Saturday, 18 July 2015
16 January 2021

«کودکان هم سیگار می کشند»

2010 February 17

سام شریف / رادیو کوچه

sam@koochehmail.com

چندی پیش وزیر بهداشت از کاهش سن مصرف سیگار در کشور خبر داد و گفت: «سن مصرف به زیر 15 سال رسیده است.»

به گزارش مهر دکتر مرضیه وحید دستجردی، با بیان این که سالانه 1700 میلیارد تومان هزینه مصرف سیگار و بیش از 3840 میلیارد تومان نیز صرف هزینه درمان بیماریهای ناشی از مصرف مواد دخانی در کشور می‌شود، ادامه داد: «سالانه 60 هزار نفر در کشور براثر استعمال دخانیات فوت می‌شوند.»

دستجردی با ابراز تأسف از اینکه استعمال دخانیات در کشور به سمت سنین پایین و زیر 15 سال سوق دارد، گفت: «بر اساس بررسی‌ها 80 درصد استعمال کنندگان دخانیات قبل از 15 سالگی استعمال دخانیات را شروع کرده‌اند.»

کاهش سن سیگار به زیر15 سال در حالی در ایران رخ می دهد که کشور ما به همراه ایرلند، ایالت‌هایی از کانادا و بخشهایی از استرالیا تنها نقاطی از دنیا هستند که قانون جامع کنترل ملی مبارزه با دخانیات را به تصویب رسانده‌اند و هم‌چنین ایران از اولین کشورهایی است که به عضویت کنواسیون کنترل دخانیات درآمده است. تصویب و اجرای قوانینی برای مقابله با افزایش مصرف دخانیات، از وظایف دولت‌های پیوسته به این کنوانسیون است. درج هشدار موثر پزشکی یا بهداشتی روی پاکت سیگار، ممنوعیت فروش سیگار به افراد زیر ۱۸ سال، نظارت بر تبلیغات مستقیم و غیرمستقیم یا جلوگیری از کشیدن سیگار در مکان‌های عمومی، نمونه‌هایی از تعهدات این کنوانسیون هستند.

اما با توجه به افزایش استعمال دخانیات و کاهش سن مصرف سیگار نشان میدهد این برنامه ها چندان موفقیت آمیز نبوده است.البته این بدان معنا نیست که ایران برنامه ها را اجرا نکرده است.بلکه نشان از آن دارد که بخشی از علل افزایش دخانیات در لایحه های زیرین جامعه خفته است که به آنها پرداخته نمی شود.

یکی از این معضلات نبود تفریحات مفرح در ایران برای دختران و پسران است که بارها به مناسبت های گوناگون به آن اشاره شده است.هنگامی که تفریحات هم در ایران ایدئولوژیک می شود و در چارچوب تنگ تعصبات قرار می گیرد ابتدایی ترین تفریحات به حیطه تجربیات ممنوع وارد می شود.وقتی در ایران رقص و گرفتن پارتی و حتی قدم زدن با جنس مخالف جرم محسوب شده و از سوی مقامات قضایی و در بعضی از خانواده ها و نهادهای سنتی هم مورد بازخواست قرار می گیرد،جوان و نوجوان با یک عدم شفافیت به ابتدایی ترین حقوق اساسی خود دست می یابد واین عدم شفافیت پای نوجوان را به منع شده های دیگر مانند سیگار و اعتیاد و بزه باز می کند.

دکتر حسن رفیعی رشد مصرف سیگار و قلیان در دختران و زنان را ناشی از پدیده «سکولار ترند»می‌داند و می‌گوید:«افزایش علاقه به سیگار میان خانم‌ها یا کاهش سن سیگار، روندی است که در مراحل گذار جامعه سنتی به جامعه مدرن دیده می‌شود. دگرگونی در نظام ارزشی، تحول در نقش اجتماعی زنان و افزایش حضور اجتماعی آنها، در این گرایش‌ها دخالت دارند.»

به اعتقاد دکتر رفیعی، لازم است که مسـئولان کشور، برای الگوهای سلامتی و بهداشت جامعه چاره‌اندیشی کنند و با در نظرگرفتن واقعیت‌های اجتماعی و فرهنگی و اتکاء به علومی چون روانشناسی سلامت یا جامعه‌شناسی سلامت، به آگاه سازی و پیشگیری بپردازند. او تبدیل مصرف قلیان‌ به تفریح رایج جوانان و زنان را واکنشی فرهنگی می‌نامد و مسئولان بهداشتی را به آگاه‌سازی در مورد خطرات این پدیده فرا می‌خواند.

وی ضمن غیرمنطقی دانستن جدایی دو ستاد مبارزه با سیگار و اعتیاد از یکدیگر، عادت مسئولان به انکار واقعیت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها را به چالش می‌کشد. او می‌گوید:« فراموش نکنیم که ۲۰ سال پیش در مورد اعتیاد انکار می‌شد که در جامعه اسلامی چنین چیزی موضوعیت ندارد. اینک همین روند در مورد سیگار و الکل هست. حال آن‌که ابتدایی‌ترین مرحله‌ی مبارزه با هر پدیده‌، اطلاع رسانی در مورد آن است.»

اما بخشی دیگر از مسائل برمی گردد به سودآور بودن صنعت دخانیات. درکنار قوانین کنترل دخانیات، بازار تولید و توزیع سیگار و سودآوری بالای آن به‌اندازه‌ای است که دولت درتلاش است بازار داخلی را هرچه بیشتر درکنترل خود بگیرد و از نفوذ شرکت‌های خارجی جلوگیری کند. مدیران شرکت دخانیات می‌گویند که این صنعت در ایران با سه هزار میلیارد تومان در گردش است که 30 درصد آن توسط شرکت دخانیات و مابقی از سوی شرکت‌های خارجی و قاچاقچیان اداره می‌شود. گفتنی است به‌دلیل سودآوری بالا، بیش از یک سوم سیگار تولیدشده در دنیا توسط قاچاقچیان توزیع می‌شود و تمایل شرکت‌های بزرگ دنیا موجب تشکیل شبکه‌های مافیایی شده که در ایران نیز فعالیت می‌کنند. با تدوین قانون مربوط به افزایش قیمت مواد دخانی و مالیات بر سیگار سالانه بیش از 150 میلیارد تومان درآمد نصیب کشور می شود که از این میان به علت عدم پرداخت شرکت دخانیات و گمرک،تنها 68 میلیارد تومان دریافت شده که سهم مهمی از آن باید صرف پیشگیری و کنترل مصرف مواد دخانی و اقدامات ترک آن شود.این آمارها رسمی است و حداقل درآمد ها برای آن در نظر گرفته شده. مدیرعامل شرکت دخانیات ایران اعلام کرده: 12 میلیون ایرانی معتاد به سیگار هستند که سرانه مصرف آنها در روز، 2.2 نخ سیگار است.اگر هر نخ سیگار را 25 تومان در نظر بگیریم گردش مالی این صنعت روزانه 60 ملیون تومان خواهد بود.اما سهم پیشگیری و اطلاع رسانی در برابر این حجم گردش مالی رقمی در حدود 0.1 درصد است. به طوری که هفته بدون دخانیات نیز بدون هیچ بیلبورد و تبلیغات علیه مواد دخانی به پایان رسید وگذشت.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , ,