Saturday, 18 July 2015
30 November 2020
کوچه سلامتی

«آپنه انسدادی خواب»

2013 August 02

دکتر آویده مطمئن فر / رادیو کوچه

avideh@koochehmail.com

آپنه خواب با توقف غیر ارادی تنفس، در طول خواب مشخص می‌شود. آپنه خواب معمولن در افرادی که اضافه وزن دارند، افراد مسن و افرادی که خروپف قابل توجهی دارند رخ می‌دهد.

این مکث تنفس از ۱۰ تا ۳۰ ثانیه تعریف می‌شود و با فرکانسی متغیر چندین بار هنگام خواب رخ می‌دهد. از نظر پزشکان این مکث تنفسی زمانی یک مشکل در نظر گرفته می‌شود که بیش از پنج بار در ساعت رخ دهد. در موارد شدید، مکث تنفس حتا بیش از ۳۰ بار در ساعت رخ می‌دهد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

مکث های تنفسی خواب را مختل و در نتیجه به طور عمده به سردرد هنگام بیداری یا خواب آلودگی و خستگی در طی روز می‌انجامد.

اگر چه اکثریت افراد مبتلا به آپنه خواب با صدای بلند خروپف می‌کنند، نباید آپنه را با خروپف اشتباه گرفت. خروپف به تنهایی یک مشکل بهداشتی در نظر گرفته نمی‌شود و به ندرت با مکث تنفس همراه است. محققان تخمین می‌زنند که ۳۰ تا ۴۵ درصد از بزرگسالان به طور منظم خروپف می‌کنند.

در اغلب موارد، آپنه با شل شدن زبان و عضلات گلو که از عبور هوا در حین تنفس جلوگیری می‌کنند به وجود می‌آید. بنابراین، فرد سعی می‌کند نفس بکشد، اما هوا به علت انسداد راه هوایی گردش نمی‌کند. به همین دلیل پزشکان از آپنه انسدادی خواب صحبت می‌کنند. افراد مسن به خصوص به علت شل شدن بیش از حد عضلات و افراد چاق نیز به دلیل چربی اضافی در گردن که کالیبر راه‌های  هوایی را کاهش می‌دهد بیشتر در معرض ابتلا به آپنه خواب هستند.

به ندرت آپنه به علت نقص عملکرد مغز، یعنی عدم ارسال «دستور» نفس کشیدن به عضلات تنفسی به وجود می‌آید. در این مورد، برخلاف آپنه انسدادی، فرد تلاش نفسی نمی‌کند و ما از «آپنه خواب سیستم عصبی مرکزی» صحبت می‌کنیم. این نوع آپنه اغلب در افراد مبتلا به بیماری‌های جدی مانند بیماری قلبی، نارسایی قلبی، و یا بیماری‌های عصبی مانند مننژیت، بیماری پارکینسون و غیره اتفاق می‌افتد. هم چنین، این نوع آپنه می‌تواند پس از سکته مغزی و یا در موارد چاقی بسیار مهم نیز رخ  دهد. استفاده از قرص های خواب آور، مواد مخدر یا الکل نیز یک عامل خطر است. بسیاری از مردم از هر دو آپنه خواب انسدادی و مرکزی رنج می‌برند.

شیوع آپنه خواب بسیار بالا است به طوری که با دیگر بیماری‌های مزمن از قبیل آسم یا بیماری دیابت نوع دوم قابل مقایسه است. آپنه خواب می‌تواند کودکان و بزرگسالان را نیز تحت تاثیر قرار دهد اما، شیوع آن با بالا رفتن سن افزایش می‌یابد.

مکث تنفس در مردان دو تا چهار برابر شایع تر از زنان قبل از سن ۶۰ سالگی است. پس از این سن، فرکانس آن برای هر دو جنس برابر است.

شیوع مکث تنفس بسته به شدت آن یعنی تعداد مکث در ساعت، که توسط شاخص آپنه اندازه‌گیری  می‌شود متفاوت است. برخی از مطالعات انجام شده به منظور بررسی شیوع آپنه انسدادی خواب در آمریکای شمالی شیوع آن را به ۲۴ درصد در مردان و ۹ درصد در زنان تخمین می‌زنند. حدود ۹ درصد از مردان و چهاردرصد از زنان به یک فرم متوسط تا شدید آپنه انسدادی خواب مبتلا هستند.

در کوتاه مدت، آپنه خواب باعث خستگی، سردرد و تحریک پذیری می‌شود و هم چنین می‌تواند همسر فرد مبتلا را نیز به دلیل خروپف اغلب با صدای بلند تحت تأثیر قرار دهد.

در دراز مدت، اگر آپنه خواب بدون درمان رها شود، پیامدهای بهداشتی بسیاری به همراه خواهد داشت. آپنه خواب خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی را توسط مکانیسم هایی که هنوز به طور کامل رمزگشایی نشده‌اند به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد. با این حال، ما می‌دانیم که هر وقفه تنفسی باعث می‌شود که مغز در حالت هیپوکسی یعنی کسر اکسیژن قرار گیرد، و هر بیداری ناگهانی کوچکی فشار خون و ضربان قلب را افزایش می‌دهد. بنابر این آپنه طولانی مدت با افزایش خطر مشکلات قلبی عروقی مانند فشار خون بالا، سکته مغزی، انفارکتوس میوکارد، آریتمی ضربان قلب و نارسایی قلبی همراه است. و در نهایت، در صورت آپنه قابل توجه، خطر مرگ ناگهانی هنگام خواب نیز افزایش می‌یابد.

20130802_Avideh_KoochehSalamati_SleepApnea_Pic1

کمبود خواب، خستگی و نیاز به چرت زدن با آپنه خواب همراه است و کیفیت زندگی افراد مبتلا، که اغلب از افسردگی و انزوا رنج می‌برند را کاهش می‌دهد. یک مطالعه اخیر ارتباط بین آپنه خواب و اختلال شناختی در زنان سالمند را نشان داده است.

فقدان خواب ناشی از آپنه خطر حوادث و سوانح، به ویژه حوادث جاده را افزایش می‌دهد. افراد مبتلا به آپنه انسدادی خواب دو تا هفت برابر بیشتر احتمال دارد قربانی تصادف شوند.

اگر آپنه خواب هنوز تشخیص داده نشده باشد، ممکن است هنگام لزوم جراحی عامل خطری برای فرد مبتلا در صورت بیهوشی عمومی باشد. در واقع، بی حسی شل شدن عضلات گلو را افزایش می‌دهد  و در نتیجه آپنه شدیدتر می‌شود. داروهای ضد درد پس از عمل جراحی نیز ممکن است خطر آپنه را افزایش دهد. بنابراین مهم است که در صورت لزوم این اطلاعات به جراح داده شود.

پزشکان معتقدند که اکثریت قریب به اتفاق افراد مبتلا به آپنه خواب خود نمی‌دانند که به این اختلال دچار هستند. اغلب اوقات همسر آن‌ها متوجه وجود آپنه و خروپف است.

خروپف، توقف تنفسی هنگام خواب یا از خواب بیدار شدن با حس تنفس نادرست، احساس خستگی صبح گاهی و به خواب رفتن در طول روز از نشانه های اپنه خواب به شمار می‌روند که با وجود آن‌ها باید به پزشک مراجعه کرد.

«تست خواب Epworth» اپورت می‌تواند درجه خواب آلودگی در طول روز را اندازه‌گیری کند. هم چنین در مرکز متخصص مطالعه خواب، آزمایشی به نام «پلی سومنوگرافی  polysomnographie» تحقق می‌یابد  که به بررسی و مطالعه مراحل مختلف خواب و اندازه‌گیری پارامترهای مختلف برای تشخیص آپنه خواب و ارزیابی شدت آن استفاده می‌شود. در عمل، گذراندن یک شب در بیمارستان و یا در یک مرکز تخصصی برای انجام این آزمایش ها ضروری است. الکترودهای مختلفی در مکان های مختلف بدن برای بررسی پارامترهایی مانند فعالیت مغز و عضلات و سطح اکسیژن خون هنگام خواب قرار داده می‌شود. این تست اجازه می‌دهد بدانیم که آیا فرد به مرحله خواب عمیق وارد می‌شود یا آپنه خواب از رسیدن به این مرحله جلوگیری می‌کند.

به طور کلی، افراد مبتلا به آپنه خواب متوجه مکث تنفسی خود در طول شب نیستند. با این حال، آپنه باعث لحظات بیداری کوتاه مدت می‌شود که بر کیفیت خواب اثر دارد. شایع ترین علایم آپنه بنابراین ناشی از یک خواب پراکنده با فقر کیفیت است.

خستگی قابل توجه در طول روز و زمانی که فرد از خواب بیدار می‌شود، خواب آلودگی و خواب آلودگی مکرر و کنترل نشده، سردرد صبح گاهی، تحریک پذیری و احساس افسردگی، اختلالات حافظه، پایین آمدن نتایج آموزشی کودکان و احساس خفگی در طول خواب شبانه از شایع ترین نشانه‌های آپنه خواب هستند.

عوامل متعددی خطر ابتلا به آپنه خواب را افزایش می‌دهد. به عنوان مثال، چاقی، به ویژه به دلیل چربی اضافی در گردن باعث باریک شدن راه هوا شده و خطر عمده‌ای برای آپنه انسدادی خواب است.  چاقی خطر ابتلا به آپنه خواب را در حدود هفت برابر افزایش می‌دهد.

بالا رفتن سن نیز یکی دیگر از عوامل خطر سندرم آپنه خواب است. بعد از ۶۵ سالگی خطر آپنه خواب دو تا سه برابر است. هم چنین، مردان دو تا سه برابر بیشتر از زنان مبتلا به این مشکل مبتلا می‌شوند . آمریکایی های آفریقایی و آسیایی تبار  نیز در معرض خطر بالاتر آپنه انسدادی خواب هستند.

برخی از اختلالات در راه‌های هوایی و یا ناهنجاری‌های فک زمانی که راه‌های هوایی خیلی تنگ شده و یا لوزه ها بیش از حد بزرگ شوند و مانع از عبور هوا شوند، اغلب در کودکان منجر به آپنه انسدادی خواب می‌شود.

در برخی از خانواده‌ها، آپنه انسدادی خواب، به علت یک حساسیت ژنتیک بسیار معمول است و در صورت وجود عامل ژنتیک، خطر ابتلا به آپنه خواب در بستگان آن‌ افراد دو تا چهار برابر می‌شود. هر چه اندازه دور گردن افراد بیشتر باشد یعنی بیش از ۴۳ سانتی متر برای مردان و بیش از ۴۰ سانتی متر برای زنان، خطر ابتلا به آپنه نیز بالاتر است.

انسداد بینی، به عنوان مثال به علت آلرژی خطر ابتلا به آپنه خواب را بالاتر می‌برد. الکل که باعث شل شدن عضلات گلو می‌شود، فرکانس و طول مدت آپنه خواب را افزایش می‌دهد. برخی داروها، مانند قرص های خواب آور، آرامش دهنده های عضلانی، یا داروهای ضد اضطراب به همان دلایل که الکل آپنه انسدادی خواب را افزایش می‌دهد.

سیگار کشیدن نیز احتمالن به خاطر التهاب راه‌های هوایی، خطر ابتلا به آپنه انسدادی خواب را افزایش می‌دهد. افراد سیگاری دو و نیم برابر بیش تر از افرادی که سیگار مصرف نمی‌کنند از آپنه خواب رنج می‌برند. دیابت نوع دوم نیز به دلایلی که هنوز به طور کامل درک نشده‌اند اما اغلب به چاقی مرتبط هستند با خطر ابتلا به آپنه خواب همراه است. در بیماران مبتلا به دیابت، شیوع آپنه انسدادی خواب می‌تواند به ۲۳ درصد برسد.

چاقی عامل خطر عمده برای آپنه خواب است و این یک واقعیت است که حفظ وزن سالم از طریق یک رژیم غذایی متعادل و فعالیت فیزیکی منظم، اقدام موثری برای پیشگیری آپنه خواب است.

مبارزه با دیابت نیز خطر ابتلا به آپنه انسدادی خواب را کاهش می‌دهد و در نهایت، مبارزه با فشار خون بالا، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی را به طور کلی کاهش می‌دهد.

به نظر من آپنه خواب به طور بالقوه یک بیماری جدی است و باید جدی گرفته شود. اگر شما از آپنه خواب رنج می‌برید، می‌توانید کیفیت خواب را با اتخاذ اقدامات ساده زندگی سالم بهبود بخشید و علایم آن را کاهش دهید. از دست دادن وزن اضافی، اجتناب از خوابیدن روی پشت، بالا بردن سر تخت خواب، اجتناب از قرص های خواب آور، الکل و سیگار، و درمان آلرژی از اقدام‌های مؤثر پیشگیرانه آپنه انسدادی خواب به شمار می‌روند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,