شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
25 August 2016
به بهانه روز جهانی مبارزه با ختنه زنان

«ختنه زنان، باوری مذهبی یا سنتی ریشه‌دار»

۱۳۹۱ بهمن ۲۴

هشدار: عکس‌های این مقاله ممکن است خشونت‌آمیز، ناراحت‌کننده یا برای کودکان نامناسب باشند.

آیدا قجر / رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

ششم فوریه روز جهانی مبارزه با ختنه زنان است. اقدامی که فتواهای مختلف مذهبی در تایید یا تحریم آن وجود داشته و روی دیگر سکه را قید و بند سنت‌های کهن و بافت جامعه‌های توسعه‌نیافته به خود اختصاص داده است.

بر اساس آمار «سازمان بهداشت جهانی»، تاکنون ١۴٠ میلیون زن و دختر در سراسر جهان ختنه شده و روزی شش هزار دختر دیگر به این آمار اضافه می‌شوند. «سازمان یونیسف» نیز در آخرین گزارشی که در ژانویه سال جاری به روز رسانی شده، آمار ختنه در آفریقا و یمن را بیش از دیگر مناطق جهان و نزدیک به هفتاد میلیون مورد ذکر کرده است. بر اساس این آمار، ختنه زنان در فاصله سنی ١۵ تا ۴٩ سال اتفاق افتاده و بیشترین تعداد ختنه زنان در کشورهای جیبوتی، مصر، گینه و سومالی به ثبت رسیده است.

ماماها در شهر باندونگ اندونزی  انتظار قربانی بعدی ختنه را می‌کشند. / عکس: استفانی سینکلر سال ٢٠١٢

ماماها در شهر باندونگ اندونزی انتظار قربانی بعدی ختنه را می‌کشند. / عکس: استفانی سینکلر، روزنامه گاردین؛ سال ٢٠١٢

سازمان ملل نیز در گزارش نوامبر ٢٠١٢ خود اعلام کرده که سالانه سه میلیون دختر در معرض ختنه شدن قرار دارند.

آمار منتشر شده نشان می‌دهد که کشورهای خاورمیانه و آفریقا شاهد بیشترین مورد ختنه زنان هستند. در ایران نیز در برخی مناطق غربی و جنوب غربی کشور مانند لرستان، کردستان و خوزستان ختنه زنان صورت می‌گیرد.

هفته گذشته بنیاد جمعیت جهان در آلمان به مناسبت روز جهانی مبارزه با «ناقص‌سازی جنسی زنان» از جامعه جهانی خواست تا برخورد «محکم‌تری» با این «سنت خونین» انجام دهد.

مدیر اجرایی این بنیاد اعلام کرد: «با توجه به این که از سال ١٩٩٣ این عمل، نقض حقوق بشر شمرده می‌شود، جامعه جهانی موظف است در این زمینه اقدام کند. هر چند تعداد زیادی از کشورها قوانینی در این زمینه تصویب کرده‌اند؛ اما این قوانین هنوز برای مقابله با این سنت ریشه‌دار، پاسخگو نیست».

رنگ آبی درصد زنان بین ١۵ تا ۴٩ سال در کشورهای مختلف آفریقا که ختنه شده‌اند و رنگ نارنجی، درصد زنانی در همان گروه سنی که معتقدند این عمل باید ادامه پیدا کند را نشان می‌دهد.

رنگ آبی درصد زنان بین ١۵ تا ۴٩ سال در کشورهای مختلف آفریقا که ختنه شده‌اند و رنگ نارنجی، درصد زنانی در همان گروه سنی که معتقدند این عمل باید ادامه پیدا کند را نشان می‌دهد.

ختنه زنان از چه زمانی آغاز شد؟

مورخان بر این باورند که ختنه برای اولین بار ٢۵ سال قبل از میلاد مسیح در مصر باستان و در دره رود نیل اتفاق افتاد و سپس از آنجا به شرق آفریقا گسترش یافت.

در بسیاری از کشورهای آفریقایی این باور بر اساس یک سنت قدیمی وجود دارد که با کندن عضو تناسلی زنان، روح شیطان به وسیله خونریزی شدید از بدن زن خارج شده و باعث می‌شود در آینده از فساد به دور باشد.

در بسیاری از کشورهای آفریقایی این باور بر اساس یک سنت قدیمی وجود دارد که با کندن عضو تناسلی زنان، روح شیطان به وسیله خونریزی شدید از بدن زن خارج شده و باعث می‌شود در آینده از فساد به دور باشد.

قدیمی‌ترین شاهد برای ختنه در زنان، مومیایی‌هایی هستند که قدمت آن‌ها به ٢٠٠ سال قبل از میلاد باز می‌گردد. مردمان آفریقا و مصر باستان عقیده داشتند «ارواح خدایان و انسان‌ها دو جنسی‌اند و در نتیجه زنانگی مرد در پوست روی اندام جنسی او و روح مردانه زن در کلیتوریس وی وجود دارد». بنابراین با بریدن این بخش‌ها، اشخاص را به مرد یا زن کامل تبدیل می‌کردند.

بر اساس گزارش سازمان یونیسف، مصر با قرار گرفتن در رتبه چهارم، یکی از کشورهایی است که بیشترین آمار ختنه در آن وجود داشته، بطوریکه ٩١ درصد زنان این کشور ختنه شده‌اند و علیرغم بحث‌هایی که در سال‌های اخیر پیرامون این موضوع درگرفته، ۵۴ درصد کماکان معتقدند که این سنت باید حفظ شود. این آمار در حالی منتشر می‌شود که پارلمان مصر در سال ٢٠٠٨ قانون ممنوعیت ختنه زنان را تصویب کرد.

«استرابو» مورخ و جغرافی‌دان یونانی، ٢۵ سال پیش از میلاد نخستین گزارش ثبت‌شده از ختنه را در سفری به مصر نوشت.

«استرابو» مورخ و جغرافی‌دان یونانی، ٢۵ سال پیش از میلاد نخستین گزارش ثبت‌شده از ختنه را در سفری به مصر نوشت.

طبق این قانون، ختنه زنان غیر از حالت ضرورت ممنوع اعلام شده و در توضیح کلمه «ضرورت» آمده است:‌ «اگر کلیتوریس به اندازه‌ای بزرگ باشد که زنانگی مورد تردید قرار گرفته و یا باعث بیماری‌های تناسلی شود، می‌توان این اقدام را انجام داد»، هر چند آمار زنانی که کلیتوریس‌های بزرگ و آسیب‌زننده دارند یک درصد گزارش شده است.

برخی از اهل سنت مانند شافعی‌ها و حنبلی‌ها بر واجب بودن ختنه زنان تاکید دارند. حنفی‌ها معتقدند ختنه سنتی است که برای مردان واجب شرعی و برای زنان پسندیده است. مالکی‌ها اما معتقدند که ختنه برای مردان واجب و برای زنان مستحب موکد است.

این قانون، برای کسانی که زنان را ختنه می‌کنند بین سه ماه تا دو سال حبس و جریمه نقدی در نظر گرفته است.

«محمد طنطاوی» شیخ الازهر و بالاترین مقام مذهبی در مصر نیز در سال ٢٠٠۵ طی فتوایی، ختنه زنان را حرام اعلام کرده و گفت که چنین عملی در هیچ کجای اسلام مورد تاکید قرار نگرفته و نشانه‌ای برای آن وجود ندارد؛ هر چند این فتوا با مخالفت بسیاری از روحانیون مصر و حتی جبهه علمای الازهر مواجه شد.

نمونه مصر با قوانین جدیدی که در مجلس و دارالفتوای این کشور تصویب شده، نشان می‌دهد که حتی علی‌رغم این امر، باز هم آمار ختنه در این کشور بالا بوده و باور به لزوم ادامه ختنه زنان در میان مردم همچنان قوی است؛ به طوری که زنان تحصیل‌کرده بسیاری نیز در این کشور خود خواسته تن به تیغ‌هایی می‌سپارند که بخشی از جسم، روح و لذت رابطه جنسی ‌را از آنان دریغ می‌کند.

ختنه در اسلام

بحث وجوب یا عدم وجوب ختنه بر اساس قوانین دین اسلام، بسیار مفصل است؛ اما می‌توان به شکل خلاصه گفت که توافق نظری به شکل کلی در مورد آن وجود ندارد.

خونریزی‌ و درد شدید هنگام ختنه‌، بیماری‌هایی چون اختلال ادراری، هپاتیت ب، ایدز و انتقال عفونت‌ها یا بروز عفونت لگن از دیگر پیامدهای این عمل است که در بعضی موارد به مرگ زن یا دختر منجر می‌شود.

مشهورترین روایت در این میان متعلق به «ابوهریره» است که از پیامبر اسلام نقل کرده که پنج چیز بر مسلمان واجب است که ختنه نیز در آن وجود داشته و فرقی بین زن و مرد در این امر لحاظ نشده است.

برخی از اهل سنت مانند شافعی‌ها و حنبلی‌ها بر واجب بودن ختنه زنان تاکید دارند. حنفی‌ها معتقدند ختنه سنتی است که برای مردان واجب شرعی و برای زنان پسندیده است. مالکی‌ها اما معتقدند که ختنه برای مردان واجب و برای زنان مستحب موکد است.

در عصر جدید نیز برخی از روحانیون مشهور اهل سنت مانند «شیخ یوسف قرضاوی»، ختنه را دارای سابقه دینی خوانده و تنها تاکید کرده‌اند که این قانون می‌تواند با توجه به شرایط جامعه تغییر کند.

انواع ختنه در زنان

ختنه در زنان به چهار روش صورت می‌گیرد. در نوع اول، کلیتوریس به طور جزئی یا کلی برداشته می‌شود. نوع دوم کلیتوریس و لب‌های کوچک فرج بریده خواهد شد. در نوع سوم مجرای مهبل با قطع کردن و تغییر مکان لب‌های کوچک فرج یا لب‌های بزرگ آن تنگ می‌شود؛ در این روش ممکن است کلیتوریس به طور کامل برداشته شود. هرگونه عمل خطرناک بر روی آلت تناسی زن با اهداف غیر پزشکی مانند سوراخ کردن، سوزن زدن یا شکافتن، روش چهارمی است که برای ختنه زنان شناخته شده است.

انواع ختنه در زنان

انواع ختنه در زنان

اما انواع ختنه مطابق سنت‌ها، نزد عامه مردم بر سه دسته است. ختنه «سنت» که بخش‌هایی از روکش کلیتوریس را بر می‌دارند، ختنه فرعونی که در آن کلیتوریس به همراه لب‌های کوچک و بزرگ فرج زن قطع شده و سپس فرج را می‌دوزند تا تنها سوراخی برای خروج ادرار و خون مربوط به عادت ماهانه باقی بماند. سومین مورد ختنه، قطع کردن است که بخشی از دستگاه تناسلی را به انتخاب خود میبرند.

ختنه میان زنان ایرانی

با تمام تلاش‌هایی که فعالان جنبش زنان و حقوق بشری برای آگاه‌سازی مردم از جنبه خشونت‌آمیز ختنه داشته‌اند؛ هنوز در مناطقی از ایران این عمل بر روی زنان صورت می‌گیرد.

بیشترین آمار ختنه در ایران مربوط به کردستان است. «ناهید احمدی»، پرستار روستایی در کردستان در گفتگو با بی‌بی‌سی فارسی گفت: «بسیاری از مادران در هفته‌های اول تولد، فرزند دخترشان را نزد افرادی می‌برند که عمل ختنه را انجام می‌دهند».

در سال ١٣٨٧ که موج مبارزه با ختنه زنان توسط رسانه‌ها و وبلاگ‌ها به راه افتاده بود، برخی از وبلاگ‌نویسان معتقد بودند ختنه زنان در کردستان «دروغی» بیش نیست و پرستاران یا مدعیان رخ دادن این اتفاق را «شایعه‌پردازان» در مورد کردها معرفی می‌کردند.

یک موسسه آلمانی در کردستان عراق تحقیقی بر روی ١١٨٩ زن انجام داد که بیشتر آنها در سلیمانیه و ۵۴ شهر و روستای اطرافش حضور داشتند. طبق این تحقیق مشخص شد که ٩٨ درصد زنان در این منطقه ختنه شده‌اند.

20130211-femalecircumcision-kurdistan-radiokoocheh

به گفته «پروین ذبیحی»، ختنه زنان در مناطق آذربایجان، اورامانات، بانه، نوسود، پاوه، پیرانشهر و حتی اطراف ارومیه در موارد متعدد به چشم می‌خورد. وی که یکی از فعالان حقوق زنان در مریوان است در گفتگو با دویچه‌وله اعلام کرده بود: «یکی از دوستان من در بوکان معلم است؛ در یک کلاس ۴٠ نفری، ٣٨ نفر بومی بوده‌اند و دو نفر دیگر غیربومی. از میان بومی‌ها، ٣۶ نفر ختنه شده بودند. در پاوه آمار صد در صد بوده اما الان کمی پایین آمده. ما به روستای کم‌جمعیتی رفتیم که ۴٨ زن در آنجا از سه نسل مختلف ختنه شده بودند».

به گفته ذبیحی، سن رایج ختنه دختران در کردستان، چهار تا شش سال است و مردم بر این باورند که «در صورت ختنه شدن؛ دختران، دوست‌پسر نگرفته و به دنبال اطلاعات جنسی نمی‌روند و بعد از ازدواج هم به شوهرشان وفادار می‌مانند».

تاثیرات جسمی و روحی ختنه میان زنان

از بزرگ‌ترین تاثیرهای ختنه،‌ کم شدن میل جنسی در زنان است. معتقدان به ختنه بر این باور هستند که با کم‌شدن میل جنسی در زنان، آنها به فساد کشیده نشده و به وظیفه‌ خود که همراهی با همسر و فرزندداری است، وفادار خواهند ماند.

از بزرگ‌ترین تاثیرهای ختنه،‌ کم شدن میل جنسی در زنان است. معتقدان به ختنه بر این باور هستند که با کم‌شدن میل جنسی در زنان، آنها به فساد کشیده نشده و به وظیفه‌ خود که همراهی با همسر و فرزندداری است، وفادار خواهند ماند.

تحقیق پیرامون بازسازی اندام جنسی زنان در غرب زمانی مورد توجه قرار گرفت که زنان بسیاری از غرب آفریقا به آمریکا رفته و درخواست پناهندگی کرده و معتقد بودند که اگر به کشورهای خود بازگردند در معرض عمل ختنه قرار خواهند گرفت.

پس از آن پزشکان به فکر ترمیم اعضای بریده شده زنان افتاده و از آنجایی‌که بخش اعظم اندام جنسی زنان در داخل بدن‌ آن‌ها قرار دارد، توانستند با عمل ترمیم‌سازی، تا حدودی معضل کم‌شدن میل جنسی در زنان را برطرف سازند؛ اما تاکنون این جراحی نتوانسته صد در صد تحریک‌پذیری و لذت زنان را به آنها باز گرداند.

خونریزی‌ و درد شدید هنگام ختنه‌، بیماری‌هایی چون اختلال ادراری، هپاتیت ب، ایدز و انتقال عفونت‌ها یا بروز عفونت لگن از دیگر پیامدهای این عمل است که در بعضی موارد به مرگ زن یا دختر منجر می‌شود. یکی از مهم‌ترین تاثیرات این عمل در میان زنان، روحی بوده و باعث از بین رفتن اعتماد به نفس در آنها خواهد شد. رفتار عصبی و ترس از افراد و محیط پیرامونشان در ناخودآگاه آن‌ها باقی می‌ماند و شاید بسیار دیر درمان شده یا تا همیشه با آن‌ها باقی بماند.

گل صحرا

«واریس دیری»، سفیر سازمان ملل برای مبارزه با ختنه زنان در سراسر جهان، در کتابی جنجالی بنام «گل صحرا» به روایت مثله‌ شدن خود از لحظه نخست این «کابوس» تا زمان هشیاری‌اش پرداخته است.

او در پنج سالگی و در آغوش مادرش ختنه شد و لحظاتش را چنین روایت کرد: «مادرم مرا در بازوانش گرفته بود، برای آنکه آرام بگیرم به او نگاه می‌کردم. درد به قدری زیاد بود که از حال رفتم. وقتی به هوش آمدم گمان می‌کردم تمام شده ولی بدتر از زمان شروع بود. چشم‌بندم کنار رفت و من زن جلاد را دیدم که مقداری خار درخت اقاقیا را کپه کرده و از آنها برای ایجاد سوراخ‌هایی در پوستم استفاده می‌کرد تا با نخ سفید محکمی مرا بدوزد. پاهایم کاملا بی‌حس شده بود؛ ولی درد بین آنها به قدری شدید بود که آرزو می‌کردم بمیرم. دوباره از حال رفتم. چشمانم را که باز کردم مادرم رفته بود. سنگ، از خون من خیس بود و تکه‌هایی از گوشت تنم آنجا افتاده بود؛ دست نخورده و در حال خشک شدن زیر آفتاب».

منبع: سایت اطلاعات خاورمیانه (MiddleEastInfo.com)

منبع: سایت اطلاعات خاورمیانه (MiddleEastInfo.com)

«زهرا نائلی»، دبیر سازمان غیردولتی جامعه‌ی سومالیان هلند و مسئول سازمان مبارزه با ختنه دختران که خود قربانی این عمل است در گفتگو با رادیو زمانه می‌گوید: «این عمل به عنوان آبروی فامیل تلقی می‌شود. دلایل گوناگونی از جمله عصمت و پاکی خانواده و دختر برای آن وجود دارد. اگر زنی ختنه شده باشد به مراتب شانس ازدواج بیشتری دارد».

از سال ١٩٩٠ به بعد سازمان‌ها و بنیادهای حقوق بشری، ختنه را ناقض حقوق انسان دانسته و در کنوانسیون‌های بسیاری به آن اشاره شده است. «سازمان یونیسف» ختنه را نقض حقوق بنیادی دختران، تبعیض و نقض حقوق دستیابی به فرصت‌های برابر، سلامتی، رهایی از خشونت، شکنجه، تحقیر و حق تصمیم‌گیری‌های مربوط به تولید مثل دانسته‌ است.

بیشتر قابله‌ها و افرادی که عمل ختنه را انجام می‌دهند، حداقل اصول بهداشتی را رعایت نمی‌کنند و قربانی همواره در معرض ابتلا به بیماری‌های عفونی قرار دارد.

بیشتر قابله‌ها و افراد محلی که عمل ختنه را انجام می‌دهند، حداقل اصول بهداشتی را رعایت نمی‌کنند و قربانی همواره در معرض ابتلا به بیماری‌های عفونی قرار دارد.

مغایرت ختنه زنان با حقوق بشر در کنوانسیون‌های دیگری چون حقوق مدنی و سیاسی، حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، حقوق کودک و کنوانسیون برچیدن هرگونه تبعیض علیه زنان عنوان شده است.

از سال ٢٠٠٣، روز ششم فوریه به عنوان «روز بین‌المللی عدم هرگونه مدارا با مثله کردن جنسی زنان» نام‌گذاری شده است. قوانین بسیاری توسط حکومت‌‌ها و دولت‌ها وضع شده و این اتفاق در اکثر کشورهای جهان جرم محسوب می‌شود؛ اما همچنان هر ده ثانیه یک دختر زیر تیغ‌های جراحی قابله‌هایی می‌روند که «پاکدامنی» و «وفاداری به شوهر» را در گرو کنده شدن عضو تناسلی آنها دانسته و اگر تیغشان کند شده باشد با دندان آنان را مثله می‌کنند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , 

۳ Comments


  1. منصور
    1

    ابوهریره ی معلون آخوندی درباری بود که هزاران حدیث جعلی ساخت و این روایات به کتب اصلی اهل سنت، از جمله صحاح سته راه پیدا کرد و باعث شد که این بینوایان هم در این دنیا خود را عذاب دهند و هم در آخرت به لحاظ ایجاد بدعت در دین خدا مورد لعن و عذاب ابدی خداوند قرار گیرند. ختنه ی زنان یکی از مواردی است که مصداق «خسر الدنیا و الآخره» است و هیچ پایه و اساس شرعی ندارد. پیروان ابوهریره اعم از شافعی ها و حنبلی ها و در درجه ی بعد مالکی ها و نیز حنفی ها بهتر است در این مورد تحقیق کنند و هم جگر گوشه گان خود را مثله و سلاخی نکنند و هم در قیامت روسیاه با خدای تعالی ملاقات نکنند.


  2. باربد رویین تن
    2

    هرچند مشاهده چنین فجایعی در قرن ۲۱ با وجود این همه پیشرفت های مدنی و صنعتی اسباب خجالت آدمی است اماآفرین بر شما که با اطلاع رسانی در این حوزه قدمی در راه اصلاح این سنت فجیع و غیرانسانی برمی دارید


  3. رادین
    3

    با درود
    این رسم به هیچ عنوان در لرستان و حتی دورافتاده ترین نقاط لرستان وجود نداشته و ندارد.
    من بیش از ۳۰ سال در این استان زندگی کردم…در تمام نقاط آن. چنین ادعایی آنقدر بی اساس است که شما حتی در بین پیرمردان و پیرزنان این قسمت از کشور هم کوچکترین سخنی در این مورد نخواهید شنید.