شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
06 October 2016
صدای ممنوع

« جدال مرگ و زندگی برای لقمه‌ای نان»

۱۳۹۲ خرداد ۱۷

علی اصغر فریدی / رادیو کوچە

«کولبر» کلمەای است کە اگر چە شاید برای بسیاری از پایتخت‌نشینان غریب و نامانوس باشد، اما برای مردمان ساکن در مناطق مرزی غرب ایران بسیار آشناست تا جایی‌کە در گفتگو‌های روزانە مردم کوچە و بازار بە کرات بە گوش می‌رسد. بنابرین بهتر است ابتدا تعریف کوتاهی از این کلمە داشتە باشیم، در استان‌های کردنشین غرب ایران، بە استثنای استان ایلام کە با اقلیم کردستان مرز مشترک ندارد، یعنی استانهای آذربایجان غربی، کردستان و کرمانشاە بە کارگران مرزی کە برای کسب درآمد در ازای دستمزد ناچیز اقدام بە حمل و وارد کردن کالاهای خارجی از نقاط غیررسمی گمرکی می‌کنند «کولبر» می‌گویند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

  کالاهایی که طبق تعریف دولت ایران قاچاق محسوب می‌شود بر روی پشت کولبرها و یا از طریق حمل با حیوانات بارکش از مناطق صعب العبور مرزی به داخل شهرها و روستاهای مرزی انتقال داده می‌شود. بیش‌تر این اجناس عبارت‌اند از تلویزیون، کولر، بخاری، سیگار، لاستیک خوردرو، پوشاک و منسوجات. کولبری  جزو یکی از خطرناک‌ترین کار‌های ایران محسوب می‌شود، زیرا هرساله بیش از صدها نفر از کارگران کولبر جان خودرا در مرزهای کردستان از دست می‌دهند کە بیش‌تر آن‌ها مورد تیراندازی نیروهای مرزی جمهوری اسلامی ایران قرار می‌گیرند؛ بیش‌تر کارگران کولبر را جوانان و افراد میان‌سال تشکیل می‌دهند که فقط برای امرار معاش روزانه خود روی به این شغل خطرناک آورده‌اند. میانگین سنی این کارگران بین سیزده الی شصت سال است. بیش‌ترین آمار کشته شدگان کولبران به شهرهای سردشت، پیرانشهر، اشنویه، بانه، مریوان و نوسود کرمانشاه تعلق دارد.

20130607_kolbar1_koocheh

کولبری در استان‌های کردنشین حاصل بی‌کاری، فقر، تقسیم ناعادلانەی ثروت ملی، توسعە نیافتگی وعقب افتادگی این استانها واز همە مهم‌تر، نگاە امنیتی حکومت اسلامی ایران بە این بخش از ایران است، اما با این حال گسترش پدیدەی کولبری در کردستان  با فاکتورهای عمدەای چون «گرانی و بیکاری» در داخل کشور مرتبط است، تشدید بحران اقتصادی در وضعیت کنونی و بالارفتن نرخ تورم باعث شدەاست کە نیمی از جـمعیت ایران زیر خط فقر بسر ببرند و برای یافتن مایحتاج خود و خانوادە‌شان بە تکاپو افتادە و حتا بە استقبال مرگ هم بروند.

دراین میان، مردم مناطق کردنشین در مقایسە با دیگر مناطق وضعیت بدتری دارند. استان‌های کردستان، کرمانشاە، ایلام و آذربایجان غربی بخشی از ایران هستند کە در فقر نگە داشتە شدەاند و ده‌ها سال است کە ازسوی هردو رژیم پهلوی و جمهوری اسلامی با سیاست تبعیض و ناعدالتی روبه‌رو بودەاند، بە همین دلیل امروزە می‌بینیم کە هیچ کارخانە وطرح زیربنایی‌ای جهت رفع مشکل بی‌کاری دراین مناطق اجرا نشده است، و از سوی دیگر تولیدکنندگان و سرمایداران با هر توجیه وبهانەای، یا بە آن‌ها اجازە دادە نشدە است یا خود نخواستەاند کە با بکارگیری سرمایەی خود در عمران و رونق اقتصادی این خطە جهت رفع بیکاری و ایجاد اشتغال نقشی داشتە باشند.

20130607_kolbar2_koocheh

مقایسەی شاخص‌های توسعه اقتصادی شهرهای کُردنشین با دیگر مناطق کشور، از وجود نابرابری در امر سرمایه‌گذاری و توجه دولت به این مناطق حکایت دارد. برای مثال در شاخص‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی استان کردستان، در رده‌های آخر استان‌های کشور قرار دارد. به عنوان یک شاخص کلیدی می‌توان به درآمد سرانه اشاره کرد، که بر اساس نتایج حسابهای منطقه‌ای سال ۱۳۸۵ میزان درآمد سرانه استان کردستان برابر ۱۵٬۷۰۰٬۰۰۰ ریال (یک میلیون و پانصد و هفتاد هزار تومان) در سال بوده، در حالی که میانگین کشوری آن حدود ۳۸٬۸۰۰٫۰۰۰ ریال (سه میلیون و سیصد و هشتاد هزار تومان) است بر این اساس درآمد سرانه این استان تنها حدود ۴/۴۶ درصد درآمد سرانه میانگین کشوری است و از حیث این شاخص، استان رتبه ۲۹ را در کل کشور به خود اختصاص داده ‌است از طرف دیگر سهم استان کردستان از کل تولید ناخالص داخلی کشور در سال ۱۳۸۵ تنها حدود۹۵/۰ درصد یعنی کمتر از یک درصد بوده‌است، و از این لحاظ دارای رتبه ۲۳ در کل کشور است و بر اساس آمارها، استان کردستان در پایان سال ۱۳۸۸ حدود ۲۷ درصد از راه‌های اصلی و فرعی و روستایی برخوردار بوده‌است که میانگین کشوری از نظر برخورداری از این لحاظ، برابر ۵۶ درصد بوده، که از این حیث استان کردستان رتبه ۲۰ را در کل کشور به خود اختصاص داده‌است.  البتە در این چند سالە اخیر نە تنها این وضعیت بهبود نیافتە بلکە وخیم‌تر نیز شدە است.

سربرآوردن پدیدەای بە نام کولبری با وجود مشکلات اقتصادی و عدم اهتمام دولت در رفع آن  در استان‌های کردنشین به‌ویژە درمناطق مرزی کە بە دلایل جغرافیایی مستعد به‌وجود آمدن مشاغل کاذب است، می‌تواند طبیعی باشد اما این‌کە به‌جای چارەجویی دلایل بەوجود آمدن پدیدەی کولبری، کولبران آماج گلولە قرار گیرند نە تنها طبیعی نیست بلکە عین جنایت است.

 این برخوردها در حالی صورت می‌گیرد کە نیروی انتظامی  در مناطق کردنشین با کم‌ترین برخورد ممکن و آن‌هم فقط برای خالی نبودن عریضە در رابطە با قاچاقچیان مواد مخدر عمل می‌کنند، در حالی‌کە باد و باران و حتی برف و بوران و سرمای طاقت فرسا در کوه‌های صعب العبور نواحی مرزی غرب هم نمی‌تواند نیروی انتظامی را از ایجاد مشکل برای کولبران، منحرف کند و بدون هیچ گونە تفهیم اتهامی شدیدترین مجازات کە می‌تواند مرگ بر اثر تیراندازی مستقیم باشد، را برای آن‌ها در نظر گرفتە و اعمال می‌کند.

20130607_kolbar_koocheh

یکی دیگر از نکاتی که در تحلیل قاچاق و کشتن کولبران بایستی بدان پرداخته شود جنبەی فرهنگی این مسئله ‌است، بدین معنی که درک و تعریف  مردم کردستان که کولبران نیز بخشی از آن‌ها هستند از قاچاق تا حد زیادی با تعریف قانونی آن متفاوت است و درک و ذهنیت مشترکی در این زمینه وجود ندارد،  کولبران در کردستان به عنوان افرادی شریف و زحمت‌کش که در پی کسب روزی و معیشت خانوادە هستند مورد تقدیر و احترام مردم قرارمی‌گیرند در حالی کە حکومت بە دید مجرم بە آن‌ها می‌نگرد. فقدان ذهنیت و تعریف مشترک میان مردم کرد و حکومت ناشی از سلطەی نگرش امنیتی بر نگرش فرهنگی از سوی دولت در شهرهای کُردنشین است.

با این اوصاف اگر حتا رفتار کولبران را مجرمانه تلقی کنیم و عدم توافق بین الاذهانی، توسعه نیافتگی کردستان و رفتار دوگانه نسبت به قاچاق را در نظر نگیریم، باز به هیچ وجه این نکته پذیرفتنی و قابل قبول نیست که بین جرم و مجازات تناسب وجود دارد. مجازات وارد کردن غیر قانونی کالایی مانند تلویزیون یا کالایی مشابه آن نه بر اساس قوانین کشور و نه بر اساس مفاد حقوق بشر، مرگ نیست لذا عدم تناسب میان جرم و مجازات در این زمینه کاملن مشهود است.و این عملی جنایتکارانە و غیر انسانی است.

در گزارش احمد شهید درباره‌ حقوق بشر نیز به این موضوع پرداخته و از آن با عبارت «کشتار سیستماتیک کولبران و کاسب‌کاران کرد ساکن در مناطق مرزی» یاد شده ‌است. بنابراین گزارش جرم کولبران که از طریق عبور محموله‌هایی نظیر چای، تنباکو و بنزین از مرز، امرار معاش می‌کنند، ماه‌ها زندان یا جریمەای معادل ارزش کالاهاست. در این گزارش هم‌چنین آمده ‌است که ماموران مرزی ایران بە صورت مستقیم به کولبران تیراندازی می‌کنند و سالانه ده‌ها تن از آنان را می‌کشند یا مجروح می‌کنند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , 

۱ Comment

  1. 1

    I am so grateful for your post.Thanks Again.