Saturday, 18 July 2015
27 November 2020
خبر دهشتناک اخبار کوچکی هستند که نمی‌شنويم

« جلسه نقد مجموعه شعر اصلا مهم که نیست»

2013 September 09

گزارش/ رادیو کوچه

جلسه نقد و بررسی مجموعه شعر «اصلا مهم که نیست» سروده علیرضا بهرامی دراردبیل در حالی برگزار شد که هفت نفر از شاعران و منتقدان این شهر درباره آن سخن گفتند. در ابتدای این نشست پس از شعرخوانی اولیه شاعر مجموعه، کاظم نظری‌بقا استاد دانشگاه در سخنانی، به زندگی انسان معاصر و زبان غیر پیچیده، رمزگان ارجاعی جهان و اسطوره وارگی در آثار بهرامی سخن گفت.
او تاکید کرد: متن در این شعرها قوت، قدرت و استحکام لازم را دارد و اغلب نشانی از ضعف و فتور در آن دیده نمی‌شود اما پیچیدگی‌های تصنعی را هم بر نمی‌تابد. از سویی دیگر، راوی بحران وضعیتی است که در آن صلح و آرامش و بنیادهای قابل اعتماد تنها با گونه‌ای فریب و توهم تضمین می‌شود که دولت آن نیز دیر یا زود به سر خواهد رسید.

 نظری‌بقا افزود: اشتیاق به زندگی آزاد به قول کافکا، در سطرهایی چون «می‌خواهم صورتش را ببینم» در این کتاب خودش را از زیر خروارها گل و سیمان می‌خواهد نشان بدهد. درواقع شعر بهرامی در درون خود می‌خواهد تاریکی و وحشت را پس بزند، بنابراین بایستی خود را به متن این سیاهی ممتد و مفرط پرت کند تا از دل آن به روشنایی نقب زده باشد.

خبر دهشتناک همان اخبار کوچکی است که ما از فرط زیاد شیدن، دیگر نمی‌شنویم و یا نمی‌خواهیم بشنویم

لیلا نوروزی، شاعر و منتقد نیز در سخنانی با اشاره به شعر «حسرت» از این مجموعه، اظهار کرد: باید ببینیم چه چیزی باعث می‌شود که یک نفر به جای گفتن کلمه کوتاه «حسرت»، شعر می‌سراید، دلیل آن این است که دنیای درونی شاعر تنها با یک کلمه بیان نمی‌شود. او می‌خواهد آنچه را که کشف کرده، به زیباترین شکل بیان کند، پس واژه‌ها را کنار هم می‌گذارد تا دنیایی تازه خلق کند. او با کنار هم گذاشتن کلمات می خواهد عادت نظم تصویری ذهن مخاطب را از اندیشه موجود به اندیشه جدید سوق دهد، این می‌شود که تلویزیون را تنگ ماهی می‌کند و روزنامه را هم از صفحه آخر می‌خواند.

bahrami ardabil1

در ادامه این جلسه، حسین اسماعیلی نیز در سخنانی با اشاره به نظر شاعر این مجموعه مبنی بر این‌که ادبیات هدف نیست بلکه یک وسیله است برای رسیدن به لذت بهتر زندگی کردن، متنی را برای حاضران خواند که در آن با اشاره به مجموعه‌ای از تناقض‌های مفهومی در زندگی انسان امروز که در شعرهای این مجموعه نیز نمود یافته، تاکید کرده بود شاعر این شعرها برخلاف آنچه بیان
می‌کند، تنها به دنبال کسب لذت از ادبیات نیست.

همچنین آیدین ضیایی، دیگر شاعر و منتقد اردبیلی، در سخنانی که عنوان «تفوق معنا بر زبان» را برای آن انتخاب کرده بود تاکید کرد: مجموعه شعر «اصلا مهم که نیست» به نظر می‌رسد ساده نویسی و انتقال معنا را به عنوان عنصر اصلی شکل گرفتن‌اش پذیرفته و به کار بسته است. من با ورق زدن این کتاب با یک هوای تازه مواجه شدم هرچند نه چندان غافلگیر کننده. بهرامی توانسته موضوعات دم دستی را از دم دستی بودن نجات داده و از شعر متفاوت دور کند. در این مجموعه ما با اشعاری مواجهیم که زمام اختیارشان را به دست تصاویر سپرده‌اند. شعرهایی که در آن ها با جریان آزاد تخیلی روبه روییم اما این آزادی در تخیل به از هم گسیختگی مبنای منطقی سطرها و تصاویر، عدم انسجام کلیت اثر و گریز از گزینش دستوری و نظم طبیعی جمله‌ها منجر نشده است.

در ادامه، پیام جهانگیری نیز با بیان اینکه مشکلات انسان مدرن، دستاوردهای مدرنیته برای بشر و دغدغه‌های انسان معاصر بستر اصلی شکل‌گیری شعرهای این مجموعه هستند، با طرح این پرسش‌ها که آیا شعر باید آینه تمام نمای محیط اطرافش باشد و همچنین این‌که آیا زبان شعر با زبان نثر تمایزی نداشته باشد، تاکید کرد، شاعر این مجموعه از ایجاز همانند برخی از شعرهای به زعم او موفق آن، بیشتر می‌توانست بهره بگیرد.

bahrami ardabil2

همچنین ابراهیم عادل‌نیا، دیگر شاعر اردبیلی، در سخنانی با اشاره به اینکه مجموعه شعر «اصلا مهم که نیست» یکی از اسناد شکست‌ها در جهان ماست تاکید کرد: تنهایی اصلی‌ترین محور شعری بهرامی است اما شاعر گاهی تسلیم شرایط می‌شود و می‌گذارد که موقعیت او را از رفتار طبیعی‌اش دور کند و گاهی هم نه. طبیعتن سرگردانی هم به دنبال تنهایی می‌آید تا از محورهای اصلی شعر او باشد.

او افزود: مهمترین چالش‌ها در نگاه شاعر به واقعیت حضور انسان، همان چالش‌های همیشگی‌اند. خبر دهشتناک همان اخبار کوچکی است که ما از فرط زیاد شیدن، دیگر نمی‌شنویم و یا نمی‌خواهیم بشنویم. او در پی هشدار است و به هر بهانه سعی می‌کند با نوعی اعتراض زیر پوستی همراه با طعنه‌ای پنهان، کمرنگی این حضور را به مخاطبش یادآور شود. هر چند مدام بگوید اصلا مهم که نیست اما همین مهم نیست‌ها هستند که مهم‌اند و دردناک.

رضا کاظمی، شاعر که نیز اجرای این جلسه را به عنوان نخستین نشست موسسه مهر آفتاب اردبیل بر عهده داشت، در سخنانی تاکید کرد، جهان ذهنی شاعر این مجموعه را که فارغ از مرزهای تفکیکی قراردادی است، حتی بیش از شعر او می‌پسندد. او همچنین با نام بردن از شخصیت‌هایی چون رضا سیدحسینی و عبداله توکل به عنوان مفاخر ادبی اردبیل، چند شعر از بهرام اردبیلی برای حاضران خواند.

دوست دارم تمام زبان‌های دنیا، بویژه زبان‌های محلی را بیاموزم تا برای التیام غم همه انسان ها و مشارکت در شادی‌هایشان شعر بگویم، غم هایی که بیشترشان مشترکند و شادی‌هایی که می‌توانند به اشتراک گذاشته شوند.

در ادامه، علیرضا بهرامی در سخنانی با تایید اشاره‌های منتقدان مبنی بر حضور زندگی انسان معاصر و همچنین عضوی از جامعه ایرانی در سال‌های اخیر در شعرهای این مجموعه که گاه به شکل مخالف خوانی ظهور پیدا کرده‌اند، درباره پرسش مطرح شده مبنی بر ضرورت قرار گرفتن فصل شعرهای نیمایی در کتاب و همچنین تاکید شاعر در خبرهای مربوط به این مجموعه شعر درباره اختصاص یافتن فصلی به شعرهای نیمایی، گفت: دقیقا این اقدام شکلی نمادین داشته و همانطور که در غزل‌ها گاهی ازسوی برخی منتقدان این ایراد فرض می‌شود که چرا زبان نزدیک به محاوره و به تعبیر برخی از آنان نمایشنامه گونه را به غزل وارد می‌کنم و در شعرهای آزاد نیز به همین نکته اشاره می‌کنند، در نیمایی‌ها هم سعی کرده‌ام این خلاف را مرتکب شوم، ضمن آنکه شخصا به این اطمینان نرسیده‌ام که دوره شعر نیمایی به سر آمده و شاید اگر بیشتر می‌توانستیم از ظرفیت این قالب شعری استفاده کنیم، موسیقی امروز ما همانند برخی از کشورهای همسایه، بیشتر در خدمت شعر معاصرمان قرار داشت. او همچنین با تاکید بر دریافت ذهنی چند سال اخیرش که هیچ گونه مرزبندی بین انسان‌ها ازجمله مرزهای جغرافیای سیاسی و تفاوت‌های نژادی، قومیتی و زبانی را جز اهمیت کرامت انسان نمی‌تواند بپذیرد، تصریح کرد: دوست دارم تمام زبان‌های دنیا، بویژه زبان‌های محلی را بیاموزم تا برای التیام غم همه انسان ها و مشارکت در شادی‌هایشان شعر بگویم، غم هایی که بیشترشان مشترکند و شادی‌هایی که می‌توانند به اشتراک گذاشته شوند.
در پایان این نشست، شاعرانی چون پیام جهانگیری، وحید ضیایی، لیدا احمدی، علی نوری، زینب اصلانی، آیدین ضیایی، سولماز صادق‌زاده، احسان محمدی، سمیرا پیرزاده، سپهر دادمان، لیلا نوروزی، ابراهیم عادل‌نیا، رضا کاظمی و علیرضا بهرامی به شعرخوانی به زبان‌های فارسی و ترکی پرداختند. همچنین از مظاهر شهامت، مهدی اکبری‌فر و صالح عطایی هم که نتوانسته بودند در جمع حضور یافته و شعرهایی فرستاده بودند، آثاری برای حاضران خوانده شد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,