Saturday, 18 July 2015
23 January 2021
به بهانه زادروز «امیرحسین آریان‌پور»

«جامعه‌شناس با دیدگاهی ماتریالیستی»

2010 February 27

محبوبه/ رادیوکوچه

Mahboobeh@koochehmail.com

هفتم اسفند 1303خورشیدی برابر با زادروز «امیرحسین آریان‌پور» نویسنده، فرهنگ‌نویس، مترجم و استاد دانشگاه ایرانی بود. او در سه زمینه، انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی و حقیقت‌شناسی گام‌های ارزنده‌ای برداشته و کار عظیم او تدوین «فرهنگ تفصیلی علوم اجتماعی» در حوزه فرهنگ، فلسفه و جامعه‌شناسی، به چهار زبان فارسی، انگلیسی، فرانسه و آلمانی است.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«امیرحسین آریان‌پور»، در هشتم اسفند سال 1303 در تهران و خانواده‌ای اهل علم به دنیا امد. او در چهار سالگی خواندن و نوشتن را با کمک پدر و مادر اموخت. کوشش بسیار او برای خودسازی سبب شد که شخصیت وی از همان ابتدای کودکی  شکل بگیرد، به طوری که در ۱۴ سالگی اولین سخنرانی‌اش را برای دانش آموزان هم‌سن خود انجام داد .

او با برگزاری سخنرانی‌ها و تاسیس انجمن‌های مختلف سعی می‌کرد فرهنگ هم‌اندیشی و هم‌آموزی را در دانش آموزان و پژوهندگان بوجود آورد. امیرحسین در کنار درس به ورزش هم علاقه بسیار داشت، چنان‌چه در سال ۱۳۲۱ نفر اول مسابقات بوکس جوانان خراسان شد و در سال ۱۳۲۲ مقام دوم مسابقات وزنه برداری قهرمانی کشور هم‌چنین در سال ۱۳۲۳ مقام اول مسابقات وزنه‌برداری چند ملیتی خاورنزدیک را کسب کرد . در دهه‌ی ۱۳۲۰ بی وقفه در دوره‌های دانشگاهی علوم اجتماعی و سیاسی،فلسفه، علوم تربیتی، ادبیات انگلیسی و دکترای رشته‌ی علوم اجتماعی راهی دانشگاه آمریکایی بیروت و پس از آن دانشگاه پرینسون ایالات متحده آمریکا شد. اما قبل از اتمام دوره‌ی دکترا به وطن بازگشت. آریان‌پور پس از بازگشت به ایران باز هم از آموختن بازنایستاد و در رشته‌های ادبیات فارسی، فلسفه و علوم تربیتی در مقطع دکترا به تحصیل پرداخت.

وی در تمام دوران حیات خود به دانش‌پژوهی ادامه داد. آریان‌پور در ضمن تحصیل به تدریس نیز اشتغال داشت. تاکید او بر آزادی بیان و اندیشه سبب می‌شد که او با شاگرد‌ان خود به تبادل نظر بپردازد. با وجود استقبال پرشور دانشجویان به علت ذهن حقیقت طلب و طغیانگر آریان‌پور و مخالفت آشکار وی با رژیم دیرین اغلب موقعیت دانشگاهی و جانی وی به خطر می‌افتاد بدین ترتیب به تدریج در سال ۱۳۲۹ از دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه تهران، در سال ۱۳۳۵ از موسسه‌ی علوم اداری دانشگاه تهران، در سال ۱۳۲۴ از دانشسرای عالی، در سال ۱۳۴۴ از دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه ملی، در سال ۱۳۴۷ از موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران و در سال ۱۳۵۵ از دانشکده‌ی الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران اخراج شد.

وی با شناخت کافی که از زبان‌های ایران باستان داشت توانست صدها معادل فارسی را جایگزین واژه‌های بیگانه سازد، معادل‌هایی که امروز به صورت واژه‌هایی متداول در آمده‌اند. تسلط او بر زبان‌های انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، یونانی و آشنایی با عربی و لاتین و نیز توانایی او در ساختن معادل‌های فارسی او را بر آن داشت تا در صدد تالیف فرهنگ واژه‌های چهار زبانه‌ی تفصیلی برآید که در مدت زمانی بیش از چهل سال به طول انجامیده و بی‌شک، یکی از مهم‌ترین آثار فرهنگ تفصیلی علوم در زبان پارسی و یکی از گران‌بهاترین و بزرگ‌ترین آثار امیرحسین آریان‌پور است که حاوی سیصدهزار فیش بوده و تاکنون انتشار نیافته‌است. او در جامعه شناسی دیدگاهی ماتریالیستی داشت.

از دیگر آثار او می‌توان به «آیین پژوهش»، «بزرگ‌مردان تاریخ»، «جامعه‌شناسی هنر»، «دو منطق: ایستا و پویا»، «در آستانه رستاخیز» در باب دینامیسم تاریخ، طبیعت، حیات، منشأ و تکامل آن اشاره کرد.

امیرحسین آریانپور هم‌چنین پسرخاله «سهراب‌سپهری» شاعر بزرگ معاصر  و نوه «نایب‌حسین کاشی» است.

سرانجام امیرحسین آریان‌پور در روز دوشنبه هشتم مرداد ۱۳۸۰ در تهران درگذشت. پیکر وی در بهشت زهرای تهران و در آرامگاه خانوادگی آریانپور به خاک سپرده شد .

منابع:

  • ویکیپدیا
  • یادمان امیرحسین اریان‌پور
  • معرفی مشاهیر

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , ,