شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
28 August 2016
صدای ممنوع

«نگرانی تهران از صلح در کردستان ترکیه»

۱۳۹۲ خرداد ۱۰

علی اصغر فریدی / رادیو کوچه

این روزها انتخابات ریاست جمهوری در ایران، تقریبن بیش‌تر رسانەهای فارسی زبان داخل و خارج از کشور را تحت تاثیر خود قرار دادە است. جمهوری اسلامی ایران سعی دارد این روی‌داد مهم را با آرامش و کم‌ترین هزینە ممکن از سر بگذراند. شکی در این نیست کە این انتخابات یکی از دغدغەهای اصلی جمهوری اسلامی است اما آغاز پروسە صلح میان دولت ترکیە و حزب کارگران کردستان کە این روزها بە صورت جدی از سوی دو طرف درگیر دنبال می‌شود، بە یکی از نگرانی‌های جدی جمهوری اسلامی تبدیل شدە است.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

مدتی است روابط تهران و آنکارا رو بە سردی گراییدە است. در گذشتە نیز روابط این دو کشور دستخوش فراز و نشیب‌هایی می‌شد. اما  نقطە مشترک هر دو وجود نیروهای معارض و مسلح کرد در داخل و پشت مرزهای هر دو کشور و سرکوب آن‌ها بود. این فاکتور مشترک در روابط ترکیە و ایران جزو اصول تغیرناپذیر و غیرقابل معاملە بود. نە جمهوری اسلامی و نە ترکیە هیچ‌گاە و تحت هیچ شرایطی سرکوب کردها را وارد معاملات خود نمی‌کردند. این اتحاد و نقطە اشتراک تا مرحلەای پیش رفتە بود کە دو سال پیش  ایران و ترکیه عملیات‌های نظامی مشترکی علیه پایگاه‌های اصلی پ‌ک‌ک در کوه‌های قندیل انجام ‌دادند.

20130531_entekhabat1_koocheh

آن‌چە کە غیرقابل انکار محسوب می‌شود، این است کە تا چند سال پیش وضعیت کردها در ایران بە مراتب به‌تر از وضعیت کردها در ترکیە بود. تنها بە این دلیل کە در ایران وجود کردها در غرب کشور یعنی استان‌های ایلام، کرمانشاە، کردستان و آذربایجان غربی، چە در زمان پهلوی‌ها و چە پس از آن یعنی زمان جمهوری اسلامی علی‌رغم سرکوب و ستم هایی کە درحقشان می‌شد و هنوز می‌شود، انکار نمی‌شد. اما پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی، در ترکیەای کە «مصطفا کمال پاشا» بنیان‌گذار آن بود، در رابطە با مسئلە کردها، اصل بر انکار آن‌ها در داخل مرزهای ترکیە بود.

سیاست انکار کردها در ترکیە باعث شد تا ترکیە هیچ وقت روی آسایش و امنیت واقعی را بە خود نبیند و برای بیش از سە دهە گرفتار جنگی داخلی شود کە زیرساخت‌های اقتصادی و دمکراسی را بە سوی نابودی سوق داد. در طول این سال‌ها تلاش‌های پی‌گیر دولت ترکیە با شکاف انداختن در بین مردم و عشایر کرد، مسلح کردن برخی از روستاییان تهی‌دست، تخلیە روستاها، تعطیلی مدارس، مشوق‌های اقتصادی، کوچ جمعی کردها بە مناطق دیگر و تدابیر امنیتی، نظامی، سیاسی و اجتماعی در منطقە، هیچ‌کدام نتوانست جواب بدهد.

پس از سە دهە جنگ و کشتە شدن بیش از چهل هزار نفر از دو طرف درگیر، اکنون ترکیە بنابە دلایل مختلف داخلی، منطقەای و حتی جهانی مجبور بە پذیرش صلحی می‌شود کە سال‌ها از آن سر باز می‌زد. اما مذاکرات صلح میان دولت ترکیە و پ ک ک، بە قول «پروفسور نادر انتصار» حکومت ایران را غافلگیر کرد.

20130531_entekhabat3_koocheh

«پروفسور نادر انتصار»، استاد دانشگاه «آلابامای جنوبی»، معتقد است که روند صلح اخیر میان ترکیه و پ.‌ک.‌ک، ایران را شگفت‌زده کرده است. او می‌گوید: «به نظر نمی‌آید که دولت ایران این وضعیت را پیش‌بینی کرده، و برای آن طرح جای‌گزینی تهیه کرده باشد. می‌توان گفت که ایرانی‌ها کاملا غافل‌گیر شده‌اند.»

از پاییز ٢٠١١ تا حالا با وساطت «مراد قریلان» رهبر موقت پ.ک.ک، بین جمهوری اسلامی ایران و پژاک (حزب خواهر خواندە پ.ک.ک) آتش بس برقرار شدە است. قبول آتش بس از سوی پژاک بە این دلیل بود کە در صورت تداوم جنگ، پ.ک.ک هم ناگزیر بە حمایت از پژاک وارد جنگ با جمهوری اسلامی می‌شد و این باعث می‌شد تا پ.ک.ک هم‌زمان در دو جبهە ترکیە و ایران بجنگد، اما اکنون با اجرایی شدن صلح بین پ.ک.ک و ترکیە، پژاک در صورت نیاز با حمایت کامل پ.ک.ک می‌تواند بە حملات خود علیە جمهوری اسلامی ایران بپردازد.

مهم‌ترین دلیل برای این موضوع، می‌تواند سخنان «عبداللە اوجالان» رهبر زندانی پ.ک.ک باشد کە در دیدار سە تن از نمایندگان حزب صلح و دمکراسی (از احزاب کرد در ترکیە) از او نقل می‌کنند. او در این ملاقات گفتە است: «من فکر نمی‌کنم کە نیروهای چریکی ما بعد از عقب نشینی از خاک ترکیە بیکار بنشینند. هنوز ایران و سوریە ماندەاند.»

از سوی دیگر موضع‌گیری رسانەهای وابستە بە حکومت ایران، موضع جمهوری اسلامی را بە خوبی نمایان می‌کند. «سایت تابناک» که گفته می‌شود وابستە بە «محسن رضایی» از بنیان‌گذاران سپاە پاسداران و دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام است، طی گزارشی می‌گوید: «پس از سە دهە جنگ مسلحانە برای خودگردانی در مناطق کرد نشین ترکیە، این جنگ اکنون رو بە اتمام است و رهبری پ.ک.ک و حکومت ترکیە بە این نتیجە رسیدەاند کە نیروهای پ.ک.ک از خاک ترکیە عقب نشینی کنند».

20130531_entekhabat2_koocheh

تابناک هم‌چنین می‌افزاید: «اما نکتە مهم این است کە اعضای این سازمان بعد از عقب نشینی از خاک ترکیە در کجا مستقر خواهند شد؟» این سایت وابستە بە حکومت سپس در ادامە نقل می‌کند کە: «بنابە گزارش‌های اعلام شدەی رسمی پ.ک.ک، این گروە پس از عقب نشینی در خاک کردستان عراق استقرار می‌یابند. اما خبرهای تایید نشدەای هم حکایت از آن دارند کە، تعدادی از این نیروها بە ایران و مرزهای این کشور منتقل می‌شوند.»

در پایان تابناک از گزارش خود چنین نتیجە‌گیری می‌کند کە: «این پروسە مستقیم هم ایران و هم عراق را در معرض خطر قرار می‌دهد، چون‌کە عقب نشینی این نیروها بە کردستان عراق بدون شک با هماهنگی کامل حکومت اقلیم کردستان صورت می‌گیرد. و این عقب‌نشینی و استقرار در خاک کردستان عراق بە شراکت حزب کارگران کردستان در منافع اقتصادی و سیاسی اقلیم کردستان می‌انجامد کە در نهایت بە سازمان‌دهی پ.ک.ک برای ساقط کردن دولت شیعەی نوری مالکی منجر خواهد شد.»

در همین راستا سایت «بولتن نیوز» کە از سایت‌های نزدیک بە محافل امنیتی جمهوری اسلامی است، ضمن مخالفت شدید با پروسە صلح در کردستان، آن را نقشەای برای تجزیە کردستان از ایران می‌داند و این پروسە صلح را بە جنگ چالدران تشبیە می‌کند کە در آن حکومت عثمانی توانست بخشی از خاک کردستان را در زمان صفویە از ایران جدا کند.

این سایت با داعیەی دلسوزی برای پ.ک.ک می‌گوید کە رفتارهای دولت ترکیە دربارەی پروسەی صلح چندان هم دوستانە و صلح‌طلبانە نیست. زیرا ترکیە همزمان با مذاکرات صلح، تلاش می‌کند کە منابع مالی پ.ک.ک را فلج کند. در این گزارش «بولتن نیوز» هم‌چنین بە ترور سە زن سیاست‌مدار کرد در پاریس و بنا بە آنچە کە او می‌گوید مافیای بزرگ کرد در روسیە کە مسئول تامین اسلحە برای پ ک ک بودە است اشارە می‌کند.

این سایت معتقد است ترکیە از طریق صلح با پ.ک.ک قصد نزدیک شدن به اقلیم کردستان و دسترسی به نفت اقلیم را دارد که در این میان آمریکا به هیچ وجه با توافق ترکیه به اقلیم کردستان موافق نیست و دوست ندارد ترک‌ها تبدیل به نیروی قدرت‌مند از لحاظ اقتصادی و سیاسی در منطقه شوند، زیرا این به معنای کنترل یکی از منابع انرژی در خاورمیانه  از طرف ترکیه است و این می‌تواند خطری برای منافع آمریکا و اروپا باشد.

«بولتن نیوز» در این گزارش معتقد است ترکیه هم‌چنین تلاش می‌کند یکی از منابع نفت سوریه را نیز که اکنون در کنترل نیروهای کرد که از احزاب زیر نفوذ پ.ک.ک است از طریق صلح با پ.ک.ک به چنگ بیاورد.

گزارش این سایت در نهایت با این نتیجە‌گیری بە پایان می‌رسد کە می‌گوید: «این سیاست حکومت ترکیە برای کنترل کردستان عراق و همچنین کردستان سوریە و راە چارەی حل مشکل کردها در ترکیە ما را بە یاد جنگ چالدران می‌اندازد کە در آن دولت عثمانی توانست با حمایت کردهای عراق و سوریە سپاهی صد هزار نفری را بە جنگ با سپاە چهل هزار نفری صفویان بیاورد و با شکست سپاە صفوی قسمت بزرگی از کردستان را از ایران جدا کند.»

این تحلیل‌ها و نتیجە‌گیری‌ها از سوی سایت‌های وابستە بە سپاه و اطلاعات ایران جدا از درست و یا نادرست بودن آن، نشان از ترس حکومت ایران از پروسەی صلح در کردستان ترکیە دارد. صلحی که کم و کیف آن هنوز چندان مشخص نیست.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,