شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
27 August 2016
قصه‌های ما، از رویا تا واقعیت

«گزارشی به فرهنگستان»

۱۳۹۲ آبان ۱۹

شهره شعشعانی / رادیو کوچه

 

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

فرانس کافکا (Franz Kafka) در سوم جولای ١٨٨٣ در بخش قدیمی شهر پراگ که زیر سلطه امپراتوری اتریش – مجارستان بود، به دنیا آمد. خانواده‌اش از یهودیان اشکنازی طبقه متوسط بودند. کافکا تحصیلات ابتدایی و متوسطه‌اش را به زبان آلمانی به پایان رساند و هر چند در دروان تحصیل به خاطر تسلط ‌‌اش به زبان چک مورد تشویق قرار گرفت، اما هرگز خود را مسلط به این زبان احساس نکرد، با این همه آلمانی را با لهجه‌ی چک صحبت می‌کرد. کافکا تحصیلات عالی خود را در رشته حقوق به پایان رساند و در یک شرکت بیمه مشغول به کار شد. در این زمان به نوشتن داستان‌های کوتاه در زمان فراغت رو آورد. و یک عمراز این که فرصت ندارد به حرفه‌ای که برایش ساخته شده بپردازد، رنج برد.

کافکا کلیه آثار خود از رمان تا داستان‌های کوتاه‌اش را همه به زبان آلمانی نوشته است. تاثیر آثار او بر نویسنده‌های قرن بیستم- به ویژه اگزیستانسیالیست‌ها، تا به امروز انکارناپذیراست. بیشتر آثار کافکا مثل، «مسخ» (The Metamorphosis)، «محاکمه» (The Trial) و «قصر» (The Castle) توصیف ویژگی‌های وجودی و بنیادین انسانی، بی‌ثباتی‌ها و نا‌به‌هنجاری‌های درون، و بازتاب والا و هنرمندانه این همه با تمرکز بر بیگانگی، خشونت روانی، تضاد میان فرزند و والدین و ده‌ها نمونه و موقعیت به ظاهر چاره‌ناپذیر وجود‌شناختی دیگر است.

9Nov2013-Ghesseha-Shohreh-Academy-1

 شخصیت‌های کافکا گویی در کلاف سردرگم دیوانسالاری جهان هستی به منزله‌ی اداره‌ای بزرگ و بی در و پیکر به دام افتاده اند. اداره بزرگی که به رغم نظم و ترتیب ظاهری و بالیدین به مقررات بسیار دقیق و پیشرفته خود در نهایت به همه‌ی کوشش‌ها و تلاش‌های خدمتگزارنش رنگ و جلوه بی‌روح و بی‌سرانجامی می‌دهد.

در داستان گزارشی به فرهنگستان که برای این برنامه انتخاب کرده‌ایم، کافکا تمرکز واقعه را بر پدیده‌ی انطباق و لزوم انطباق‌پذیری جبری در جهان هستی می‌گذارد. میمون که بعد از تحمل آموزه‌های دشوار انسانی زیر فشار و مرارت‌‌های توان‌فرسا به هیات و رفتار آدمیزادگان درآمده شرح احوال خود را با آرامش و متانتی مثال‌زدنی برای اعضای محترم فرهنگستان باز‌می‌گوید. طنز ظریف، پنهان و در همان حال گزنده کافکا نیز در همین نقطه از داستان نشسته و ناظر بر روند کار گزارشگر شده است.

اگر بخواهیم تنها بر روی یک واژه‌ی ‌کلیدی این داستان یعنی «فرهنگستان» تامل کنیم و دلالت‌ها و استعار‌های تنیده شده در آن را هم به معنای جهان، هم به معنای فرهنگ و هم سیاست و نژاد و مذهب باز کنیم خود به کتابی دیگر بر هزارها نقد و بررسی که از داستان‌های کافکا شده می‌انجامد. اما همین قدر کافی‌ست در این مجال اندک اشاره‌ای به دو معنای کلان و اختصاصی از گذران یا دگردیسی میمون داستان به انسان که منتقدان بسیاری به آن اشاره کرده‌اند بسنده کنیم.

تحلیل‌های روان‌شناختی از میزان و درجه  قابلیت انطباق موجودات هستی تا وجوه اشتراک‌انسان با دیگر مخلوقات زمین، معمای هویت و نقش تقلید هم در طی کردن مدارج ترقی و  هم در به وجود آوردن فاجعه‌های تاریخی، نابودی نژادی، رویای پرورش علمی و آزمایشگاهی «انسان برتر» و «ابر انسان‌لابراتواری»، همه و همه گوشه‌ای از بحث‌هایی‌ست که در باره این داستان گفته‌اند و نوشته‌اند و هنوز هم به ضرورت زمانه نیاز به گفتن و نوشتن و تحلیل‌های تازه‌تر دارد.

گزارشی به فرهنگستان نوشته کافکا توسط شهر شعشعانی به فارسی برگردانده شده است.

برای آشنایی بیشتر با داستان‌های کافکا می‌توانید به لینک زیر در رادیو کوچه مراجعه کنید:

«پزشک دهکده»

موسیقی متن:

Elgar, Cello Concerto in E Minor, Op. 85

برنامه‌های قبلی را از اینجا دنبال کنید

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,