شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
28 September 2016
فیس‌بوک، بودن یا نبودن

«داستان رفع فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی در ایران»

۱۳۹۲ آذر ۱۷

منوچهر نوبنیاد / رادیو کوچه

همزمان با اتفاقات روزهای انتخابات و بعد انتخابات سال ٨٨بود، فیس‌بوک فیلتر شد. به دلیل جو امنیتی گسترده در سطح شهرهایی که اعتراضات در آن‌ها شدید بود، مردم حضور خود را در فضای مجازی بیشتر کردند و تلاش کردند اعتراضات خود را از فضای مجازی به کل ایران گسترش دهند. همین امر سبب شد تا دولت وقت، نسبت به شبکه‌های اجتماعی حساس و دستور به فیلترینگ این دست از سایت‌ها داد.

بعد از سپری شدن چهار سال از فیلتر شدن شبکه‌های اجتماعی، دولت یازدهم رفع فیلترینگ برخی از سایت‌های اجتماعی را در دستور کار خود قرار داد، اما این حرکت از سوی برخی بازگشت به همان دوران ٨٨تداعی می‌شود و با این موضوع مخالفت بسیار شدیدی دیده می‌شود.

در این بین برخی از مقامات ایرانی بر موارد منفی این شبکه‌ها تکیه کرده‌اند. هم‌چون اعتراض آیت‌اله مکارم شیرازی به وزیر ارشاد دولت آقای روحانی که بارها بر رفع فیلتر فیس بوک تاکید کرده است. البته باید اذعان کرد که این مقام روحانی، بارها از کاهش محدودیت دسترسی به اطلاعات اینترنتی و ماهواره‌ای و شیوه ممیزی کتاب در وزارت ارشاد تاکید کرده بود که از سوی محافل اصول‌گرا با واکنش منفی روبرو شد.

11

از زمان شروع به کار دولت حسن روحانی برخی وزرای دولت به صورت فعال در فیس‌بوک حضور دارند و آقای جنتی چندین بار تاکید کرده که باید دسترسی به شبکه های اجتماعی نظیر فیس‌بوک فراهم شود و فیلترینگ برخی سایت های اینترنتی هم برداشته شود.

آقای احمدی مقدم یکی از طرفداران ادامه فیلترینگ فیس‌بوک است. اسماعیل احمدی مقدم، رییس پلیس ایران می‌گوید که برخی از دستگاه‌های دولتی از فیس‌بوک برای ارتباط با مخاطبان خارج از کشور استفاده می‌کنند، اما این تنها یک «توجیه» است و مجوز قانونی در این رابطه وجود ندارد.

البته باید عنوان کرد که استفاده از چنین روش‌هایی نیز خلاف قانون نیست و قطعن هیچ گونه سو استفاده محسوب نخواهد شد. هم‌چنین اطلاعات سری و دست‌بالای جمهوری اسلامی نیز در این میان رد و بدل نخواهد شد تا بحث فروش اطلاعات دست‌بالا و جاسوسی به میان کشیده شود.

آقای احمدی مقدم به استفاده گروهی از مقامات دولتی از سایت فیس‌بوک، که از چهار سال پیش دسترسی به آن از داخل ایران فیلتر شده است؛ اشاره کرد و گفته می‌شود که سازمان‌های دولتی می‌توانند با ارایه درخواست به کمیته ۱۲ نفره فیلترینگ از قانون ممنوعیت مستثنا شوند.

در این بین نمایدگان ملت نیز درباره‎ فیس‌بوک اظهاراتی دارند. تورج کاظمی معاون مبارزه باجرایم پلیس فتا پیشتر گفته بود «براساس قانون جرایم رایانه‌ای موضوعی به اسم مجازات افراد به دلیل عضویت در فیس‌بوک وجود ندارد» و محمدعلی اسفنانی، نماینده مجلس و عضو کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه هم گفته: «چنانچه در فیسبوک فعالیت خلاف قانون صورت نگیرد، نمی‌توان افراد را محکوم کرد». او گفت که فیس‌بوک تنها به این دلیل فیلتر شده است که در این شبکه مواردی وجود دارد که امنیت ملی و اخلاقی کشور را تهدید می‌‌کند.

در این بین مدتی است که در شبکه‌های اجتماعی منسوب به آیت‌اله خامنه‌ای راه‌اندازی شده است. هرچند تا کنون از هیچ مقام مسوولی در تایید یا تکذیب این مساله اظهار نظری به گوش نمی‌رسد.

حجت الاسلام غلام‌حسین محسنی اژه‌ای در پنجاه و ششمین نشست خود با خبرنگاران در پاسخ به پرسش خبرنگاری در خصوص رفع فیلتر فیس‌بوک و اختلاف میان ناجا و قوه قضاییه در این‌باره اظهار داشت: اختلافی بین نیروی انتظامی و دستگاه قضایی در این باره وجود ندارد و فیس‌بوک و دیگر شبکه‌های اجتماعی فیلتر شده موارد مجرمانه‌ای دارند که این موضوع از سوی کارگروه مربوطه و یا مراجع ذی‌صلاح دیده شده و درباره آن اقدام شده است.

33

در همین حال فرمانده نیروی انتظامی در واکنش به استفاده برخی مسوولان دولتی از شبکه‌های اجتماعی و فیس‌بوک گفت: این روش که برخی مسوولان آرام آرام شروع به عبور از خط قرمز کرده و وارد فضاهایی می‌شوند که استفاده از آن برای شهروندان ممنوع است، چیز خوبی نیست و همه باید در این زمینه رعایت کنند.

محدود کردن یک کشور و بستن همه درهای ورودی اطلاعات بیشتر به فعالیت دوران فاشیست آلمان شباهت دارد؛ هر نوع اطلاعات جدیدی که خارج از این خط قرمز وجود دارد مجرمانه محسوب شده و تنها اطلاعاتی که از درون این خط قرمز خوانده می‌شود درست و حقیقت است.

فرمانده ناجا درباره مصادیق جرم در فضای مجازی نیز گفت: حضور در فضای مجازی جرم نیست، اما ابزار و نحوه استفاده از آن ممکن است به گونه‌ای باشد که منجر به عمل مجرمانه شود، همان‌طور که خرید اینترنتی عملی مجرمانه نیست، اما ممکن است از طریق همین سامانه، برداشت غیرمجاز اینترنتی صورت گیرد که این یک جرم است و پلیس با آن برخورد می‌کند. ممکن است عده‌ای نظیر هکرها بسترهایی را برای اقدامات مجرمانه فراهم کنند که این افراد نیز مشمول جرم‌اند و با آنان برخورد می‌شود. با این حال فکر نمی‌کنم که در بحث قوانین فضای مجازی نقصی داشته باشیم.

سردار احمدی مقدم در خصوص چگونگی جرم در فیس‌بوک و یا دیگر شبکه‌های اجتماعی چیزی بیان نکرد و تنها به همین مثال ساده که بی شک در تمام دنیا وجود دارد و بدان بسیار تاکید می‌شود، اشاره کرد.

البته نباید نگاه و خواستارهای مثبت را فراموش کرد. محمدرضا آقامیری، عضو کارگروه تعیین مصادیق فیلترینگ، به خبرگزاری مهر گفته امکان رفع فیلتر «مشروط» فیسبوک در ایران وجود دارد.

آقای آقامیری گفت:«این موضوع در دراز مدت و با تفکیک محتواهای مجرمانه از محتوای مفید این شبکه اجتماعی توسط نرم افزار فیلترینگ هوشمند امکان پذیر است.»

هم‌چنین این مقام دولتی راه بسیار ساده‌تری را نیز نشان داد و این راه الزام فیس‌بوک به تبعیت از قوانین ایران است که آقای آقامیری برای رفع فیلتر فیس‌بوک در ایران پیشنهاد کرده است!

22

این عضو کارگروه تعیین مصادیق فیلترینگ، که مسوول سانسور اینترنت در ایران است، گفته: «جدای از فعالیت مجرمانه برخی از کاربران که اعتقاد و پایبندی به قوانین نظام ندارند، فیس‌بوک مجالی را فراهم کرده که می‌توان با استفاده از آن در جهت ترویج دین، بیداری اسلامی و اشاعه فرهنگ ایرانی اسلامی قدم‌های مثبتی برداشت.»

به گفته حمید شهریاری رییس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، عضویت در فیس‌بوک جرم نیست، بل‌که کاری که فیس‌بوک می‌کند جرم است. ما با شبکه فیس‌بوک مخالف نیستیم، بلکه با ساماندهی اطلاعاتی که علیه کشور انجام می‌گیرد، مخالفیم.

وی حتی از تنظیم قانون خاص و مدون برای فیس‌بوک سخن گفت که به واقع سخنی به دور از انتظار است و در نوع خود بسیار محدود کننده. در همین رابطه تیرماه گذشته تورج کاظمی، معاون مبارزه با جرایم پلیس فتا (پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات) رفع فیلتر فیس‌بوک را محتمل دانست و گفت براساس قانون جرایم رایانه‌ای موضوعی به اسم مجازات افراد به دلیل عضویت در فیس‌بوک وجود ندارد. شاید یکی از دلایل تنظیم قوانینی در این رابطه، مجرم دانستن برخی افراد فعال در شبکه‌های اجتماعی باشد. باید عنوان کرد حسن روحانی در توییتر و محمد جواد ظریف در فیس‌بوک و توییتر فعال بودند و از این رسانه‌ها برای طرح نظرات، واکنش نشان دادن به مقامات دیگر کشورها و رخدادها و حتی برای ارایه نوعی گزارش یا شرح اقدامات به مردم استفاده کردند. البته بعضن مشاهده شد که تکذیبه‌هایی در خصوص عدم عضویت دولتمردان در شبکه‌های اجتماعی در رسانه‌ها منتشر شد و این صفحات را ساخته طرفداران و هواداران عنوان شد. با این حال محمد جواد ظریف همچنان در فیس بوک فعال است و مرتب شرح برنامه‌ها و موضوعات کاری خود را در آن مطرح می‌کند. در آخرین پست آقای ظریف از اینکه «حدود یک هفته است که از شدت گرفتاری سعادت گزارش دادن» نداشته از دنبال کنندگان صفحه خود «پوزش» خواست.

با تمامی این اوصاف همچنان سرانجام شبکه‌های اجتماعی در هاله‌ای از ابهام است. رفع فیلترینگ و یا ادامه فیلترینگ تنها بستگی به قدرت و نفوذ طرفین دارد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,