

مجازات تجاوز در عربستان سعودی، مرگ است؛ اما نمونه‌هایی وجود داشته که یک فرد سنی به شخصی شیعه تجاوز کرده و حکم ٢٠٠ ضربه شلاق و شش ماه زندان دریافت کرده است.

«لونز وی» و «فیتز جرالد» دو محقق شناخته شده در کتابی تحت عنوان «اسطوره‌های تجاوز» در سال ١٩٩۴ تحقیقی پیرامون این مساله ارائه کردند. طبق این تحقیق، باورهای عمومی مقابل تجاوز در سه گفتار خلاصه می‌شود:

اول: اتفاقی نیافتاده و زنان (راویان) تا حد زیادی بی‌دلیل موضوع را بزرگ کرده و به مردان اتهام می‌زنند.

دوم: خودش می‌خواست و خوشش آمده یعنی زمانی‌که زن می‌گوید «نه»، به معنای «بله» است.

سوم: حقش بود به این معنا که مقصر و باعث این اتفاق خود زن بوده است.

به باور تهیه‌کنندگان این تحقیق، چنین باورهایی مانند اسطوره‌ها، پایدار مانده‌ و گسترش یافته‌اند در نتیجه اجازه می‌دهند خشونت جنسی مردانه باقی مانده و ضد زنان تعریف نشود.

طبق گزارش‌های رسمی فرانسه، در سال ١٩٩٩، از هر ١١ تجاوز، تنها یک مورد گزارش می‌شود و هشت درصد تجاوزها شامل مردان می‌شود. این گزارش در حالی منتشر شده است که سکوت قربانیان عاملی برای عدم وجود آمار دقیق شمرده شده است؛ اما به طور تخمینی سالانه بین ٧٠ تا ٧۵ هزار زن به طور کامل مورد تجاوز قرار می‌گیرند که تنها ٨۵٠٠ نفر آنها لب به سخن می‌گشایند و ١٩٨ هزار نفر نیز در تعریف تجاوز قرار می‌گیرند.

ماموران امنیتی لباس‌های غاده کمال، فعال زن مصری را هنگام بازداشت کندند و وی را مورد آزار و ضرب‌وشتم قرار دادند/عکس: رویترز

ماموران امنیتی لباس‌های غاده کمال، فعال زن مصری را هنگام بازداشت کندند و وی را مورد آزار و ضرب‌وشتم قرار دادند/عکس: رویترز

طبق تعریف بین‌المللی تجاوز، هر حرکت و نگاهی که موجب آزار جنسی شخص شود، تجاوز محسوب می‌شود.

بر اساس گزارش منتشر شده در سال ١٩٩٩، ٩١ درصد از متجاوزان در فرانسه ملیت فرانسوی داشتند و ۶٧ درصد تجاوزها در منزل قربانی یا متجاوز رخ می‌دهد،  ٣.٧ درصد در کوچه و خیابان، دو درصد در باغ و پارک، ١.۵ درصد در مترو و  ٠.۶ درصد در پارکینگ. ١٧ درصد متجاوزان پزشک، ١۴ درصد مسوولانی مانند مسوول خوابگاه‌ها، ‌١٣ درصد معلمان و ١٢ درصد توسط پلیس اتفاق افتاده است.

آمارهای منتشر شده پیرامون مساله تجاوز به زنان چه در کشورهای پیشرفته و چه در کشورهای توسعه‌نیافته، توسط جامعه مدنی مانند جنبش‌های زنان تهیه و در اختیار نهادهای دولتی و جامعه مدنی قرار گرفته است؛ اما در میان تمام آنها مورد کشور سوئد حائز اهمیت است.

سوئد از اولین کشورهایی‌ست که مساله تجاوز در ازدواج را در سال ١٩۶۵ مطرح کرد در حالی‌که آلمان تابوی این معضل را در سال ١٩٩٧ شکست؛ البته سازمان عفو بین‌الملل معتقد است با تمام پیشرفتگی و برابری که در این کشور وجود دارد،‌ نرم‌های جنسیتی پدرسالارانه همچنان ریشه دارد.

چهار سال قبل در سوئد ١۵٧٠٠ گزارش آزار جنسی ثبت شده که ۵٩٠٠ مورد آن تجاوز بوده است. بر پایه مطالعات اتحادیه اروپا، سوئد که در سال ٢٠٠۶ صدرنشین کشورهای معتقد به تساوی جنسیتی است، بالاترین درصد ثبت گزارش یا به عبارتی شکسته‌شدن سکوت قربانیان را داراست.

سوئد از اولین کشورهایی‌ست که مساله تجاوز در ازدواج را در سال ١٩۶۵ مطرح کرد در حالی‌که آلمان تابوی این معضل را در سال ١٩٩٧ شکست؛ البته سازمان عفو بین‌الملل معتقد است با تمام پیشرفتگی و برابری که در این کشور وجود دارد،‌ نرم‌های جنسیتی پدرسالارانه همچنان ریشه دارد.

بر اساس گزارش‌هایی که منتشر شده می‌توان چنین نتیجه گرفت اگر قانون سرکوب‌گر مقابل تجاوز و آزار جنسی وجود نداشته باشد، می‌توانیم شاهد تجاوزهای گروهی در بطن انقلاب و مقابل دوربین‌های رسانه‌ها باشیم یعنی همان اتفاقی که در مصر هر روز به وقوع می‌پیوندد؛ اما تنها قانون برای مهار خشونت کافی نیست، بلکه جامعه نیز باید با تابوشکنی پذیرش قربانیان را داشته باشد.

نمونه کشور سوئد و آمار بالای تجاوز و آزار جنسی در این کشور حاکی از آن است که اگر کشوری پیشرفته و مترقی باشد لزوما نمی‌تواند مقابل رخ دادن این اتفاق بایستد؛ اما فرهنگ مردم و مکانیزم دفاع از زنان و نقش قوه‌ قضائیه به قربانی کمک می‌کنند تا در ثبت و روایت واقعیت جامعه، تابوها را کنار گذاشته و از آنچه بر وی گذشته سرشکسته نباشد.

تجاوز،‌ این پدیده جهانی را نمی‌توان محصول عقب‌ماندگی،‌ سنت یا قوانین مذهبی دانست، هرچند که این عوامل بی‌تاثیر نیستند؛ اما مهم‌ترین نقش آنها در رخ دادن تجاوز نیست، که در سکوت بعد از آن نهفته است.

بایگانی کوچه:

«برنامه‌های قبلی آیدا قجر در حوزه زنان را این‌جا بشنوید»

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , , 

۱ Comment


  1. Daniel
    1

    Very misleading title !
    While an overview of the Egyptian case is well done, there is a premature conclusion on the Swedish case and that “culture and religion, …. are not the etiologies of this phenomenon” is absolutely misleading

    Thanks