Saturday, 18 July 2015
07 July 2020
سیگنال ممنوع

«بوی کاغذ صدای قلم دارهای آذربایجان»

2013 November 14

شادیار عمرانی /رادیو کوچه

 

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

یکی نیست به من بگه که زمستون وقت خوبی برای سفر نیست. اون هم جای سردی مثل آذربایجان.

شنوندگان عزیز، یک درد دلی دارم با شما بکنم؟ آخه می ترسم صدام همه جا پخش بشه. این برنامه که خودش ممنوع هست، چه برسه که من هم حرف‌های ممنوع بزنم. توی اون سرمای بهمن ماه سوار اتوبوس شدم، اون هم نه اتوبوس بی آرتی این روزها، انقده تکون تکون می‌خورد تمام جانم را آورده بود توی حلقم. یک برررررررررررفی هم بود که نگو. رسیدم به تبریز، دیدم ای وای به جای این که زمان را به جلو رفته باشم به عقب رفتم. اون هم نه یک سال دو سال. بیست و پنج سال. چشمتون روز بد نبینه. سرمایی خوردم کم نظیر. یک هفته تب و لرز. از رختخواب که بلند شدم دیدم کسی توی خونه نیست. گشتم و گشتم یک سری عکس و روزنامه پیدا کردم. تاریخ‌ها را که خوندم تازه فهمیدم یک هفته خواب نبودم، بیشتر از یک سال خواب بودم. و الان هم دقیقا حس اصحاب کهف بهم دست داده. عمق فاجعه را وقتی بهتر می تونید درک کنید که بهتون بگم توی این یک سال چه اتفاقاتی افتاده. واقعا از خودم ناامید شدم.

1

هر چه بیشتر این روزنامه‌ها را ورق می‌زنم بیشتر از خودم ناامید می‌شم. من الان در خانه جعفر پیشه‌وری هستم در تبریز. یک سال پیش یعنی آذر ١٣٢۴ فرقه دموکرات آذربایجان به رهبری پیشه‌وری اعلام خودمختاری کرد. «آذربایجان میللی حکومتی». عکس‌ها خودش گویای اینه که این دولت خودمختار هم‌پیمان شده بوده با شوروی. استالین در حال حاضر در شوروی بر سر کاره و از اون شور انقلابی اکتبر ١٩١٧ و آرمان‌های سوسیالیستی اوایل انقلاب فاصله گرفته. بعد از مرگ لنین انقلاب سوسیالیستی سر از جای دیگه ای در آورده. جنگ جهانی دوم تازه تموم شده و رضا شاه هم که چند سالی بود که  تبعید شده بود حالا مرده.

 مردم از سرما، باید اعتراف کنم. امروز که رفته بودم بیرون مردم تبریز می‌گفتند که طی یک سال گذشته، همین یک سالی که فرقه دموکرات پیشه‌وری سر کار بود چه تحولات و تغییرات زیادی اتفاق افتاده. مثلن اصلاحات ارضی شده. همزمان هم قانون جامع کار به تصویب رسیده. یک پیرزن خوشحال بود که درمانگاه‌ها رایگان شده. جوان‌تر هم که از گشایش کلاس‌های سوادآموزی و مدارس و دانشگاه‌ها خوشحال بودند. برای اولین بار در تاریخ ایران زن‌ها به پای صندوق‌های رای رفته بودند. از همه چشم‌گیرتر ارزونی موادغذایی است. این‌جا فروشگاه‌ها دولتی شده. خیلی تاسف می‌خورم که تمام این مدت را خواب بودم. شنیدم تمام تا دریاچه ارومیه کمونیست‌های ارمنی، آشوری و کردی هم به فرقه دموکراتیک آذربایجان پیوستند. و اگر ایل شاهسون علیه آن‌ها صف‌آرایی نمی‌کرد به این راحتی نمی‌شد شکست‌شون داد. البته سابقه کمونیست‌های ارومیه قدیمی است و شاید مسیر خیزش را از شمال به سمت جنوب و غرب بکشونند.

2

صدای پیشه‌وری را میون یک عالمه روزنامه و عکس و صفحه پیدا کردم. اعدامشون کردند.۴٢١ نفر که  ٢٣ نفرشون از ارتشی‌های فرقه‌ی دموکرات بودند. پیشه‌وری هم با تعداد زیادی از یارانش به شوروی پناهنده شده. توی شهر که میری تمام میادین حالا اجسادی  را می‌بینی که از دار آویزونند و توی هوا تاب می‌خورند. صحنه‌های دلخراشیه. می‌گند حکومت مهاباد هم سقوط کرده. اما جدا از همه‌ی این وقایع یک چیز ارمغانی بود که تا به امروز، همین امروزی که شما صدای من را می‌شنوید، پایدار مونده. روزنامه. پیشه‌وری خودش روزنامه‌نگار بود. یک روزنامه‌نگار حرفه‌ای. در باکو در روزنامه دو زبانه حریت می‌نوشت، در رشت سردبیر روزنامه کامونیست بود، در تهران هم که روزنامه‌ی حقیقت و آژیر را منتشر می‌کرد.

الان من علاوه بر این روزنامه‌ها، روزنامه آچیق‌سوز زیر دستم هست که درست مثل اسمش پر از سخنان بی‌پرده است. دیگه جونم براتون بگه، روزنامه آکینجی ، و البته این یکی، روزنامه آذربایجان به مدیریت ف. علیقلی‌زاده. مبارزات این دوران به شدت با فضای مطبوعات و در فضای مطبوعات آمیخته بود. جالبه برام که درست مثل امروز روزنامه‌ها در آن دوران هم یا تعطیل می‌شدند یا روزنامه‌نگاران دستگیر و زندانی و حتا تبعید می‌شدند. این تاریخ قلم خونین از آن دوران هم‌چنان تا به امروز در تمام دولت‌ها ادامه داشته.

3

اما مردم این دشت‌های سبز و کوه‌های سرد با وجود فرهنگ فولکلوریک غنی و آمیختگی فرهنگی آذری و ترکی و ارمنی و آشوری و کردی چیزی را که همواره حفظ کرده‌اند سرود و نغمه‌هاشون بوده. آن‌چنان این دستگاه‌های موسیقی از اقوام ساکن در آذربایجان به هم آمیخته که قابل تفکیک نیست. شاید تنها بشه از نوع استفاده سازها آن‌ها به یکی از اقوام بیشتر مرتبط کرد. از طرف دیگه، تعداد دستگاه‌های موسیقی و سبک‌ها در این حوزه‌ی جغرافیایی بیش از اون هست که در دو دست بگنجه. مثل عاشق ها. خوانندگان بزرگی هم ریشه در فرهنگ این مردم فرو برده‌اند. مثل ربابه مرادوا که صداش را می‌شنوید. موسیقی تلفیقی این اقوام هم شهرت جهانی پیدا کرده. یکی از این شاهکارها را گروه علیم قاسمف از نغمه فولکلوریک معروف ساری‌گلین اجرا کرده. دلم می‌خواد همه‌اش را با هم بشنویم.

ببخشید وسط می‌پرم و کیفتون را کور می‌کنم. اومدم خداحافظی کنم. راستش دل توی دلم نیست، از خوی تا سلماس و ارومیه و مهاباد خبرهایی داره می‌رسه، متاسفم که بگم خبرهای تکان‌دهنده‌ای هستند، فقط امیدوارم راست نباشه. دارم بار و بنه می‌بندم برم سمت غرب و جنوب غربی. من شما رو با سرمای پاییزی تبریز و گرمای این موسیقی زیبا تنها می‌گذارم تا هفته‌ی آینده که به صورت خیلی ممنوع وارد کوچه‌ی ورود ممنوع شما بشم. فعلن …

آخ باز ببخشید داشت یادم می‌رفت، محمدرضا بایرامی رمانی نوشته به نام مردگان باغ سبز که توسط وزارت ارشاد توقیف شده. موضوع رمان هم حول همین دورانی ه که من الان هر چه سعی می‌کنم ازش بیرون بیام نمیشه. این هم از اون اتفاق‌های جالبه که هنوز بعد از گذشت شصت و خرده‌ای سال هنوز قلم‌ها ممنوع اند. بفرمایید بفرمایید به ادامه موسیقی گوش بدید.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , 

۸ Comments


  1. کی-ال
    1

    با تشکر از رادیو کوچه. شما از معدود وبسایتهای فارسی هستید که اجازه نداده اید ایران پرستی جلوی وجدانتان را بگیرد.


    1. naser
      2

      ایران پرستی جلوی وجدانتان را بگیرد!!!!!!!!
      manzoretun ine ke pishevari khianat nakard??!!??


      1. کی-ال
        3

        نخیر. خدمت بزرگی به آزربایجان و ایران خواستند بکنند که در اثر حمله ایران و پهلوی ها و قتل عام و کتاب سوزانی که ایرانی ها در آزربایجان جنوبی راه انداختند از خدمات حکومت ملی آزربایجان به زور اسلحه و کشتار جلوگیری شد.


  2. ehsan
    4

    سلام من تازه با این سایت آشنا شدم و آشنایی من به واسطه پیشه وری صورت گرفت من وقتی داشتم فایل صوتی رو گوش میدادم یه آهنگ اپرایی داشت پخش میشد میشه بگید اسمش چی بود؟خیلی خوشحال میشم جواب بدین

    1. 5

      سلام جناب احسان گرامی،

      به رادیو کوچه خوش آمدید. امیدوارم از برنامه ها لذت ببرید.
      قطعه های موسیقی به کار رفته در این برنامه به ترتیب این ها هستند:
      ۱٫ فولکلور آذری- قیتقیلیدا
      ۲٫ رشید بهبودف- ریحان
      ۳٫ سرود جمهوری سوسیالیستی آذربایجان
      ۴٫ ربابه مراودا- انتظار
      ۵٫ – عاشق عدالت نصیبوف- اورتا
      ۶٫ ربابه مرادوا- حیدربابا
      ۷٫ علیم قاسموف – ساری گلین

      هفته ی آینده به آذربایجان غربی می رویم. امیدوارم با ما همراه باشید.

      شادیار عمرانی
      تهیه کننده برنامه سیگنال ممنوع


      1. ehsan
        6

        خیلی خیلی ممنونم

  3. 7

    EY KAASH TAVARISHEH AZIZ BA YEKI AZ AZARBAIJANIHAYEH AZIZEH BE GHOLE KHODETOON SHOMALI DAR ZAMANI KE COMONISM DAR OUNJA HAKEM BOOD HAM SOHBAT MIKARDIN…KHAFEGHAN,FAGHR,FAHSHA,DAR AREZOOYEH TOILET PAPER….VAGHEAN PISHEH VARI BARAYEH TABRIZ CHI MIYAVORD?AGEH NEMIKHAI IRANI BASHI ZOORI DAR KAR NIST AMA VOJDAN CHIZEH BADI NIST TAVARISH!


  4. Ali
    8

    با تشکر از مطلب جالب شما
    و ترانه های بسیار زیبای ترکی آذربایجانی
    در صورت امکان ترانه های ترکی بیشتری پخش کنید