شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
13 September 2016
دایره‌ی شکسته

«فضاهای ملموس»

۱۳۹۲ تیر ۲۲

 

 

مهشب­تاجیک / رادیو کوچه

امروزه بحران شهرنشینی وارد مرحله نویی شده است. شالوده­ی شهرها، بافت­های جدید و قدیمی در تضادی واضح و مشخص با صورت­های تعریف شده­ی رفتارهای مربوط به شهرنشینی و گاه با گونه­های جدیدی از رفتار که لازمه­ی فرهنگ جدید زندگی شهری است، قرار گرفته است.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

گاهی پیامد این رفتارها و خاصیت این زندگی چیزی به جز ایجاد محیط­‌هایی ملال­انگیز و سترون در اطراف­مان نیست. در محلات قدیمی­تر، خیابان­ها بدل به بزرگراه شده­اند، فعالیت­های سرگرمی و اوقات فراغت به­واسطه­ی صنعت توریسم جنبه­ی تجاری یافته و ماهیت شده­اند. در چنین فضایی روابط اجتماعی دچار تغییرات عمده­ای شده است. ماهیت­های رفتاری در محلات جدیدتر و قدیمی­تر با یکدیگر تفاوت فاحشی دارند. در محلات جدیدتر دو رکن اصلی به­وجود آمده است که کم­کم محلات قدیمی­تر را نیز در برخواهد گرفت، اما این مساله نیاز به زمان دارد. این دو رکن که بسیاری از عرصه­های عمومی را تحت­الشعاع خود قرار داده است، شامل ماشین داشتن بیشتر اعضای خانواده و گذران وقت در خانه است. بدین معنی که سرگرمی­های جدیدی تعریف شده است و قشری که در محلات جدید ساکن می­شوند زمان زیادی را در خانه­ها می­گذرانند، پس به طور حتم، تعریف خانه نیز تغییر خواهد کرد، زیرا باید این گنجایش و ظرفیت در آن­ها ایجاد شود که توانایی پذیرایی از افراد را در ساعت­های طولانی داشته باشند. این ضرورت در ساخت بناهایی با چنین خاصیت­هایی، اکثریت قریب به اتفاق شهرها را به سرعت به مانند گورستان­هایی از بتن آرمه تبدیل نموده است، جایی  که در آن توده­های بزرگی از مردم به زندگی­هایی ملال­ا­نگیز محکوم شده­اند. ساختمان­ها از نو تجدید بنا می­شوند.

ax 1

 این ساختمان­ها باید شرایط مزیتی داشته باشند که افراد را در خود برای ساعت­های طولانی جای دهند. حال گاهی نه تنها این شرایط را ندارند و نمی­توانند بر اوقات فراغت آن­ها بیفزایند بل­که فاقد عنصر تخیل نیز هستند که بسیاری از ابتکارات تکنینکی به­کار رفته، تحت­الشعاع ملا­ل­انگیزی­شان قرار می­دهند. حوزه­ی فعالیت ارتباطات شهری  امروزه، خلاقیت جمعی و توانایی استنتاج نیروهای خلاقانه­ای است که همگام با زوال فرهنگ مبتنی برفردیت آزاد شده­اند. در اصل هنرهای سنتی دیگر قادر به ایفای نقش آفرینش‌گر یک محیط تازه که افراد برآنند در آن زندگی کنند، نیست. زندگی امروزه درگیر فرایند تکنینک­های نوین شهری شده است. مدل­ها و طرح­های مربوط به شهرهای آینده به تمامی متفاوت از طراحی­های شهری امروز است. در واقع انعطاف­پذیری برای یک زندگی پویا از هدف­های همیشگی زندگی­های شهری بوده است که موفق بودن در راستای این هدف، خود جای بحث­های طولانی دارد. در واقع زندگی پویای شهری شامل خلق محیط پیرامونی افراد از طریق روابط مستقیم و چهره به چهره به گونه­ای پیوسته می­باشد که شیوه­های مختلف رفتار را دگرگون می­سازد و بسیاری از برساخت­ها را تغییر می­دهد. کلان­شهرها گریزی از ایجاد روابط مستقیم پیرامونی و هم‌چنین در خلق رفتار ندارند. آنان که تصور می­کنند که شتاب زندگی شهری از این دست درحال نابودی و فرسودن زندگی جمعی در کلان شهرهاست  نیازهای واقعی شهرنشینان را در همین دوره به عقب می­رانند. امروز در زندگی شهری­نشینی کاستن از کار تولیدی از طریق گسترش اتوماسیون نیاز به پرکردن اوقات فراغت را دو چندان می­کند.

ax 2

تنوع رفتاری و دگرگونی در ماهیت آن­ها که به ناگزیر به شکل تازه­ای از محل سکونت جمعی با حداکثر فضای شطرنجی می­انجامد در نقطه مقابل رویکرد شهرسبز که بسیاری از معماران امروزی با آن در یک‌سویه هستند نیاز به تقلیل فضاهای اجتماعی دارد. شهرهای آینده باید منسجم و مستمر و در صورت امکان با یک نظام بسیط ساختارهای متفاوت باشند تا بتوانند افراد را در خود جای دارند. اگر به انبوه­سازی­های مستمر بدون توجه به سرگرم­سازی انجام بگیرد به دنبال خود بسیاری از رفتارها اجتماعی را تغییر خواهد داد، آن­هم در زمانی‌که جمعیت و زندگی اجتماعی در حال تغییرات فاحشی است.  امکان خلق محیط­های متنوع و نامحدود و اقتباس از آن­ها باید در اولویت زندگی شهری آینده قرار بگیرد. این فضاها به صورت آگاهانه و قاعده­مند به کمک ابزارهای تکنیکی و به وسیله­ی گروه­های متخصص خلاق و موقعیت­گرایان حرفه­ای باید دچار تحولات عمده شوند. خلق فضاهای ارتباطی و هم‌چنین تاثیرات روان­شناختی آن­ها یکی از عمده­ترین تکالیفی است که باید معماران زندگی آینده در نظر داشته باشند. فهم تکنیکی ساختارهای فضایی و بعد زیبا­شناختی آن­ باید بر عهده‌ی هنرمندان و مهندسان باشد. در اصل این حقیقت که زندگی شهری وضعیت نامطلوبی را از نقطه­نظر انسانی به­وجود آورده است انکارناپذیر است. افزایش نارضایتی که تمامی بشریت را در برگرفته است در زمانی بروز می­کند که اگر پیش از آن فکری به حال زندگی پرشتاب و اوج گیرنده­ی شهری نشود، بسیاری از پروژه­هایی که در دست است خود به خود نابود خواهند شد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,