Saturday, 18 July 2015
03 December 2020
دایره‌ی شکسته

«پرده‌ای از جنس ما»

2013 June 13

مهشب­تاجیک/رادیو کوچه

اندیشه‌ی تفاوت میان زن و مرد، یکی از مسایلی است که همواره همراه بشر بوده است و مسبب بسیاری از کشمکش‌هایی بوده که جداسازی‌های جنسیتی را سبب شده‌اند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

از این‌رو بررسی نقش جنسیت‌ها و قبول حقوق مربوط به زن و مرد به عنوان انسان، سوای جنس مساله­ای بحث‌برانگیز است. در جامعه­ی امروز شاهد تغییرات زیادی در رفتارهایی هستیم که وابسته به جنسیت تعریف شده­اند. به ویژه در چند دهه­ی گذشته شاهد حضور روز افزون و موفقیت­آمیز زنان در بازار اشتغال و هم‌چنین دستگاه‌های اجرایی هستیم و این­گونه به نظر می­رسد که روند تحولات اجتماعی و تلاش­های زنان برای گذر از تقسیم­بندی­های جنسیتی  تصویری متفاوت از گذشته را به نمایش گذاشته است. توسعه­ی نقش زنان در زمان حاضر و تحول در مسیر ارزش­ها و نگرش­های اجتماعی و حضور روز افزون ایشان در عرصه‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی به مفهموم تغییرات جدی در حوزه­ی باورهای عمومی برای تعریف جنسیت است. به‌خصوص که امروزه بیشتر اندیشمندان در حوزه­های علوم اجتماعی بر این باورند که توسعه­ نیازمند مشارکت همه­ی انسان­هاست و زنان که تقریبن نیمی از یک جامعه را تشکیل می­دهند به طور حتم نقش عمده­ای در راهبرد به سمت موفقیت ایفا خواهند نمود. به طور حتم جوامعی که این مهم را مد نظر دارند، به جای تکیه­ی صرف بر عوامل مادی در روند یک توسعه باید تلاش نمایند تا نابرابری­هایی را که معیار آن بر جنسیت است از بین ببرند.

20130613-Kooche-Mahshab1

با توضیحاتی که داده شد اما باز هم در بسیاری از جوامع بخش عمده­ای از زنان طی سال­های متمادی از مناسبات اجتماعی به دور نگه داشته شده­اند و نابرابری­های تکان دهنده­ای بر اساس تفاوت­های جنسیتی به چشم می­خورد. اگر چه این مساله در کشورهای صنعتی و یا رو به رشد کمتر به چشم می‌خورد و مساله­ی تفاوت­های جنسیتی به خصوص در دو حوزه­ی بهداشت و آموزش کاهش یافته است، اما با نگاهی به جوامع سنتی و مردسالار، زنان سهم بسیار کمتری در مشارکت­ها دارند و در صورت امکانِ حضور با دستاوردهای نابرابری مواجه می­شوند که همین مساله فاصله­ی بین زنان و مردان را به قوت خود باقی نگاه می­دارد. برگزاری نشست­های بین­المللی، شکل­گیری جنبش­های حامی زنان و خواستار شدن رفع تبعیض­های جنسیتی و هم‌چنین گروه­های فمینیستی و سایر تشکل­های غیر رسمی حامی از بین رفتن تبعیض­های جنسیتی و طرح مباحثی مانند، عدالت و آزادی و برابری و حقوق مربوط به زنان جامعه­ی جهانی را به این سمت و سو تشویق می­نماید که بتواند جامعه­ای همگن و با قواعد و چارچوب­های مورد توافق جهانی تشکیل بدهد و جنبش­های پراکنده را به سمت یک اتحاد در این راستا هدایت نماید. ولی واقعیت این است که هنوز راه بسیار درازی در پیش است.

 در کشورهایی با دیدگاه­های بنیادی سنتی و مذهبی تحت تدابیر و برنامه­های از پیش تدوین شده­ مکان­هایی را که دو جنس به صورت مختلط در آن حضور داشتند، مثل اتوبوس­ها، ادارات و اماکن تفریحی، به شدت مورد جداسازی­های جنسیتی قرار می­­دهند.

20130613-Kooche-MMahshab2

به طور مثال چندی پیش لایحه­ی جداسازی جنسیتی دختران و پسران دانشجو تقدیم مجلس شد که بحث­ها و کشمکش­های زیادی را برانگیخت. مجموعه­هایی از ساختمان­های مختلف و بخش­هایی از جامعه مانند پارک­ها که فقط برای زنان ایجاد شدند. در واقع دولت­ها با محدود کردن زنان و جداسازی­های جنسیتی در نظر داشتند تا تکالیف مشخصی را برای زنان تعریف کنند. داشتن خانواده­های بزرگ و نقش مادر که همیشه با یک وجهه­ی اساطیری برای زنان تعریف شده است. آثار این تناقض­های جنسیتی در ابعاد جهانی عمومن پیچیده است. شماری از اقتصاددانان بر این باورند که زنان توانسته­اند منافع قابل ملاحظه­ای را اشغال نمایند و این یکی از مهم­ترین دستاوردهایی است که رفع مانع تبعیض­های جنسیتی به­وجود آورده است ولی همزمان با این پیشرفت گروهی از زنان نیز از ابتدایی­ترین حقوق مربوط به خودشان محروم شده­اند و آینده با گذشته­شان پیوند خورده است. مانند بسیاری از زنان در حوزه­ه­های خلیج فارس که حق رفت و آمد بدون یکی از افراد ذکور خانواده­شان را ندارند در صورتی که زنان نسل پیش از چنین حقی برخوردار بوده­اند و اجازه­ی تردد را به تنهایی داشته­اند. از این روست که این تحولات در سیستم جهانی پیچیدگی­های خاص خود را دارد و اغلب تحلیل جامعه­شناختی موضوع به یک عدم توازن کلی منجر می­شود. این تبعیض­ها در کشورهای زیادی که نابرابری جنسیتی در آن­ها به چشم می­خورد منجر به تقسیم ناعادلانه منابع، فرصت­ها، آموزش، اشتغال و حتا ازدواج می­شود. گاهی این کلیشه­های جنسیتی در باورها چنان رسوخ نموده و نهادینه شده است که به موازات آن­ها تغییر دیدگاه در مورد جنسیت کاری بسیار دشوار خواهد بود.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , ,