Saturday, 18 July 2015
27 November 2020
رسانه‌های مستقل و آزاد

«رکن چهارم دموکراسی/ بخش پایانی»

2013 November 06

 مقاله وارده/ علی  صدارت

 تفکرات مربوط به تفکیک قوا سرانجام خواست همگانی شد و به جدا شدن شاخه مقننه از شاخه مجریه و بعد شاخه قضاییه از این دو گشت. در پی سال‌ها تلاش و مبارزه برای مردم‌سالاری، درپی جرح و تعدیل‌های ممتد نظرها و به دنبال نقد تجربه‌ها، دموکراسی‌های موجود استقرار جسته‌اند.  این تحول را، از جمله،  عوامل و نیازهای زیر سبب شدند:

1- نیاز هر شاخه به ارتباط و تماس با مردم و مطلع کردن و در صحنه نگاهداشتن آنها. اگر همۀ این سه شاخه و یا حتی اگر یکی از آنها، کنترل رسانه‌های همگانی را داشته باشد، نقض غرضی آشکار است و اهداف و منافع قدرت طلبان بر مردم تحمیل میگردد.

2- جلوگیری از تمرکز قوا در یک فرد و یا یک گروه: تمرکز قدرت در یک شخص یا یک گروه، بدون تردید فسادآور و خشونت آفرین است. بدون نظارت همۀ مردم، و بدون جوابگوئی مقامات، قدرت در تمرکز خود میکوشد و برا ابعاد خویش میافزاید. سیر آزاد خبر و اندیشه است که مقامات را به چالشی متمدنانه و خشونت‌زدا می‌کشاند و مشروعیت قدرت مردم را با آنها گوشزد میکند.

قوۀ مجریه، حکم حکومتی میدهد و قوۀ قضائیه، داغ و درفش را وسیلۀ اعمال زور میکند و قوۀ مقننه، با تقنین قوانین غیرمردمی و برای حفظ منافع گروهی خاص، بر ضد حقوق فردی و ملی عمل میکنند.

3- هر شاخه ای از شاخه های دولت، باید تحت مراقبت و کنترل شاخه های دیگر باشد. بدون آگاهی بی سانسور مردم از وقایع اتفاقیه، شاخه های دولت در موازنۀ قوا، حقوق مردم را در تقابلهای کاهنده تباه میکنند. قوۀ مجریه، حکم حکومتی میدهد و قوۀ قضائیه، داغ و درفش را وسیلۀ اعمال زور میکند و قوۀ مقننه، با تقنین قوانین غیرمردمی و برای حفظ منافع گروهی خاص، بر ضد حقوق فردی و ملی عمل میکنند.

4- هر شاخه‌ای میبایست که از شاخه‌های دیگر جدا و مستقل باشد. رسانه‌های جمعی با در جریان قراردادن صاحبان اصلی حق حاکمیت یعنی مردم، اعمال نفوذ یک شاخه را در شاخه های دیگر دولتی خنثی میکنند.

5- به علت پیچیدگی تمدن ها و پیشرفت علوم و افزایش جمعیت، ادارۀ هر شاخه بسیار تخصصی است. تصدی رسانه‌های جمعی  نیز تخصصی و پیچیده است. با ادارۀ مردمی و خلاقانۀ رسانه‌های جمعی، و با سیر جریان اطلاعات و خبرها در تخصصهای مختلف، تصدی علمی و پیشرفتۀ امور مردم، با مشارکت خود مردم، در روندی تکامل یابنده در جهت رشدی عدالت‌مند به پیش میرود.

6- امروزه در مراکز آموزشی تخصصی رسانه‌های همگانی، ایدئولژی زور و سلطه، و پرستش قدرت، اندیشۀ غالب است. خشونت و تخریب و خود تخریبی، سکۀ رایج این بازار مصرفی و مصرف انبوه است. با آزاد شدن رسانه‌های جمعی  از یوغ قدرت، نیروی محرکۀ این شاخه در تربیت متخصصین رسانه ای با اعتقاد به اصالت قدرت مردم و اندیشۀ راهنمائی با بیان آزادی، آزاد میشود.

7- اهمیت دارا بودن حق انحلال و یا لااقل حق انتقاد آزادانۀ هر شاخه توسط شاخه های دیگر. دیدیم که در سال 1360 در ایران، با جوسازیهای رسانه ای، چگونه با انتخابات قلابی شاخۀ مقننه، به منتخب مردم در راس شاخۀ مجریه، که در مقابل ولایت مطلقه ایستادگی میکرد تحمیل گشت و مجددا با جوسازیهای رسانه ای، همان مجلس با دستور ولایت مطلقه و با همکاری اقلیتی مطلق، رای به عدم صلاحیت رئیس جمهوری داد. بیش از سی سال است که همان رسانه ها در تحکیم ستونهای قدرت و ادامۀ خشونت و تخریب و خود تخریبی مردم را به ابزاری برای ادامۀ ولایت مطلقۀ فقیه مبدل کرده‌اند.

به علت پیچیدگی تمدن ها و پیشرفت علوم و افزایش جمعیت، ادارۀ هر شاخه بسیار تخصصی است. تصدی رسانه‌های جمعی  نیز تخصصی و پیچیده است

8- لزوم پاسخ گو بودن در مقابل مردم و لزوم وجود امکان بازخواست توسط مردم. عدم کارآئی اعتراضات افراد و یا گروههای کوچک و منفصل، و عدم امکان بسیج هرروزۀ مردم، با ابعاد بزرگ، نقش رسانه‌های عمومی را در استقرار و استمرار مردمسالاری،  روشن، می‌نمایاند.

9- لزوم نصب و عزل اعضای هر شاخه، مستقل از بقیه.  کارنامۀ مقامات دولتی، روشن و شفاف، میبایستی در معرض  قضاوت عام قرار بگیرد. تا بجای کفایت و لیاقت، بهره‌وری از روابط برای رسیدن به مشاغل و رانت خواری – از نشانه ها و لوازم  ولایت مطلقۀ فردی و گروهی میباشد- رویه نگردد.

10- جلوگیری از مخفی کاری و کدر کردن حقایق و بسط کامل شفاف سازی. احقاق حق اطلاع و دانستن و حق اطلاع دادن، توسط وسایل ارتباطات جمعی، پیشرفت آزادیهای فردی و ملی و به تبع آن استقلال افراد و ملت و در نتیجه رشد عادلانۀ احاد شهروندان را بیمه میکند.

11- در نهایت، دولت بایستی از مردم و برای مردم و خدمتگزار مردم باشد. در ایران امروز این مردم هستند که وسیلۀ دست دولت شده و در تثبیت موقعیت قدرت متمرکز، در انفعال، سرکوب میشوند و دامنۀ خشونت هرروزه افزایش مییابد. رسانه‌های جمعی مطیع امر ولایت مطلقه، این جریان را توجیه و بدان صورتی بزک کرده میدهد.

 امروزه در مراکز آموزشی تخصصی رسانه‌های همگانی، ایدئولژی زور و سلطه، و پرستش قدرت، اندیشۀ غالب است

    عوامل و نیازهای فوق فقط قسمتی از عوامل و نیازهای دال ِ بر وجوب نیرویی مستقل از سه شاخۀ دولت و کانونهای قدرت که در کنترل و نظارت مستقیم مردم باشد و بتواند با در ارتباط مستقیم قرار دادن مردم با مستخدمین دولت ِ مردمی و مطلع کردن آنها، امکانات و شرایط ِ در صحنه ماندن مردم را فراهم کند، از تجمع قوا در یک فرد و یا گروه جلوگیری کند، مراقبت و کنترل لازم بر هر قوه توسط قوای دیگر و بر تمام آنها توسط مردم، را در شفافیت تمام به دست خود مردم بدهد؛ حدود هر قوه را برای مردم زلال، و استقلال خود و سه قوۀ دیگر را نگهبان باشد؛ توسط متخصصین، پیچیدگی و کدورت را از مسائل هر شاخه ای رفع کند و مسائل را برای مردم شفاف و ملموس بیان کند تا که آنها بتوانند در تصمیم گیری ها و تعیین سرنوشت خویش دخالتی از روی علم و اطلاع داشته باشند؛ در صورت پیدایش فساد و تمرکز قدرت در یک شاخه، مردم بتوانند از حق خود بر انحلال هر شاخه ای استفاده کنند،  مقامات را از برج‌های عاج‌آگین و از موقعیتهای مختار ولی نامسئول بیرون کشیده در مقابل مردم، پیوسته پاسخگو نگاه دارد، در روند انتخاب و نصب مقامات هر شاخه، و در صورت لزوم عزل آنها، برای مردم امکان  نظارت و دخالت مستقیم را مهیا سازد، با استفاده از امکانات چـاپی، کامپـیـوتری، صوتی و تصویری، شفاف سازی را در جامعه بسط دهد و، در نهایت، پیوسته، خود و سایر قوای دولتی را از مردم و برای مردم و خدمتگزار مردم نگاه دارد.

     در مورد نحوۀ گرداندن شاخۀ چهارم، پیشنهادهای زیر در خور تأمل و رای زنی و بحث هستند:

1 – در ترکیب شورای شاخۀ چهارم، نمایندگان سه شاخۀ  دیگر بخصوص شاخه های مجریه و مقننه حضور خواهند داشت.

2 – نمایندگانی از گروههای مختلف مردم، با انتخابات بلاواسطۀ مردم، عضو این شوری می شوند و شوری مسئولیت  گردانندگی شاخۀ  چهارم را، برای مدتی معین و محدود، تصدی میکنند.

     مردم بطور مرتب در جریان کارنامۀ  روزانۀ  تمام وجزءجزء دولت، بدون سانسور و تبلیغات و هوچی‌گری،  قرار میگیرند. این اطلاع یابی نه تنها در سطح کل کشور و از سیاستها و عملکردهای کلان دولت در قلمرو ملی و بین‌المللی  است، بلکه از  مسائل منطقه ای و شهری… نیز میباشد.

3 – با توجه به این مهم که، وطن ما ایران، از همزیستی اقوام با فرهنگ قوام گرفته و فرهنگ ملی ما از تعامل آنها در طی قرون و اعصار پدید آمده است، با احترام و شناسایی و  ترویج فرهنگ هر قوم  و اذعان به اهمیت و نقش یکایک آنها در ثبات و پیشرفت کشور، قدمهای ممتد و بزرگی در تمامیت ارضی مملکت و برقراری صلح و دوستی و همزیستی مسالمت آمیز و توام با عشق و محبت خانوادۀ  بزرگمان، ایران  برداشته میشود.

     از این رو، عقاید و مسائل سیاسی و ایدئولژیکی، دینی و فرهنگی… و نیز علمی، آموزشی و تاریخی…  باید در رسانه‌های جمعی  غیر وابسته مجال رایزنی، تبادل نظر و بحث آزاد را پیدا نمایند. همه چیز را همگان دانند و نه یک شخص و یک گروه و یک دین و یک ایدئولژی و یک قوم و یک فرهنگ و… خاص!

دولت بایستی از مردم و برای مردم و خدمتگزار مردم باشد. در ایران امروز این مردم هستند که وسیلۀ دست دولت شده و در تثبیت موقعیت قدرت متمرکز، در انفعال، سرکوب میشوند و دامنۀ خشونت هرروزه افزایش مییابد

     نتیجۀ  تحقیقات وسیع علمی و دانشگاهی عالی در مورد مردمسالاری و خواص و لوازم آن….، و نیز اختناق و دیکتاتوری و استبداد و نحوی استقرار و استمرار آن میبایست به صورت سمعی و بصری در اختیار مردم قرار بگیرند.  به یاد آوردن وقایع  بعد از انقلاب پنجاه و هفت و ساز و کار مشروعیت بخشیدن به قول و فعل «رهبر» و شروع اعدامها و پر شدن زندانها از زندانیان سیاسی و عقیدتی و تغییر اسم شکنجه ها به  «حدود  و تعزیرات  شرعی»  و توجه  به این مهم که در رژیم ولایت فقیه، زندان‌بانان و شکنجه گران بعضا خود قبلا زندانیان و شکنجه شوندگان بودند، از اهم روشهای جلو گیری از تکرار آنها در فردای رهایی از استبداد فقیه  میباشد.  با نظارت شفاف و اطلاع کامل مردم از کژرویهای هر یک از سه شاخه  در جهت برپایی  پایه های استبداد و اختناق و فساد…، قبل از اینکه ابعادش به جایی برسد که دوباره ضرر های غیرقابل جبران به کشور، جامعه، طبیعت،…. وارد شود، سایر شاخه ها و در نهایت مردم وارد عمل شوند و استبداد را، پیش از آنکه استقرار جوید، از میان بردارند.

4 – تهیه و پخش برنامه های تفریحی سرگرم کننده خالی از تقدیس خشونت و تخریب و آموزش خودتخریبی و خشونت به خود و دیگران و… و نیز ترویج فرهنگ زن به عنوان کالا و شی جنسی دون مرد و کمک به آزاد شدن نیمی از جمعیت جامعه و رهائیش از بندها و موانع موجود در ایفای نقش والای وی در پرورش و پیشرفت جامعه.

5 – تهیه و پخش برنامه های  آموزشی خالی از تبلیغات تجارتی، برای گروههای مختلف مردم  (دانشجویان، کشاورزان، کارگران، معلمان، صنعتگران و… ) از نوع روشهای علمی کشت و زرع  و صنعت و درسهای آموزشی دانشگاهها و مدارس و…،  به قصد بالا بردن سطح سواد و آگاهی کلان یعنی  سرمایه گذاری در انسان!

رسانه‌های جمعی مطیع امر ولایت مطلقه، این جریان را توجیه و بدان صورتی بزک کرده میدهد.

    هر روز شاهد افزایش خـشونـتـها و مرگبارتر شدن تسلیحات و انتشار بازهم بیشتر آنها هستیم. راه نجات، تعجیل در مسلح شدن به اسلحۀ کشتار جمعی ِ اتمی و شیمیایی و بیولژیکی… و تسهیل آن، نیست. فقر و محرومیت و گرسنگی و قحطی و خشکسالی اسلحه کشتار جمعی هستند که در دنیای امروز بیش از مجموع همۀ سلاحهای دیگر، مدام مشغول کشتارهای جمعی ِ بی سر و صدا و انتشار فرهنگ خشونت و کشتار در تمام دنیا هستند. برای اجتناب از مصرف شدن این تسلیحات بر ضد خود و یا بکاربردن آن توسط خود بر ضد غیر، که به همان اندازه مذموم است، راه نجات دست تمنی به دامن اول ابرقدرت دنیا، زدن است: وجدان جمعی، اول ابرقدرت دنیا است و این ابرقدرت است که می باید بر حقوق انسان و حقوق جامعه ها و جامعه جهانی و طبیعت، معرفتی شفاف بیابد و بخواهد جهانیان از حق صلح و رشد برخوردار شوند.

    از زمانهای دور، اهمیت نقش افکار عمومی  در نوع سامانۀ زندگانی مردم غیرقابل کتمان بوده است. نور  این دادۀ مهم، تمام طول تاریخ و همۀ عرض جغرافیا را منور ساخته است. در هر برهۀ تاریخی، در هر کشور، هر اندازه افکار و اطلاعات و خبرها آزادتر جریان داشته‌اند و افکار بیشتر در تعامل بوده‌اند، داوری افکار عمومی به حق نزدیک تر بوده است. رژیم‌های خودکامه و  خشونت و تخریب شان، از میان برخاسته و نقش مردم در از آن خود کردن حاکمیت و برخورداری افراد خود از این حق و تصدی سرنوشت خویش بیشتر شده است. رسانه‌های همگانی متداول در هر عصری، در سرنوشت مردم آن زمان و نسلهای بعدی مهمترین عامل بوده و هستند. هر زمان، کنترل رسانه‌های جمعی ، غیرمتمرکزتر و ادارۀ آنها مردمی تر شده، حرکت در جهت مردمسالاری، شتاب گرفته و میزان خشونت در جامعۀ آن زمان و زمانهای بعد کاهش داده است.

در صورت پیدایش فساد و تمرکز قدرت در یک شاخه، مردم بتوانند از حق خود بر انحلال هر شاخه ای استفاده کنند،  مقامات را از برج‌های عاج‌آگین و از موقعیتهای مختار ولی نامسئول بیرون کشیده در مقابل مردم، پیوسته پاسخگو نگاه دارد

     بدین ترتیب، پیشنهاد گشایش باب رای زنی و تفکر و تبادل نظر در باب ِ «رسانه‌های جمعی  به عنوان چهارمین شاخۀ دولت» را به همۀ آزادگان ِ عاشق ِ استقلال و آزادی و رشد تقدیم می نمایم. باشد که با جسارت و اعتماد به نفسی که برازندۀ آنان است، ابتکار و خلاقیت خود را بکار برند و در پایه گذاری ِ پایدار پایه های استقلال و آزادی و رشد بکوشند. این امر، کاری نیست که  تأخیر در آن روا باشد و بخصوص نمیتوان آن را به بعد از  استقرار مردمسالاری موکول کرد . زیرا خود وسیله اصلی استقرار و استمرار دموکراسی است. جز تمایلهائی که استقلال و آزادی را هدف قرار میدهند، به آن نمی‌پردازند. لذا، همه ﺁزاداندیشان به شرکت در جستن راه حل و بحث و گفتگو در باره قدمهای عملی به قصد رسیدن به کارﺁمدترین راه حل  فرا خوانده میشوند.  آیا لازم است که همیشه روشنفکران ما چشمی منفعل به خرده ریزهای سفرۀ تهی شدۀ اندیشۀ غرب داشته باشند؟ غربی که خود در «بلوک شرق» از هم پاشیدگی آن را نظاره کردیم، و در «بلوک غرب» هرروزه بر ابعاد مشکلاتش در قلمروهای اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، علمی، فکری، سیاسی، اخلاقی… افزوده میشود. غربی که خود خویشتن را خالی از اندیشه و نظر میبیند و برای راهگشائی، چشم به شرق دارد؟

به امید پایداری در خواستن و از آن خود کردن  آزادی و رشد و استقلال.

علی  صدارت

SedaratMD@Gmail.com

بیست و چهارم امرداد ماه 1390

دوشنبه، پانزدهم ماه آگوست 2011

قسمت های اول، دوم ، سوم ، چهارم،  پنجم،  ششم، هفتم  و هشتم را از اینجا دنبال کنید

این مقاله بدون ویرایش کوچه منتشر شده است

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,