Saturday, 18 July 2015
23 January 2021
خاطرات و سنت‌های پاییزی

«شب یلدای نو‌عروسان»

2013 December 28

شهرزاد  کریمی / رادیو کوچه

نوعروس‌های قدیمی این رو خوب می‌دونستن که شب یلدا که می‌شه باید منتظر باشند تا صدای کوبه‌های در را بشنون. بعد یکی از اهالی خونه در را باز می‌کرد و طبق پشت طبق کف حیاط کاه‌گلی ردیف می‌شد. گاهی هم بخاطر وسع کم خانواده داماد همه چی با ‌‌نهایت سلیقه و دقت و چیده می‌شد توی یک یا نهایتن دو طبق. هدیه‌ها از پارچه و لباس و طلا شروع می‌شد تا انواع میوه‌های مخصوص شب یلدا.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

بزن و بکوب و شادی. و در آخر باز کردن کادو‌ها.

این رسم و رسوم، در بسیاری از شهرهای ایران هنوز جاری و ساری است. گرچه شاید رسم‌های خیلی قدیمی اندکی رنگ باخته باشد ولی شب چله‌بری به خانه عروس در همه طبقات هم‌چنان کم و بیش رایج است. هر چه به سمت شهر‌ها و روستاهای کوچک‌تر بروی این سنت‌ها با ریزه‌کاری‌های بیشتر اجرا می‌شود ولی شاید اندکی از زرق و برق و تجملات امروزی آن که در شهر‌ها افزوده شده کاسته شده باشد.

shahrzad

آذربایجانی‌ها در میان هدایای خود حتمن هندوانه‌ای تزئین شده با شال قرمزی به دورش می‌گذارند، در حالی که مردم خطه شمال رسم دارند یک ماهی سفید بزرگ با تزئین سبزیجات را هم‌راه هدایا بفرستند.

در گیلان رسم است در شب یلدا خوردنی‌ای به نام «آوکونوس» را در کنار دیگر خوراکی‌های این شب بگذارند. مراحل تهیه آوکونوس از اوایل فصل پاییز در خانه هر گیلانی آغاز می‌شود. به این ترتیب که ازگیل خام را در خمره‌ای ریخته، رویش را پر از آب کرده و کمی نمک نیز به آن می‌افزایند. سپس در خمره را محکم بسته و آن را در داخل اتاقی گرم قرار می‌دهند. ازگیل‌های سفت و خام تا شب یلدا پخته، آب‌دار و خوشمزه می‌شود. گیلانی‌ها معمولن آوکونوس را با گلپر و نمک می‌خورند. خانواده‌هایی که در‌‌ همان سال پسرشان را داماد یا نامزد کرده‌اند، در طبقی که برای خانواده نوعروس می‌فرستند، آوکونوس را نیز می‌گذارند.

جالب این‌جاست که شب یلدا یا شب چله یا شبچله در همه اقوام ایرانی و البته شهر‌ها کم و زیاد رواج دارد. و در پی آن سنت بردن خنچه و کادو برای نوعروس‌ها تقریبن به همین ترتیب. شیوه‌ها هم تا حدود بسیار زیادی به هم نزدیک است. تنها چیزی که تفاوت بین این سنت در جاهای مختلف را می‌تواند به نمایش بگذارد محتویات خنچه‌ها است. آن هم بیشتر از این‌که مربوط به رسم و رسوم باشد، برمی‌گردد به داشته‌های منطقه‌ای.

shahrzad1

مهم‌ترین قسمت سینی یا خنچه‌های شب چله، چیدمان آن است. دقت و سلیقه و خلاقیت خانواده داماد در اجرای این تزتینات و زیبایی آن به نوعی جلوه‌گری و نمایشی در برابر خانواده عروس است.

خلاقیت‌های فردی در کنار رسوم قدیمی شکل‌دهنده این رسم است و البته این روز‌ها نشانه‌‌های فرهنگی روز را هم می‌توان مشاهده کرد که‌گاه با زیبایی و گاهی به صورت گل‌درشت خود را نشان می‌دهد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,