شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
26 August 2016
کودکان در بازی نقش‌آفرینی می‌کنند

«به بازی نگیرید، بازی کودکانه را»

۱۳۹۱ اسفند ۰۸

سمیه ورزنده/ رادیو کوچه

انسان برای رشد ذهنی و اجتماعی خود، نیازمند اندیشه و تفکر است و بازی خمیر مایه این تفکر و اندیشه است. هر فردی از ابتدای تولد جهت سازگاری با محیط جدید بازی را آغاز می‌کند. چراکه  طبیعی‌ترین شکل تمایل برای تماس و برخورد با دنیای اطراف بازی است. کشف دنیای اطراف بخشی از فلسفه بازی است که کودک حس کنجکاوی خود را از این طریق ارضا می‌کند.

بدون تردید بازی بهترین شکل فعالیت طبیعی هر کودک محسوب می‌شود. به بیانی هرگونه فعالیت جسمی یا ذهنی هدف‌داری که به صورت فردی یا گروهی انجام پذیرد و موجب کسب لذت و اقناع نیازهای کودک شود، بازی نامیده می‌شود.

20130226.game.koocheh

کودکان در بازی نقش‌آفرینی می‌کنند و از شیوه‌ای عمومی بازی پیروی می‌کنند. به این معنا که از دست زدن به وسایل اطراف خود شروع می‌کند و با رشد سنی به بازی‌های پیچیده‌تری می‌پردازد. همین که کودک به به نحوی بازی با اشیا را شروع کرد، واکنش او نسبت به دنیای اطرافش و کودکان دیگر تغییر می‌کند.

شخصیت کودک در ضمن بازی شکل می‌گیرد. دگرگونی‌های زیادی در روحیات و خلقیات او روی می‌دهد. بازی موجب ارتباط کودک با محیط بیرون می‌شود و دنیای اجتماعی او را گسترش می‌دهد. بازی، موجب شکـــوفایـــی استعدادهای نهفته و بروز خلاقیت می‌شود. هم‌کاری، هم‌یاری و مشارکت کــودک توسعه می‌یابد. با رعایت اصول و مقــــررات آشنا می‌شود. همانندسازی با بـــــزرگ‌سالان را مـــــی‌آموزد. با مفهــــوم سلسله مــــراتب آشنا شده و آن‌را رعایت می‌کند. رقابت را می‌آموزد و شکست را به‌طور واقعــــی تجربه می‌کند. قدرت ابراز وجود پیدا می‌کند و از ترس، کم‌رویـی و خجالت بیهوده رها می‌شود.

 بازی بر سلامت بدنی کودک از طریق تنظیم عمل دفع، تسریع گردش خون، نرمی مفاصل و پرورش و تقویت سلسله اعصاب نیز موثر است

به علاوه بازی بر سلامت بدنی کودک از طریق تنظیم عمل دفع، تسریع گردش خون، نرمی مفاصل و پرورش و تقویت سلسله اعصاب نیز موثر است و فرصتی فراهم می‌کند تا مهارت‌های بدنی نادرست اصلاح شود، که همه این عوامل درتامین و حفظ سلامت جسمی کودک موثر است.

در این میان انواع بازی، بازی‌های ابتکاری که آفریده خود کودک هستند، اهمیت ویژه‌ای دارند زیرا به شخصیت کودک شکل می‌دهد و وسیله خوبی برای تربیت او محسوب می‌شوند. تحقیقات نشان داده‌است که پیش از مدرسه بازی‌های انفرادی مورد توجه کودک است و هر چه بزرگ‌تر می‌شود به سمت بازی‌های اجتماعی گرایش می‌یابد. این در حالی است که محتوای بازی کودکان متفاوت و گوناگون است.

در این خصوص «مونا احمدی»، کارشناس ارشد روان‌شناسی می‌گوید: «عواملی چون تفاوت‌های فردی، میزان سلامتی، سطح رشد جسمی و حرکتی، بهره هوشی، جنسیت، خلاقیت، فرهنگ خانواده و موقعیت جغرافیایی در انتخاب نوع بازی کودکان دخالت دارند. بر همین اساس بازی به انواع گوناگون تقسیم می‌شود: بـــازی‌های جسمــــی، که هم به صورت انفرادی و هم به صورت گروهی انجام می‌شود، بــــازی‌های تقلیــــــدی، بـــازی‌های نمایشــــی،  بــــازی‌هـای نمــــادی، بــــازی‌های آمــوزشـــی و در نهایت بــــازی‌های خلاقانه که کودک از طریق به وجود آوردن چیزی، عقاید و احساساتش را اظهار می‌کند، مانند نقاشی، موسیقی، خمیربازی، شن‌بازی و یا استفاده از لغات که او را قادر می‌سازد تا در آینده داستان شعر و نمایش نامه بنویسد.»

این کارشناس ارشد روان‌شناسی با اشاره به این که اسباب‌بازی مناسب به کودکان کمک می‌کند تا رفتار اجتماعی مطلوب و پذیرفتنی را بیاموزند، ادامه می‌دهد: «در حال حاضر یکی از عادت‌های معمول در زندگی در عصر رسانه آن هم از نوع دیجیتالی، تمایل به یک جانشینی و استفاده از ابزار و آلات فن‌آوری نوین به ویژه تلویزیون است. به طوری که امروزه، رسانه‌ها به ویژه از نوع، روزانه میلیون‌ها نفر از افراد در اقصی نقاط کره زمین را بر یک جا میخ‌کوب کرده و مجالی برای بلند شدن از صفحه وسوسه انگیز رنگی را به آدمی نمی‌دهند. در این بین کودکان نیز به تقلید از بزرگ سالان، به این روش عادت کرده و به جای این‌که وقت خود را صرف بازی با اسباب بازی‌های فکری و یا گشت و گذار در پارک‌ها و کشف طبیعت پیرامون خود نمایند، بیشتر اوقات را جلوی صفحه جادویی تلویزیون می‌گذرانند. به طوری که ساعت دقیق برنامه‌های مورد علاقه شان را می‌دانند و با لذت، لحظه شروع آن را از روی ثانیه‌ها می‌شمارند.»

او ادامه می‌دهد: ایجاد محیط و امکانات مطلوب برای بازی کودکانه از مهم‌ترین وظایف والدین و مربیان است. محیط نباید خارج از دنیای واقعی کودکان باشد. گاهی دیدن فیلم خشن و غیر واقعی اثر نامطلوب بر کودکان می‌گذارد. کودک خود را در دنیای دیگری می‌بیند و با خیال‌بافی و تقلید حرکات ستاره  فیلم دست به کارهای نا معقولی می‌زند.

بازی به اندازه تغذیه صحیح و احساس امنیت و صمیمیت برای رشد کودک مهم و ضروری است، چراکه، هم به عنوان روش یادگیری و پیش‌رفت اجتماعی کودک و هم به عنوان وسیله‌ای برای بیان عواطف و احساس‌ها، دارای قابلیت تربیتی و سازندگی قابل توجهی است

مونا احمدی در انتها می‌افزاید:«بازی راه را برای دوستی و مراوده میان کودکان هم‌سالان می‌گشاید و کودک کم‌کم خود را عضوی از یک جمع احساس می‌کند و به ارزیابی منصفانه رفتار و کردار خویش و هم‌بازی‌هایش می‌پردازد. در حین بازی  او یاد می‌گیرد چگونه دیگران را در هنگام بازی در وسایل و فعالیت خود سهیم کند. روح فرمان‌برداری از مقررات وضع شده در بازی‌ها او را به فرمان‌برداری از مقررات اجتماعی عادت می‌دهد. و در نهایت، قدرت سازماندهی، مدیریت و سلسله مراتب را به او می‌آموزد.»

به طور کلی بازی به اندازه تغذیه صحیح و احساس امنیت و صمیمیت برای رشد کودک مهم و ضروری است، چراکه، هم به عنوان روش یادگیری و پیش‌رفت اجتماعی کودک و هم به عنوان وسیله‌ای برای بیان عواطف و احساس‌ها، دارای قابلیت تربیتی و سازندگی قابل توجهی است و به کودک فرصت رشد و بالندگی و خویشتن سازی را می‌دهد. به شرط آن‌که مربیان و والدین، کودکان رادرانتخاب بازی، آزاد بگذارند تا کودکان آن‌چه راکه نیاز دارند درقالب بازی‌ها و فعالیت‌ها به دست آورند.

قابل ذکر است که اطمینان داشتن از این که کودک از بینش و زمان کافی برای بازی برخوردار است و این بازی، مناسب مرحله رشد اوست، شرطی لازم برای انتخاب نوع بازی است.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,