شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
19 September 2016
پدیده‌های روحی-روانی

«فرا روانشناسی»

۱۳۹۲ آبان ۰۶

محمد افرازه/ رادیو کوچه

 

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

آیا تا به حال درباره «فرا روان‌شناسی» چیزی شنیده‌اید؟… اگر در ویکیپدیا و منابع رسمی بگردیم می‌توان چنین تعاریفی را دید:

اولین بار واژه فرا روان‌شناسی قبل از ۱۸۸۹ توسط روان‌شناسی به نام «ماکس دسویر» Max Dessoir ایجاد شده بود. با این حال جی.بی.رینه (J.B.Rhine) در دهه ۱۹۳۰ این واژه را به منظور نشان دادن تغییر چشم‌گیر و اساسی به سمت روش‌های آزمایشگاهی در مطالعه پدیده‌های روحی-روانی جای‌گزین واژه تحقیقات روحی-روانی کرد.

اما مطالعات نشان می‌دهد که اولین کسی که از این اصطلاح استفاده کرد، «زیگموند فروید» بود. در واقع این فیلسوف و روان‌شناس بعد از سال‌ها تحقیق در روان‌شناسی و فلسفه به حقایق بزرگی رسید. تعدادی از آن‌ها را به شکل مقاله در آورد ولی بعد همه آن‌ها را با دست خودش از بین برد.

در آن زمان همه دانشمندان و محققین سعی می‌کردند به شکلی وسواس‌گونه همه پدیده‌ها را کاملن،  علمی بررسی و توجیه کنند. فروید اما به حقایقی رسیده بود که شاید بهتر باشد بگوییم ورای علم تعریف شده آن‌زمان بود.

3

تعریف علمی فراروان‌شناسی بسیار گسترده است.

یک تعریف کلی دیگر: فراروان‌شناسی یا پاراسایکولوژی شاخه‌ای از روان‌شناسی‌ست که به مطالعه پدیده‌های روان‌شناختی به ظاهر ماورا طبیعه می‌پردازد. پدیده‌هایی که مطالعه می‌شوند عبارت‌اند از ادراک فراحسی، جنبش فراروانی و بقای آگاهی (هوشیاری) پس از مرگ.

فراروان‌شناسی یک علم حاشیه‌ای محسوب می‌شود. دانشمندانی نظیر «ری هایمن» (Ray Hyman) در صدر منتقدان فراروان‌شناسی هم از لحاظ روش شناختی فراروان‌شناسان و هم از لحاظ نتایج بدست آمده توسط فراروان‌شناسان قرار دارند. هم‌چنین بسیاری از دانشمندان صاحب‌نام نیز که به محققان شکاک معروفند نشان داده‌اند که نقص‌های روش‌شناختی بسیار بهتر از توضیح‌های ناهنجار پیش‌نهاد شده توسط فراروان‌شناسان می‌تواند دلیل بدست آمدن آن دسته از نتایج به ظاهر موفقیت‌آمیز فراروان‌شناسان را توضیح دهد. برخی منتقدان عنوان کرده‌اند که فراروان‌شناسی از خط علم به سمت شبه‌علم متمایل شده است. تا این زمان، هنوز هیچ مدرکی که وجود پدیده‌هایی ماورا الطبیعه را اثبات کند توسط بنیادهای معتبر علمی (scientific community) پذیرفته نشده است.

برداشت کلی که می‌توان از این واژه کرد البته به شکل بسیار بسیار ساده این‌ست که یک انسان بتواند بوسیله انرژی‌های درونی و یا دریافت آن از بیرون، توانا شود. عجیب است که فروید در زمانه علم‌گرایی و در جایی که همه سعی می‌کردند از برداشت‌های شخصی یا متافزیکی به دور باشند به این موضوع پرداخت و شاید به دلیل رد آن از جانب دیگران یا نگرانی‌های دیگر مقالاتش را از بین برد. به هرحال بعد از او خیلی‌ها به این مسئله پرداختند و تعابیر جدیدی از این واژه بوجود آمد و هم‌چنان ادامه دارد.

In this photo released by the Sigmund Freud Museum in Vienna former Austrian psychoanalyst Sigmund Freud is pictured in his working room in 1938. Austria and the world will be celebrating Sigmund Freud's 150th birthday on Saturday May 6, 2006. (AP Photo/Sigmund Freud Museum)

امروز هم به این رشته پرداخته می‌شود. هزینه‌های بسیاری برای فهم وجود یا عدم وجود این‌گونه انرژی‌ها و چگونگی بهره‌برداری از آن در جوامع فرهنگی مختلف صرف شده و می‌شود. اما اگر شما با صرف وقتی کوتاه به جستجوی این کلمه در اینترنت بپردازید به راحتی متوجه خواهید شد که از سوی برخی این علم با فال‌بینی و یا تخیلاتی از این دست هم‌راه شده است، در صورتی که در ذات، مبانی تحقیقی و مشخص این شاخه از روان‌شناسی بر پایه‌ای کاملن علمی و دور از هرگونه فضای متافیزیک و یا خرافی، مبتنی است، گرچه که هنوز راه بسیار طولانی در پیش است تا بصورت کامل بتوان فهم دقیقی از فراروان شناسی درک کرد. فروید در زمان خود نیز به این دلیل که نمی‌توانست تمام زوایای مباحث مربوط به فراروان شناسی را ترسیم و توضیح دهد با این پیش‌بینی که احتراز کند از سواستفاده بعضی در جهت پردازش و بسط گسترش خرافات در علم روانشناسی تحقیقات خود را معدوم نمود، تا با گذر زمان و گسترش علوم در زمان‌های آینده افرادی همت به تبیین و تحلیل و معرفی بیشتر این رشته به جامعه انسانی در جهان نمایند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , , , , 

۲ Comments


  1. اسمعیلی
    1

    این مطالب درباره رابطه فروید و روانکاوی نمیتواند موثق باشد. آنطور که در دیکشنری بین المللی روانکاوی که بالغ بر دوهزار صفحه است آمده است فروید اصطلاح پاراسایکولوژی را در میان مکاتباتش با طرفداران و آشنایانش آورده و در دو مقاله به جنبه هایی از آن پرداخته است. اصلا بحثی نیامده که فروید نوشته هایی در این زمینه را از بین برده است. هر دوی این مقالات در ویراست استاندارد موجود است. آنجا هم تلاش کرده است که تبییناتی روانکاوانه برای آنها بیاورد. فروید با اینکه درباره پدیده های اسرارآمیز کنجکاو بود اما تاکید داشت که راه روانکاوی از چنین علومی جداست. در جایی به یکی از مروجین روانکاوی در ایتالیا که به این پدیده ها می پردازد تذکر می دهد که به عنوان یکی از پیشگامان روانکاوی در ایتالیا چنین چیزی را از وی نمیپذیرد. Parapsychology was referred to by Freud during his conversations and correspondence with several of his followers, primarily Theodor Reik and Sa´ndor Ferenczi. With his daughter Anna and Ferenczi, he performed thought transmission and table-turning experiments. In his articles ‘‘Psychoanalysis and Telepathy’’ (۱۹۴۱d [1921]) and ‘‘Dreams and Telepathy’’ (۱۹۲۲a), he clarified
    his position with respect to paranormal phenomena as being a combination of ‘‘repugnance and ambivalence.’’ Freud’s thoughts on occultism and telepathy involve an element of ambiguity as well as tactical maneuvering. Freud, the founder of psychoanalysis, was unable to ignore the support the fragile new movement received from parapsychology, while also having to confront the
    criticisms of rationalist science. However, based on the advice of Ernest Jones and Max Eitingon, he did not wish to compromise the scientific nature of psychoanalysis with irrational theories. Faced with the ‘‘black sea of occultism,’’ Freud maintained a prudent sense of reserve, although this did not hamper his considerable interest in techniques of communication between
    minds, which presented analogies with transference.

    در مکاتبه با امیلیو سروادیو از پیشگامان روانکاوی در ایتالیا

    In 1932 Emilio Servadio, who had trained with Weiss and who was interested in parapsychology, organized several sessions with a medium in order to demonstrate the existence of paranormal phenomena. Weiss
    informed Freud of his conviction in the authenticity of the phenomena he had witnessed firsthand and received the following response: ‘‘Given your role as a pioneer of psychoanalysis in Italy, it would be unfavorable to consideryou at the same time a pioneer of occultism.’’

    منبع:
    International Dictionary of Psychoanalysis/ 1181 and 1854


    1. اسمعیلی
      2

      رابطه فروید و پاراسایکولوژی