Saturday, 18 July 2015
05 December 2020
وقتی عاطفه زوج‌های ایرانی رنگ می‌بازد

«ازدواج سه دقیقه‌ای، طلاق پانزده دقیقه‌ای»

2013 April 05

آرزو مرادی / رادیو کوچه

«همین شماها هستید که حلال خدا را حرام کردید…» این جمله‌ای است  که قاضی موقع اعلام حکم طلاق به نفیسه گفته. نفیسه ۲۹ ساله بعد از سه سال زندگی مشترک، توانسته توافقی از همسرش طلاق بگیرد. طلاق توافقی شکلی از جدایی است که در بسیاری موارد، زن با نادیده گرفتن بخش مهمی ازحق قانونی خود ( به علت محروم بودن از حق طلاق ) و البته با توافق مرد تصمیم به طلاق می‌گیرد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

 ثبت روزانه حدود 500 طلاق توافقی در کشور، حکایت از پرطرف‌دار بودن ماجرا دارد، ماجرایی که در کم‌تر از یک ربع ساعت پایان می‌گیرد.  اما نتیجه‌اش کسب ردیف دوم ازمجموع پرونده‌های مدنی بعد از سرقت است، آماری که قوه‌ی قضاییه آن را ارایه کرده.

اعتیاد، خیانت همسران، دخالت‌های خانواده‌ها، بیکاری، نداشتن تفاهم اخلاقی و فرهنگی، مشکلات جنسی، توجیه نبودن زوج‌ها نسبت به مشکلات پس از طلاق و ده‌ها مورد دیگر، از جمله عواملی است که به جدایی زوج‌ها منجر می‌شود. عواملی که ازابتدای دهه‌ی 1380، به آمارهای طلاق تکانی اساسی داده.

از طرفی شرایط نامناسب اقتصادی و اجتماعی در کشور را هم نباید نادیده گرفت، چون خانواده‌ها را دچار درگیری‌هایی می‌کند که  زوج‌ها اغلب راهی برای حلش ندارند. دکتر «امان‌اله قرایی مقدم» جامعه شناس طی یادداشتی در روزنامه شرق در این باره نوشته: «تبعات اجتماعی این شرایط نابسامان، افزایش طلاق و کاهش ازدواج است که به دنبالش مشکلات اجتماعی هم چشم بازمی کنند. در حال حاضر تورم در کشور۶/3۰‌ درصد است که می‌تواند خطرناک باشد، خصوصن که مرتب نیزبالا می‌رود. غیراز این تبعات اجتماعی، تبعات سیاسی‌اش نارضایتی عموم مردم است.

در نتیجه این شرایط راهی که خیلی‌ها مانند نفیسه و همسرش انتخاب می‌کنند جدایی خارج از خشونت و درگیری است، که به گفته این خانم هردوطرف را از تحمل یک زندگی اجباری رها می‌کند.

حق طلاق مختص آقایان

وقتی خانم خواهان طلاق،  چشم‌هایش را برگرفتن حق خود ببندد و بتواند مرد را برای جدایی راضی کند، ماده ۱۱۱۳ قانون مدنی ایران هم کاری از دستش بر نمی‌آید. چون این قانون مطابق شرع اسلام حق طلاق را ویژه آقایان می‌داند.

توضیح این ماده این طوراست:«مرد می‌تواند هر وقت که بخواهد زن خود را طلاق دهد و طلاق به خواست و اراده ی مرد صورت می‌گیرد. زن نیز در مواردی خاص از جمله خودداری شوهر از دادن نفقه، غیبت شوهر به مدت چهار سال و عسرو حرج می‌تواند از دادگاه درخواست طلاق کند.»

 نخستین قانون در زمینه‌ی طلاق درایران از فقه امامیه گرفته شده. از ابتدا حق طلاق دراختیار مرد بوده و هر گاه اراده می‌کرده می‌توانسته زن را بدون رضایت خودش طلاق دهد.

 اما بر اساس قانون حمایت از خانواده در سال ۱۳۴۶ به دادگاه‌ها اختیار داده شد که فقط در مواردی خاص به درخواست زن یا شوهر و یا توافق آن‌ها گواهی عدم امکان سازش صادر کند. بر اساس این قانون، طلاق هر یک از زوجه باید مبتنی برعلتی موجه می‌بود.

سال1353، سال برابری

 با تصویب قانون حمایت از خانواده در سال ۱۳۵۳ اختیار مطلق و نامحدود مرد برای طلاق برداشته شد و هر یک از زوجین که متقاضی طلاق بودند، با مراجعه به دادگاه درخواست خود را مستند به یکی از موارد ذکر شده در قانون مطرح می‌ساختند که تشخیص وجود این موارد با دادگاه بود.

اما بعد از انقلاب، قوانین در جهت انطباق با شرع مورد اصلاح و بازنگری قرار گرفتند که احکام طلاق نیز از این قاعده مستثنی نبود و محدودیتی که  قانون ازسال ۱۳۵۳ برای مرد در امر طلاق ایجاد کرده بود از بین رفت .

پنج سال تعیین کننده

به گفته سازمان قضایی ایران پنج سال اول زندگی و اغلب پیش از بچه‌دار شدن، سال‌های پرخطر و البته تعیین کننده برای جدایی و یا ادامه زندگی است. مسایل مالی، حضانت، ملاقات اطفال گزینه‌هایی است که با ارایه و توجه به آن در دادگاه حکم عدم سازش صادر می‌شود.

 از نگاه کارشناسان اجتماعی یکی از عوامل مهم جدایی عدم شناخت زوج‌ها است. «سهیلا رفیعی» جامعه شناس و استاد دانشگاه معتقد است :« تغییر روش‌های همسریابی و زمان کوتاه نامزدی، زمینه را برای طلاق‌های زود هنگام به خصوص طلاق توافقی هم‌وار می‌کند.» به گفته رفیعی این روزها انتخاب‌های غلط و عدم شناخت خیلی‌ها را روانه دادگاه می‌کند و خیلی‌ها هم اگر چه زیر یک سقف زندگی می‌کنند اما روزهاست که از هم جدا شده‌اند، این همان طلاق عاطفی است که شاید مقدمه‌ای برای جدایی رسمی باشد.

بر اساس آمار سازمان بهزیستی در کشور، علت ۴۵درصد طلاق‌ها به نحوه آشنایی زوج‌ها برمی‌گردد و هر چقدر مدت دوران نامزدی افزایش پیدا کند، احتمال طلاق در آینده کاهش پیدا می‌کند.

ایجاد بسترهای مناسب برای جوان‌ها، مسئله‌ای است که برخی کشورها بودجه‌های میلیاردی به آن اختصاص می‌دهند، اما ظواهر امر از بی توجهی مسئولین دولتی کشور ما حکایت می‌کند که به مرور زمان حتی محدوتر از آن چه که هست می‌شود. برای نمونه می‌توان به حذف درس‌های دانشگاهی مثل تنظیم خانواده اشاره کرد که این روزها  تفکیک جنسیتی دانشگاه‌ها که مراجع دینی قم هم آن را تایید می‌کنند نیز به آن اضافه و موضوع را جدی تر کرده.

20130405_sigheh1_koocheh

 «آیت‌اله صافی گلپایگانی» یکی از مراجع تقلید شیعه این امر را ضروری دانسته و گفته:«باید روی آن پافشاری کنیم و همه ادارات و نهاد ها هم باید تلاش کنند تا تفکیک جنسیتی نهادینه شود.»

 این درحالی است که به گفته کارشناسان اجتماعی، کمبود آموزش مقابله با مشکلات و جلوگیری از متزلزل شدن کانون خانواده و بحث‌های وابسته به آن در جامعه نیازش به شدت احساس می‌شود.

نفیسه که حالا به گفته‌ی خودش بعد از این جدایی می‌خواهد نفس راحتی بکشد، تمام آموزشی را که برای آشنایی با ازدواج دیده برمی‌گرداند به دوساعت جلسه‌ای که قبل از آزمایش ازدواج گذرانده.

«این دوساعت شبیه جلسه نصیحت است برای جلوگیری از رابطه‌ی جدی جنسی. مدام درباره پرده بکارت صحبت می‌شود و بعدش فقط روش‌های جلوگیری از بارداری، همین و بس.»

داستان این آموزش به این شکل است که ساعت هفت، هشت صبح  روز مراجعه باید زوج‌ها در مقابل درب یکی ازمراکز آزمایش قبل از ازدواج باشند تا شماره‌ای برای نوبت بگیرد. بعد از آن آزمایش خون و ادرار برای نداشن مشکل خونی و اعتیاد گرفته و هرکدام را روانه‌ی کلاس زنانه و مردانه‌ای می‌کنند که در آن روابط جنسی را شرح می‌دهند.

 رفیعی به رادیو کوچه می‌گوید : «شناخت از مدت زمان و مکان  آشنایی زوجین شروع می‌شود، اما وقتی مکان‌های آشنایی محدود و حتا از دانشگاه‌ها هم حذف بشود، زنگ خطر برای زندگی‌هایی است که بعدها شکل می‌گیرد و تغییر رفتار‌ها و حتا  آسیب‌های بیش‌تری را دامن‌گیر افراد یک جامعه می‌کند.»

منوی اصلی: مشخصات خانم‌ها

یکی از این تغییر رفتارها روابطی است که علمای مذهبی شیعه مهر حلال به آن می‌زنند یعنی «صیغه» یا ازدواج موقت، عقدی که بر اساس آن زن و مرد می‌توانند برای مدت زمانی مشخص، البته بعد از توافق هر دو برسر میزان مهریه و مدت آن با هم باشند. حالا مهریه می‌تواند از چند سکه و چند ده هزار تومان باشد، مدت عقد هم کم‌تر از یک ساعت تا ۹۹ سال.

نکته جالب این است که برخی از روحانیون (در شهر قم) درآمدی هم از این راه کسب می‌کنند بدون این‌که مهر صیغه در دفتر عقد و یا شناسنامه ثبت بشود، بدون هیچ نگرانی‌ای. این‌طور که با گرفتن 50، 60 هزار تومان نیم ساعته برگه‌ی صیغه را در دست طرف می‌گذارند.

فعالیت موسسه‌های متعدد در شهرهای مذهبی ایران مثل قم و وجود سایت‌های اینترنتی فعال در این زمینه با آمار بازدید کننده‌ی بالا از نتایج افزایش ازدواج موقت در بین قشرهای مختلف جامعه است.

«همسریاب، بدون درج در شناسنامه، ویژه افراد مطلقه» عنوان ورودی یکی از سایت‌های ازدواج موقت است، که «مشخصات خانم‌ها» یکی از گزینه‌های منوی اصلی است.

 معاون قضایی مجتمع خانواده در تهران علت پررنگ شدن صیغه را نسبت به گذشته، طفره رفتن از پرداخت نفقه و شروط عقد دایم با احتساب مشکلات اقتصادی می‌داند. او به خبرگزاری قرآن گفته آمار وارقام درستی از ازدواج موقت در دست نیست، با وجود این‌که عاقد گواهی را صادر و شروطش را تعیین می کند اما در دفاتر رسمی ثبت نمی‌شود.

اگر برای انجام صیغه نیازی به شناسنامه و دفتر نیست، اما برای درخواست طلاق مدارک باید کافی باشد. شناسنامه، عقدنامه، یک قطعه عکس و آزمایش عدم بارداری گزینه‌هایی است که باید تمام و کمال رعایت بشود. بعد از آن با یک گواهی عدم سازش و رجوع به دفتر طلاق همه چیز ظرف یک روزکاری تمام و یا به قول نفیسه کات می شود.

دراین شرایط معلوم نیست، با شروع یک روز کاری در دادگاه‌های خانواده چند پرونده طلاق آن هم ازنوع توافقی تشکیل می‌شود تا تکانی به آمارهای ثبت شده بدهد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , ,