Saturday, 18 July 2015
30 November 2020
ایران امروز

«انتظار برای بازگشت دارایی‌های بلوکه شده»

2013 November 25

روشنک آسترکی/ رادیو کوچه

پس از سه دوره مذاکرات فشرده در دو ماه گذشته، بامداد امروز، ایران و گروه ۱+۵ بر سر مسایل هسته‌ای ایران به توافق رسیدند. حال به گفته محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه قرار است که دارایی‌های بلوکه شده ایران در سایر کشورهای دنیا، آزاد شود؛ موضوعی که از سوی وزیر امور خارجه امریکا نیز مطرح شده است. از سوی دیگر رییس اسبق اتاق بازرگانی ایران از آزاد سازی حدود هشت میلیارد دلار دارایی‌های بلوکه شده ایران توسط آمریکا در صبح امروز، سوم آذر خبر داد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

در این میان، ارقام متفاوتی برای دارایی‌های بلوکه شده ایران در بانک‌های خارج، مطرح می‌شود. برخی سخن از ۴۵ میلیارد دلار به میان می‌آورند و برخی دیگر می‌گویند که ایران ۶۰ میلیارد دلار پول بدون دسترسی در بانک‌های خارجی دارد. البته در این میان، رقم ۵۰ میلیارد دلاری نیز برای دارایی‌های بلوکه شده ایران مطرح می‌شود.

کاظم جلالی، رییس مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی رقم دارایی‌های بلوکه شده را ۶۰ میلیارد دلار عنوان و اعلام کرده است که تحریم‌های بین المللی، دسترسی به این منابع را محدود کرده است. به گفته وی، هم اکنون بیش از ۶۰ میلیارد دلار سرمایه ایران در بانک‌های خارجی بلوکه شده و دسترسی به آن‌ها وجود ندارد.

این رقم در حالی عنوان می‌شود که علی لاریجانی، رییس مجلس شورای اسلامی میزان دارایی‌های بلوکه شده ایران تنها در چین را ۲۲ میلیارد دلار عنوان می‌کند، موضوعی که البته مجیدرضا حریری، نایب رییس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین می‌گوید که چین قرار است که به ازای هر یک دلار آن، سه دلار تسهیلات فاینانسی به ایران بدهد.

گفتنی است دارایی و وجوه بلوکه شده ایران در امریکا به سال‌های مناقشات هسته‌ای و وضع تحریم‌های سنگین اقتصادی علیه ایران بر نمی‌گردد بلکه مبلغی به زمان انقلاب ۵۷ مربوط است که پس از قرارداد الجزیره امریکا متعهد شده بود که اموال بلوکه شده ایران را پس دهد که این اتفاق تا امروز نیافتاده است.

 1

دارایی‌های بجا مانده از زمان انقلاب

 

 ۱۲ میلیارد دارایی بلوکه شده ایران در امریکا شامل اموال دیپلماتیک، وجوه نقد، اموال نظامی و اموال محمدرضا شاه و خانواده‌اش می‌شود که در پی حادثه ۱۳ آبان ۱۳۵۸ از سوی ایالات متحده مسدود و توقیف شد، هر چند بعد‌ها با میانجی‌گری کشور الجزایر دو کشور بر سر استرداد دارایی ایران از سوی واشینگتن به توافق رسیدند اما در برخی استدلال‌های حقوقی اختلافاتی میان ایران و امریکا بروز کرد که دو کشور برای حل اختلافات خود به دیوان داوری لاهه مراجعه کردند.

به موجب بیانیه الجزایر، آمریکا متعهد شده است که با اعاده «وضعیت مالی ایران» به قبل از ۲۳ آبان ماه ۱۳۵۸ کلیه دارایی‌ها و اموال مسدود شده ایران را که پس از تسخیر سفارت امریکا توقیف کرده آزاد کند که بنابر اظهارات مقامات ایرانی ایالات متحده از تعهدات خود در بیانیه الجزایر تخلف کرده و به همه مفاد بیانیه پایبند نبود. آمریکایی‌ها یک بار دیگر در سال ۱۳۷۳ پیشنهاد مصالحه با طرف ایرانی را مطرح کردند تا اموال مسترد شده را به ایران بازگردانند و توافق شد تا موضوع خارج از دیوان بین‌المللی لاهه بررسی شود.

ایران ۶۰ میلیارد دلار پول بدون دسترسی در بانک‌های خارجی و رقم ۵۰ میلیارد دلار نیز دارایی‌های بلوکه شده در امریکا و اروپا دارد

آمریکا تاکنون تنها در دو نوبت حدود ۱۰ میلیارد دلار از دارایی‌های ایران را پرداخت کرده است. انتقال دارایی‌های ایران از آمریکا مبتنی بر مکانیسمی خاص بوده است. ایران و آمریکا توافق کرده بودند بخشی از دارایی‌های ایران به طور امانت نزد یک بانک انگلیسی به نام «آواینگلند» قرار گیرد. علاوه بر این دو کشور توافق کرده بودند بخشی از پول‌های ایران برای پرداخت مطالبات آمریکا از ایران که معمولن به صورت وام‌های نقدی یا وام‌هایی که اصطلاحن سندیکایی خوانده می‌شود در حساب دیگری به امانت گذاشته شود. به طور کلی رفع ممنوعیت استفاده از دارایی‌های ایران در آمریکا به سه طریق مقدور می‌باشد: استفاده از اختیارات رییس جمهور آمریکا، اختیارات کنگره و همچنین رای قضات آمریکایی. سرمایه‌گذاری بر هر یک از این سه بخش می‌تواند ما را در آزادسازی اموالمان یاری رساند. اما موفقیت در همین امر نیز مستلزم آن است که آینده روابط ایران و آمریکا به جهت معقولی هدایت شود.

بنابر گزارش‌ها دارایی‌های ایران که در آمریکا بلوکه شدند متنوع هستند. بعضی از این دارایی‌ها در بانک‌های آمریکا هستند. این دارایی‌ها مربوط به زمان محمدرضا پهلوی است که بابت خرید اسلحه پول آن‌ها پرداخت شده بود ولی با وقوع انقلاب این سلاح‌ها به ایران تحویل داده نشدند. این تجهیزات نظامی شامل زیردریایی، هواپیمای آواکس، هواپیمای اف- ۱۵ و… است که هزینه آن‌ها بیش از یک میلیارد دلار بود که الان بعد از گذشت سی و چند سال نزدیک به سه یا چهار میلیارد شده است. یک قسمت دیگر این اموال مربوط به پول‌هایی است که آن‌ها را بلوکه کرده‌اند و مربوط به اموال بنیاد پهلوی مانند ساختمان‌ها است که در نیویورک بود. مجموع این اموال را در حدود ۱۲ میلیارد دلار پیش‌بینی می‌کنند.

 2

آغاز آزاد سازی دارایی‌ها در ماه آینده

پس از پایان مذاکرات هسته‌ای، محمد جواد ظریف اعلام کرد که آزادسازی دارایی‌های بلوکه شده ایران تا دو هفته آینده آغاز خواهد شد.

گفتنی است پایگاه خبری دبکا وابسته به اسراییل نیز گزارش داده که اگر دولت امریکا تصمیم بگیرد ۱۲ میلیارد دلار دارایی ایران در امریکا را از حالت مسدود شده خارج کند، اروپا نیز ۳۵ میلیارد دلار دیگر را که گفته می‌شود حاصل اعمال تحریم‌های بانکی جمهوری اسلامی است، آزاد می‌کند و به این ترتیب ایران به حدود ۵۰ میلیارد دلار دسترسی پیدا می‌کند.

پس از پایان مذاکرات هسته‌ای، محمدجواد ظریف اعلام کرد که آزادسازی دارایی‌های بلوکه شده ایران تا دو هفته آینده آغاز خواهد شد

بنابر برخی گزارش‌ها حتی پیش از برگزاری کنفرانس ژنو بین ایران و کشورهای عضو گروه۱+۵، کاخ سفید در حال طراحی برنامه‌یی برای لغو تحریم‌ها از طریق آزاد کردن دارایی‌های مسدود شده ایران بود و به همین دلیل هیات امریکایی در مذاکرات ژنو برای نخستین‌بار شامل آدام زوبین، مدیر دفتر کنترل درآمدهای خارجی وزارت خزانه‌داری امریکا بوده است.

حال فارغ از این‌که تفاهم نامه‌ای که ساعتی پیش میان ایران و گروه ۱+۵ امضا شد تا چه حدی در دراز مدت به نفع منافع ملت ایران است، باید دید آیا کشورهای عضو گروه ۱+۵ به تعهدات خود در قبال آزادسازی بخشی از دارایی‌های بلوکه شده ایران پایبند هستند یا خیر.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , ,