Saturday, 18 July 2015
21 January 2021
به بهانه درگذشت سید علی نصر بنیانگذار تئاتر ایران

«پدر تئاتر نوین ایران»

2010 February 15

محبوبه / رادیو کوچه

mahboobeh@koochehmail.com

بیست و ششم بهمن مصادف با سال روز درگذشت سید علی نصر بنیان گذار تئاتر ایران و هم‌چنین سیاست‌مدار معاصر ایرانی است. تئاتر نصر که با کوشش سیدعلی نصر در بخشی از ساختمان «گراند هتل» در خیابان لاله زار تهران ساخته شد، با گذشت سال‌ها به فراموشی سپرده شده بود و اکنون بازسازی آن هم به دلیل اختلاف کمیته امداد و وزارت ارشاد متوقف مانده است.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

سید علی نصر فرزند سید احمد نصر الاطبا، در سال 1270 شمسی در تهران به دنیا آمد. وی پس از اتمام تحصیلات و فراگیری زبان فرانسه، به تدریس زبان فرانسوی و ریاضیات پرداخت. سید علی نصر بعدها وارد کارهای دولتی گردید. او در ابتدا وزیر پست و تلگراف شد و پس از مدتی سفیر کبیر ایران در چین و هند و نیز نماینده ایران در سازمان ملل متحد گردید. نصر در آغاز مشروطیت به کار نمایش و تئاتر روی آورد و اقدام به تاسیس تئاتر ملی کرد. وی برای آموختن فن تئاتر به اروپا رفت و پس از بازگشت، کمدی ایران را به سبک تئاتر اروپایی تأسیس نمود.

سید علی نصر در راستای گسترش فن تئاتر، هنرستان هنرپیشگی را بنا نهاد و خود به تدریس تاریخ هنر پرداخت. او را به سبب تلاش‏های فراوانی که در عرصه تئاتر و نمایش به انجام رسانده است به عنوان «پدر تئاتر ایران» می‏دانند.

علم الاشیا  در شش جلد، تاریخ ایران و دنیا، تاریخ عمومی و تاریخ مختصر ایران از جمله تألیفات، سیروس و اشتباه لُپّی از نمایشنامه‏ها و تاریخ یونان و انقلاب فرانسه از جمله ترجمه‏های اوست.

در سال ۱۲۹۶ خورشیدی شرکت کمدی ایران به سرپرستی سیدعلی نصر تشکیل شد. تشویق هنر آموزان به تاسیس سالن‌های تئاتر و نمایش یکی از سیاست‌های او بود.

تئاتر نصر در سال‌های 1318 و 1319 با کوشش سیدعلی نصر، معاون وقت وزارت پیشه و هنر که به عنوان بنیانگذار تئاتر نوین ایران شناخته می‌شود، در بخشی از ساختمان «گراند هتل» در خیابان لاله زار تهران ساخته شد و به دنبال راه‌اندازی هنرستان هنرپیشگی تهران و ساخت تالار کوچکی با ظرفیت 80 صندلی، به عنوان تئاتر دائمی تهران افتتاح شد.

تاسیس سالن‌هایی چون تئاتر پارس، تئاتر ایران، مادام یری، تماشاخانه هنر، تئاتر دهقان که کمابیش به سالن نمایش تبدیل شده‌اند در ادامه روند سیاست سید علی نصر بود که طی سال‌های ۱۳۰۲ تا ۱۳۲۰ تاسیس شدند

تئاتر نصر که با کوشش سیدعلی نصر  ساخته شد، با گذشت سال‌ها به فراموشی سپرده شده بود و اکنون بازسازی آن هم به دلیل اختلاف کمیته امداد و وزارت ارشاد متوقف مانده است.

این محل تا پیش از 28 مرداد 1332 به عنوان یک مرکز روشنفکری و پس از آن هم با توجه به فشارهای دستگاه امنیتی رژیم پهلوی، به عنوان یک محل فرهنگی با هدف ارایه آثار نمایشی سرگرم کننده تا پایان دهه 50 فعال بود.

تئاتر نصر پس از انقلاب ایران در سال 1357 توسط «کمیته امداد امام خمینی» به عنوان ملک بدون صاحب مصادره و تعطیل شد.

در حدود سال 1361 موسسه جهاد دانشگاهی این سالن را در اختیار گرفت و پس از مدتی فعالیت‌ گاه به گاه، سرانجام تعطیل شد و به عنوان ملک تجاری مورد استفاده فروشندگان لوازم برقی و الکترونیکی قرار گرفت.

اعتراض هنرمندان و رسانه‌ها سبب شد که تئاتر نصر به عنوان یکی از آثار ملی توسط میراث فرهنگی ثبت شود

هنرمندانی چون مهدی نامدار، بهرامی، عنایت‌اله شیبانی، احمد دهقان، فضل‌اله بایگان و رفیع حالتی به همراه عبدالحسین نوشین، علی دریابیگی و معزالدیوان فکری و در سال‌های پس از آن هم هنرمندانی چون عزت‌اله انتظامی آثاری را در تئاتر نصر به روی صحنه بردند.

سید علی نصر سرانجام 26بهمن سال 1340 درسن هفتاد سالگی در تهران درگذشت و در امامزاده عبدالَّه به خاک سپرده شد

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , ,