Saturday, 18 July 2015
06 July 2020
گزارش فرهنگی

«نگاهی به رویدادهای فرهنگی سوئد با تمرکز بر ایران»

2013 September 06

گزارش / فرشید فاریابی / گوتنبرگ سوئد

تابستان گرم ٢٠١٣ در سوئد، با سه رویداد جالب توجه و مرتبط با ایران، برای ایرانیان مقیم این کشور جذاب‌تر از هر سالی به پاییز رسید و اینک به دنبال تابستان، برنامه‌های پر شمار فرهنگی- هنری را پیش رو داریم.

«آریا آرام نژاد» خواننده‌ی جوان ایرانی روز شنبه دهم آگوست از راه تماس اسکایپی در جشنواره موسیقی way out  westشرکت کرد. در این برنامه یکی از آثار پر طرفدار او در ایران با نام «علی برخیز» به زبان انگلیسی و با صدای «جنی آبراهامسون» در بخش موسیقی اعتراضی اجرا شد.

آریا آرام نژاد در جشنواره ی موسیقی سوئد

آریا آرام نژاد در جشنواره ی موسیقی سوئد

 هم‌زمان با جشن های تابستانی گوتنبرگ که در نوع خود یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای فرهنگی در کشور سوئد و اسکاندیناوی است، «راجر واترز» (Roger Waters) از گروه «پینک فلوید»، کنسرت The Wall  (دیوار)  را در ورزشگاه Ullevi این شهر اجرا کرد. در این کنسرت تصاویر جانباختگان جنبش سبز سال ٢٠٠٩ ایران  بر پرده‌ی بسیار بزرگ نصب شده به نمایش درآمد.(اجرای گوتنبرگ)

کانال دو رادیو سوئد، جشنواره  سالانه‌ی موسیقی خود را به موسیقی سنتی (کلاسیک) ایران با عنوان Persisk Afton (شب ایرانی) اختصاص داد و با دعوت از دو گروه موسیقی با نام‌های «رومی» و «یوشیج» و پخش مستقیم این برنامه شبی به یادماندنی را رقم زد.

با شروع فصل پاییز رویدادهای فرهنگی و هنری بسیاری در سوئد پیش روی علاقمندان قرار دارد. از جمله شاخص‌ترین این رویدادها می‌توان به نمایشگاه بین المللی کتاب گوتنبرگ اشاره کرد. این نمایشگاه بیست‌ونهمین دوره‌ی آن است و از ٢۶ تا ٢٩ سپتامبر در محل نمایشگاه‌های بین المللی این شهر برگزار خواهد شد.

نمایشگاه کتاب گوتنبرگ در حال حاضر بزرگترین نمایشگاه کتاب در شمال اروپا است و نخستین بار در سال ١٩٨۵ و با پنج هزار بازدیدکننده برگزار شده است. در سال ٢٠٠٨ آمار بازدیدکنندگان این نمایشگاه به بیش از یکصد هزار نفر رسید و هر سال بر این شمار افزوده می شود.

«نامدار ناصر» نویسنده و مترجم ایرانی مقیم سوئد درنخستین روز برپایی نمایشگاه کتاب گوتنبرگ سخنرانی خود را با عنوان «ادبیات کلاسیک فارسی، چشمه‌ای خشک نشدنی» ایراد خواهد کرد. او همچنین در این برنامه در غرفه انجمن نویسندگان سوئد به زبان‌های فارسی و سوئدی «از رو کتاب خوانی» خواهد داشت. «نامدار ناصر» را می‌توان یکی از پرکارترین مترجم‌های پارسی – سوئدی معرفی کرد.

«رضا حاجی حسینی» روزنامه نگار ایرانی ساکن سوئد هم سخنرانی‌ای خواهد داشت با موضوع «سانسىور در تئاتر ایران».

«نعیمه دوستدار»، «نسرین مدنی» و «صدیقه وسمقی» در گفت‌وگویی با «گلناز اسفندیاری» میزگردی با موضوع ایران برگزار خواهند کرد.

علاوه بر یک برنامه‌ی شعرخوانی توسط «نعیمه دوستدار»، برگردان مجموعه آثار او به زبان سوئدی هم در نمایشگاه کتاب گوتنبرگ برای نخستین بار ارایه خواهد شد.

جشنواره‌ی شعر گوتنبرگ، جشنواره ی فیلم یاری در استکهلم و اوپسالا و کنسرت‌های «حسین علیزاده» و «محسن نامجو» از دیگر برنامه‌های پاییز ٢٠١٣ هستند.

جنبش مقاومت بر روی میز من: شعر امروز ایران

جشنواره ی شعر گوتنبرگ از ششم تا نهم سپتامبر با عنوان «جنبش مقاومت بر روی میز من: شعر امروز ایران» و تمرکز بر شعر زن معاصر ایران برگزار خواهد شد. در این جشنواره بیش از بیست شاعر، نویسنده و مترجم ایرانی و سوئدی آثار خود را ارایه خواهند کرد.

پوستر غیر رسمی از جشنواره ی شعر گوتنبرگ

پوستر غیر رسمی از جشنواره ی شعر گوتنبرگ

به استناد گفتار منتشر شده در سایت جشنواره، در آوریل ٢٠١٣ شش شاعر سوئدی برای دیدار با شش شاعر ایرانی به تهران رفته و تصمیم گرفتند با وجود کاستی‌هایی در زبان مشترک، اشعار شاعران ایرانی را ترجمه کنند. شاعران سوئدی در یادداشت خود این کار را «تمرینی در ترجمه‌ناپذیری» نامیده‌اند. این یادداشت در مجله‌ی Kritiker  (کریتیکر) منتشر و همزمان با جشنواره ارایه خواهد شد.

همچنین در این جشنواره، کارگاه آموزشی ترجمه‌ی شعر برگزار خواهد شد. این کارگاه با پشتیبانی مجله‌ی Ponton (پونتون) و تامین بخشی از هزینه‌های سفر و اقامت علاقمندانی برگزار خواهد شد که در شهرهای دیگر زندگی می‌کنند.

سه گفت‌وگوی تخصصی دو جانبه با شرکت شاعران و نویسندگان حاضر در این جشنواره، پیرامون «شعر و تبعید»، «هویت شاعر در تبعید» و «فضای عمومی ادبیات در ایران امروز» به زبان‌های سوئدی، انگلیسی و فارسی برگزارخواهد شد.

پخش دو فیلم کوتاه، ساخته‌ی «مهرانه آتشی» با نام‌های «گلستان» و «ورود-خروج» با حضور «راکسی فرهت» و «آهنگ باشی» دو فیلم ساز زن و نیز پخش موسیقی از دیگر بخش‌های جشنواره ی ٢٠١٣ است.

همچنین در این جشنواره «آیدا منوچهری» خواننده‌ی اپرای ساکن ایتالیا دو اجرای ویژه از آثار خود که برای این جشنواره ساخته شده اند، ارایه خواهد کرد.

 جشنواره‌ی فیلم یاری در اوپسالا و استکهلم

سیزدهمین دوره‌ی جشنواره ی فیلم یاری در اوپسالا و استکهلم امسال با تمرکز بر زندگی زنان در ایران و آثار زنان فیلم ساز ایرانی از ٢٧ تا ٢٩ سپتامبر برگزار خواهد شد. در این دوره شش فیلم کوتاه، هشت فیلم بلند و چهار فیلم مستند به نمایش در خواهد آمد.

پوستر جشنواره فیلم یاری

پوستر جشنواره فیلم یاری

این جشنواره همچون سال‌های گذشته هم زمان در دو شهر استکهلم پایتخت سوئد و اوپسالا از شهرهای دانشگاهی معتبر سوئد برگزار خواهد شد.

فیلم «هیس! دخترها فریاد نمی‌زنند» ساخته‌ی پوران درخشنده و دو فیلم «آشنایی با لیلا» و «پله آخر» با بازیگری «لیلا حاتمی» از جمله آثار بلند سینمایی هستند که برای نخستین بار در کشور سوئد به نمایش در خواهند آمد.

حسین علیزاده و گروه هم آوایان

گروه «هم‌آوایان» با سرپرستی استاد «حسین علیزاده» روز شنبه (۲۸ سپتامبر) در سالن KonsertHuset شهر گوتنبرگ، میهمان مشتاقان موسیقی سنتی ساکن غرب سوئد، نروژ و دانمارک خواهد بود.

 این اجرا با آواز «محمد معتمدی» و «راحله برزگری» و با نوازندگی استاد «حسین علیزاده» (تار، سه‌تار، شورانگیز)، پژمان حدادی (تنبک، دایره)، بهنام سامانی (دف، دمام، کوزه)، علی بوستان (سه‌تار)، سیامک جهانگیری (نی)، پریچهر خواجه (قانون)، سینا جهان‌آبادی (کمانچه) و نیما علیزاده (رباب) به روی صحنه خواهد رفت.

کنسرت گروه هم آوایان را انجمن فرهنگی هنری زابل در گوتنبرگ سوئد برنامه ریزی کرده است.

نوای نو نامجو در خانه ی موسیقی گوتنبرگ

محسن نامجو، نوازنده و خواننده نو آور ایرانی برای نخستین بار در استکهلم و گوتنبرگ کنسرت خود را برای علاقمندان اجرا خواهد کرد. وی جمعه یازدهم و یکشنبه سیزدهم اکتبر امسال کنسرت خود را در این شهرها اجرا خواهد کرد.

نامجو اگر در موسیقی «نو آور» است در برنامه‌ریزی هم «هوشمند» است، چرا که برخلاف تراکم و تداخل بسیار آزاردهنده‌ی برنامه‌های ماه سپتامبر که در این گزارش آمد، کنسرت نامجو در هفته ی دوم اکتبر اجرا خواهد شد و تداخلی با برنامه ای با موضوع ایران ندارد.

سایت رسمی خانه موسیقی گوتنبرگ او را باب دیلن ایرانی خطاب کرده و می نویسد: «محسن نامجو خواننده، ترانه سرا ونوازنده ی سه تار است. او در سبک خود ترکیبی از متون بسیار شخصی با شعر کلاسیک و مدرن فارسی، همراه با صدایی الهام گرفته از بلوز، راک و موسیقی ایرانی و خارجی ارایه می‌کند».

کنسرت محسن نامجو با همکاری تئاتر ملی سوئد به روی صحنه خواهد رفت.

تلطیف فضای سنگین رسانه‌ای علیه ایران

جشنواره‌ها، کنسرت‌ها و رویدادهای فرهنگی و هنری از این دست در کنار اخبار پرشمار موفقیت‌های شگفت جامعه‌ی دانشگاهی ایرانی در سوئد بدون شک در تلطیف فضای سنگین رسانه‌ای ایجاد شده در این کشور موثر است.

اگر چه اخبار موفقیت‌های علمی ایرانیان مقیم سوئد در رسانه‌های عمومی این کشور بازتابی ندارد اما به نوبه‌ی خود و با انتشار در منابع دانشگاهی و هرچند بدون ذکر ملیت باز هم نقش به سزایی در این تعادل ایفا کرده است تا جایی که به مناسبت دومین جشن تیرگان در استکهلم، وزیر همپیوستگی سوئد «اریک اولن هاگ» از حزب لیبرال مردم،پیامی ویدیوییخطاب به ایرانیان مقیم سوئد منتشر کرد و در آن از ایرانیان تحصیل‌ کرده‌ای که در ساختن جامعه مرفه امروز سوئد نقش داشته‌ و دارند، قدردانی کرد.

به باور برخی در چند ماه گذشته فضای رسانه‌ای بسیار سیاه و منفی جدای اخبار سیاسی علیه جامعه‌ی ایرانی در سوئد احساس می‌شود. آغاز این فضا را می‌توان به نمایش مستند «انقلاب ربوده شده‌ی من» در جریان  سی و ششمین جشنواره ی فیلم گوتنبرگ نسبت داد. این مستند گونه‌ی بلند که با تبلیغات فراوان در سوئد اکران شد، همچون همه‌ی آثار ناهیدسروستانی (پرشون) از دایره‌ی انصاف خارج و سوگیری مشهودی در آن به چشم می‌آید.

تصویر منتقد فیلم من و همسرانم درکنار نمای از این فیلم

تصویر منتقد فیلم من و همسرانم درکنار نمای از این فیلم

کارگردان درفیلم «انقلاب ربوده شده‌ی من» تمام روایتی که از دوران حکومت پهلوی نمایش داده محدود است به یک جمله و نمایی بسیار کوتاه از چند خودروی نظامی در خیابان! ناهیدپرشون در نمایش دشواری‌های پس از انقلاب ۵٧ به نوعی حکومت پهلوی را تبرئه می‌کند و با تاکید بر سطحی ‌ترین لایه‌های آزادی در جامعه‌ی پیش از انقلاب ۵٧ از انصاف ضروری یک مستند دور می‌شود.

دیگر فیلم این کارگردان که از تلویزیون سراسری سوئد پخش شد «ملکه و من» نام دارد. این فیلم هم که اتفاق نظر منتقدان را در تلاش برای تبرئه‌ی حکومت «محمدرضا پهلوی» جلب کرد، به گفتگوی ناهیدپرشون فیلم با فرح دیبا ملکه سابق ایران، اختصاص دارد. کارگردان که خود در دو فیلم اخیر راوی و پرسشگر است مدعی است در زمان حکومت پهلوی و انقلاب ۵٧ جوانی با تفکرات کمونیستی و مخالف رژیم بود. دو زن مخالف سال‌های نه چندان دور  اینک هر دو از کشور رانده شده‌اند و برای گفتگو روی در روی هم نشسته‌اند.

دیگر ویدئوهای ناهیدپرشون با جانبداری کامل و نگاه منفی به ایران، که به شکل تقریبا پی در پی پخش شدند نیز مباحث زیادی به دنبال داشتند از جمله آخرین اثر او به نام «من و همسرانم» واکنش‌های گسترده‌ی مخالفان در جامعه ی ایرانی مقیم سوئد را برانگیخت. تاجایی که یادداشتی انتقادی در بخش مناظره ی سایت تلویزیون سوئد هم منتشر شد.

 مستند «من و همسرانم» موضوع زندگی یک دامدار روستایی در سروستان فارس با چهار همسر دائم، بیست فرزند و یک زن صیغه‌ای را ضمن بزرگ‌نمایی فقر معیشتی، بهداشتی و فرهنگی این خانواده و تعمیم آن به جامعه‌ی ایران از تلویزیون سراسری سوئد در چند نوبت به نمایش گذاشت.

پیش از این در فاصله‌ی کوتاهی مستند دیگری با نام «خودفروشی در پس حجاب» که روایتی کاملن جانب دارانه است از تلویزیون سراسری سوئد  برای بار چندم پخش شد. تمرکز فیلم‌ساز بر تعمیم دادن مشکلات موجود به کل جامعه چنان در آثار ناهید سروستانی مشهود است که نیازی به اثبات آن نیست.

همچنین در شگفتی تمام بیننده با توسل مستند ساز به دروغ و فریب سوژه و منابع خود در فیلم مواجه است. در دقایقی از فیلم شاهد هستیم، سوژه بر خاموش کردن دوربین اصرار دارد و کارگردان و تصویربردار علی رغم مطمئن ساختن او از خاموش بودن دوربین، تصاویر و صدا سوژه را با وضوح ضبط و بدون استفاده از تکنیک‌های رایج در حفظ امنیت سوژه در نسخه‌ی منتشر شده آن‌ها را به کار گرفته است. امری که هم به جهت حقوقی قابل پیگیری است و هم به جهت اخلاقی غیر قابل قبول.

این فیلمساز پرکار تلویزیون سراسری سوئد که اعتبار و جوایز مادی و معنوی چشمگیری در قبال این فیلم‌ها به دست آورده، در گفتگو با روزنامه های سوئد ضمن اظهار شرمساری از ایرانی بودن در پاسخ به پرسش خبرنگاران در مورد آمار فحشا در ایران این آمار را غیر قابل اندازه‌گیری می داند و بر فراگیری آن تاکید می‌کند!

نمایش ویدئوهایی با موضوع صیغه، اعدام، سنگسار و… آنگونه که بیان شد به امری رایج و متداول در تلویزیون سوئد بدل شده تا جایی که تهیه‌ی مجموعه‌ی تلویزیونی شش قسمتی ساخته شده برای نوجوانان با نام Attending Iran را هم این فضا تحت الشعاع قرار داد و در این مجموعه اگر چه بسیار متعادل‌تر و حرفه‌ای‌تر ساخته شده هم رگه‌هایی از این تمرکز را می‌توان دید.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , ,