Saturday, 18 July 2015
24 September 2020
پس‌نشینی تند

«مصر و ابهامی دوباره»

2013 July 06

اکبر ترشیزاد/ رادیو کوچه

مصر در دوران یک‌ساله‌ی ریاست محمد مرسی با زور اداره شد، اوضاع نابسامان اقتصادی رو به وخامت گذاشت، قانون اساسی تصویب شد که بر پایه‌ی شریعت اسلام، حقوق و آزادی‌های اولیه‌ی شهروندان را محدود می‌کرد و در همین مدت زمان کوتاه زمام‌داری‌اش، به اختلافات و دشمنی‌ها میان اقلیت‌های قومی و دینی دامن زده شد. به گمان نگارنده اما راه‌حل هیچ کدام از این‌ها کودتا نیست.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

پس از سقوط رژیم مبارک و پس از سال‌ها، پتانسیلی برای حرکت به سمت دموکراسی و حاکمیت مردم در مصر بوجود آمده بود که سرنگونی مرسی می‌تواند این وفاق ملی را تبدیل به یاس کند. شکی نیست که ارتش این کشور دلسوز دموکراسی نیست. نظامیان مصری سال‌هاست که در حاکمیت سهیم بوده‌اند و از منافع مالی و رانت‌های اقتصادی فراوانی برخوردار شده‌اند و اکنون گمان می‌رفت که به تدریج از نفوذ و بهره‌ی آنان کاسته شود. این رفتار‌ها البته بی‌شباهت به پاکستان و در نسخه‌ی تلطیف‌شده‌ترش جمهوری‌اسلامی ایران نیست. برای نمونه دیده شده است که ارتش در پاکستان و سپاه در جمهوری‌اسلامی با هر تغییری که منافع اقتصادی آنان را در معرض خطر قرار داده است به سرعت مقابله کرده و جلویش را گرفته‌اند.

2013076-Kooche-Akbar1

به نظر می‌رسد که بهترین راه حلی که برای منتقدین مرسی و دولت اسلام‌گرای او وجود داشت این بود که آن‌ها در عین حالی که به اعتراضات مدنی خود ادامه می‌دادند به دولت حاکم اسلام‌گرا فرصت می‌دادند تا دوره‌ی قانونی خود را به اتمام برساند، به طور حتم شکست برنامه‌های اقتصادی و سیاسی اخوان‌المسلمین خود بهترین روش برای برکناری و حذف این گروه از قدرت و اقبال مردم به سکولار‌ها و نیروهای ملی بود. حالا اما اگر در آینده‌ای نزدیک انتخابات ریاست‌جمهوری در مصر برگزار شود دو راه بیشتر برای نظامیان باقی نخواهد ماند، حالت نخست این است که آن‌ها به اخوان‌المسلمین برای حضور در رقابت‌های آینده اجازه شرکت بدهند که با توجه به شرایط کنونی و نحوه‌ی برکناری مرسی بعید نیست که اسلام‌گرا‌ها دوباره بتوانند اکثریت را به دست آورند، شق دوم ماجرا اینست که اخوان‌المسلمین برای یک دوره‌ی نامعلوم دیگر از صحنه‌ی سیاست مصر کنار گذاشته شوند. این اتفاق که بعید هم به نظر نمی‌رسد می‌تواند به سلفی‌ها و بخش تندرو‌تر اخوانی‌ها این انگیزه را بدهد که زمینه را برای اقدامات خشونت‌آمیز مسلحانه فراهم کنند چیزی که خود سبب ناآرامی‌های درازمدت در مصر شده و بار دیگر این کشور را دست‌خوش هرج و مرج و بی‌ثباتی خواهد کرد و بیش از همه چیز زندگی مردم را تحت‌تاثیر خود قرار خواهد داد. به گمان نگارنده در مجموع این کودتا در طویل مدت به تقویت بنیادگرایی در مصر خواهد انجامید.

2013076-Kooche-Akbar2

از همین حال نشانه‌هایی از شروع یک دوره‌ی تازه از اختناق‌ها و بسته‌تر شدن فضای سیاسی در مصر به چشم می‌خورد. تعطیلی شبکه‌ی تلویزیونی اخوان‌المسلمین و شماری از روزنامه‌های آنان و هم‌چنین دستگیری سران این حزب، بخشی از یک سناریوی تکراری است که به هر راهی که برسد نمی‌تواند به دموکراسی ختم شود. یک دموکراسی پایدار با مشارکت تمامی نیرو‌ها به نتیجه می‌رسد و حذف رقبا و منتقدین حتا اگر از نوع تندرو‌ترین گروه‌های سلفی و اخوان‌المسلمین باشند روش درستی به نظر نمی‌آید. جو بی‌اعتمادی که در میان مردم مصر و هم‌چنین رهبران گروه‌های مختلف نسبت به یکدیگر وجود دارد امیدوار کننده نیست. وقایع مصر آن‌قدر پیچیده است که واکنش مناسب را برای غربی‌ها هم مشکل کرده است. می‌توان گفت که آمریکا و متحدان اروپایی‌اش از سویی از قدرت گرفتن دوباره‌ی نظامیان ناخشنود نیستند چرا که بدون شک ارتش خواهد توانست منافع غرب در منطقه را تامین کرده و از سویی دیگر صلح پایدار را با اسراییل ادامه دهد. اما از دیگر سو حمایت از کودتا برای غرب کار آسانی نیست چرا که با تجربه‌ی موجود در الجزایر، کشاندن دیگر باره‌ی اسلام‌گرا‌ها به پای صندوق‌های رای و ترغیب آن‌ها به شرکت در بازی دموکراسی آسان به نظر نمی‌رسد. آمریکا در اولین اقدام، کمک‌های مالی به مصر را به حالت تعلیق در آورده است حرکتی که بعید به نظر می‌رسد دوام زیادی داشته باشد و تازه این احتمال هم وجود دارد که کشورهای عربی حاشیه‌ی خلیج فارس بتوانند به راحتی جای این کشور را در تامین مالی دولت جدید مصر پر کنند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,