«قهرمان حماسه تحریم تنباکو»

محبوبه/ رادیو کوچه

شیراز غیر از سعدی و حافظ، چهره‌های بسیار مهم علمی، فرهنگی، دینی را نیز در دامان خود پرورش داده تا بدان جا که به «برج الاولیا» مشهور شده است در این میان نام «سید میرزا محمدحسن حسینی شیرازی» از بزرگان دین و چهره‌های برجسته اسلامی و مفاخر شیراز و قهرمان حماسه تحریم تنباکو به چشم می‌خورد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

دانلود فایل صوتی

وی در ۱۵ جمادی الاول ۱۳۲۰هجری در شیراز متولد شد. در کودکی پدر را از دست داد و تحت تربیت دایی خویش سیدحسین موسوی معروف به «مجد‌الاشراف» قرار گرفت.

او از سن ۴ سالگی شروع به آموختن می‌کند و تا آخرین روزهای عمر خویش لحظه‌ای از کتاب و قلم فاصله نمی‌گیرد و در میدان دانش خستگی نمی‌شناسد. ابتد روخوانی قرآن را آموخت و سپس کتاب‌هایی چون بوستان و گلستان را فرا گرفت اما با این تفاوت که نسبت به کودکان دیگر فهم و پیشرفت فوق‌العاده‌ای در یادگیری‌اش مشاهده شد طوری‌که در عرض دو سال هم قرائت قرآن و هم کتاب‌های معمول در ادبیات فارسی را به پایان رساند.

استعداد فراوان و زمینه مذهبی خانواده، اورا در سن ۶ سالگی راهی حوزه علمیه می‌کند و علاوه برآموختن ادبیات عرب (صرف، نحو ، معانی، بیان و بدیع)، خوشنویسی و نگارش خطوط نسخ و نستعلیق را نیز می‌آموزد. در سن ۸ سالگی نزد میرزا ابراهیم شیرازی واعظ مشهور شیراز درآن زمان، آداب منبر و سخنوری را آموخت و کتاب ابوالجنان قزوینی را نیز به دستور استادش تهیه و به حفظ آن اقدام کرد.

فتوای میرزای شیرازی

سیدمیرزا محمدحسن شیرازی، در ۱۲ سالگی، درس «شرح لمعه» را که از دروس فقهی حوزوی است را فراگرفت و در سن نوجوانی عهده‌دار تدریس این متن فقهی شد. اودرکلاس شاگردانی مسن‌تر از خود داشت.

این طلبه جوان شیرازی در سن ۱۷ سالگی برای ادامه تحصیلات حوزوی به اصفهان رفت و هنوز به سن ۲۰ سالگی نرسیده‌بود که استادش میرسیدحسن مدرس اجازه اجتهاد وی را صادر کرد.

درسن ۲۹ سالگی به نجف رفت تا از دروس شیخ مرتضی انصاری بهره‌مند شود. بعد از وفات این مرجع به پیشنهاد علمای تشیع مسوولیت مرجعیت و رهبری به وی سپرده می‌شود چراکه علاوه بر آشنایی به علوم دینی و عملی، آشنایی به سیاست و آشنا به اوضاع زمان نیز هست. در طی سال‌های زندگی وی  افرادی چون آیه‌اله شیخ فضل‌اله نوری، آیه‌اله‌العظمی میرزا حسین نائینی از شاگردان او بودند.

یکی از مهم‌ترین حوادثی که در دوران زندگی میرزای بزرگ شیرازی رخ داد، قضیه تحریم تنباکو بود. فتوای تاریخی او در معاهده انحصار تنباکو در زمان ناصرالدین شاه -که با درخواست سید جمال‌الدین افغانی و در پی نامه او اتفاق افتاد- چنان مردم را به صحنه کشاند که شاه قاجار، مجبور به فسخ قرارداد تنباکو گردید. با صدور این فتوا، مردم مبارزه سیاسی علیه قرارداد استعماری مذکور را یک وظیفه شرعی دانسته و به مخالفت شدید پرداختند. به طوری که ناصرالدین شاه مجبور شد با پرداخت غرامت این قرارداد ننگین را فسخ کند.

میرزا حسن شیرازی در سن ۸۲ سالگی در سال ۱۳۱۲ ق در اثر بیماری سل در شهر سامرادرگذشت و به وصیت خودش پیکر وی در کنار درب مدرسه‌ای که به خواسته او درکنارمرقد امام علی پیشوای شیعیان دفن شد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»