شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
25 August 2016
سیگنال ممنوع

«نوروز کردستان – ویژه برنامه نوروز ۱۳۹۳»

۱۳۹۳ فروردین ۰۲

شادیار عمرانی/ رادیو کوچه

سلامی ممنوع به شما شنوندگان سیگنال ممنوع. با بهاری‌ترین نغمه‌های نوروزی میهمانتون هستیم. از این آهنگ نجم‌الدین غلامی شاید حدس زده باشید امروز کجاییم. کردستان

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

چرا کردستان؟ دیروز گفتیم که نوروز صاحب زیاد داره. یکی از اقوامی که خودش را صاحب نوروز می‌دونه اکراد هستند. بالطبع اکراد به دلیل جغرافیایی که در اون زندگی می‌کنند، خود را از صاحبان اولیه نوروز می‌دونند. تا به امروز قدیمی‌ترین منطقه‌ای که اعتدال بهاری را جشن می‌گرفته‌اند در غرب زاگرس و در کنار رودهای دجله و فرات و دشت نینوا ساکن بوده‌اند و البته یکی از این اقوام کردها هستند.

صدای ساز دهل و سرنا یا زورنا را می‌شنوید. علت استفاده از این ساز در نوروز را که پیش‌تر گفتم و البته این دو ساز میراثی واقعن باستانی است در موسیقی تمام اقوام این ناحیه. نوازنده مشهور دهلی که می‌شنوید براتعلی نورانی است که به «کا به‌رات» مشهور بود. و البته امسال نوروز کردستان صدای دهل کا به‌رات را کم دارد.

1

صدایی که می‌شنوید مشهورترین صدای نوروز است و معنی و مفهوم آن این است که حسن زیرک آمدن نوروز را امسال هم مژده می‌دهد. بله. از میان ترانه‌هایی که به مناسبت آغاز سال جدید و پیشوازی نو شدن طبیعت ساخته شده‌اند، ترانه «نوروز» با صدای حسن زیرک از محبوبیت ویژه‌ای برخوردار است. شعر این آهنگ  از ماموستا «پیره میرد» و موسیقی از ماموستا محمد صالح دیلان بوده و در دستگاه ماهور ساخته شده است. البته حسن زیرک هم در ملودی و شعر تغییراتی داده است و ریتم آن را هم  مقداری دست‌کاری کرده.  آن را تندتر کرده است.

شاید باورش سخت باشه که آهنگ زیبای «نوروز» را یک ارکستر غیر کرد نواخته است؛ ارکستر رادیو تهران در دهه سی به رهبری مشیر همایون شهردار. ارکستری که بزرگانی همانند: جلیل شهناز، جهانگیر ملک، حسن کسایی، احمد عبادی و حسین یاحقی در آن ساز می زدند.

این هم اجرای ناصر رزازی، خواننده‌ی مشهور کردستان. البته ناصر رزازی هم در ریتم و هم در شعر تغییراتی داده. نمی‌دونم شاید باید کل برنامه را به تنها این آهنگ اختصاص بدم. این آهنگ به زبان‌های دیگه هم خونده شده، و خوانندگان زیادی اون رو اجرا کرده‌اند. حیف وقت کمه. از سنندج بریم سری به دیاربکر بزنیم. جنوب شرقی ترکیه امروز، جایی که سه قوم از ساکنان اولیه این منطقه، یعنی ارامنه، سریانیان و اکراد، آمیختگی فرهنگی را در زبان و موسیقی، رقص و حتا پوشش خودشون را با وجود سرکوب‌های بسیار، کشتار و قتل عام، هر ساله در نوروز با شکوه فراوانی به نمایش می‌گذارند.

2

خانم دکتر شه‌ریبان کوردی، از خوانندگان شهیر کرد در ترکیه، نغمه‌های نوروزی بسیاری را اجرا کرده. دور از ذهن نیست که هر ساله در جنوب شرق ترکیه نوروز با شکوه زیادی جشن گرفته می‌شه، و همین باعث می‌شه خوانندگان این منطقه آهنگ‌های نوروزی بخوانند تازه به تازه، نو به نو. خانم شاریبان، اصالتن از منطقه دیاربکر و ماردین هست و البته به زبان کردی کرمانج می‌خونه. موسیقی او هم تفاوت‌هایی با موسیقی کردی منطقه کردستان ایران و عراق دارد، و شباهت‌هایی به موسیقی شمال شرقی سوریه. دلیلش تاثیر موسیقی عثمانی و سریانی است. مثلن استفاده از ضرب و فلوت و البته باقلما یا دیوان که سازی کردی است تلفیق این سه فرهنگ را به آوایی منحصر به فرد و زیبا بدل می‌کنه.

به اقلیم کردستان در شمال عراق می‌رویم. از اربیل و دهوک گرفته تا سلیمانیه، هم جشن برپاست و هم آتش. این آتش‌افروزی که بازمانده‌ی فرهنگ زرتشتی است امروزه گرچه در ایران از مفهوم اولیه خودش فاصله گرفته و تبدیل به توپ و فشفشه‌ی چهارشنبه سوری شده، در بین اکراد بیش‌تر از بقیه‌ی اقوام به مفهوم اسطوره‌ای خودش نزدیکه. صدای عدنان کریم و کانی را می‌شنوید و بعد هم البته آهنگ جدیدی از حسن شریف.

3

بعد از مراسم نوروز در عراق به ایران برمی‌گردیم و به آهنگ نوروز عباس کمندی گوش می‌دیم. این آهنگ ساخته جلیل عندلیبیه. عباس کمندی، علاوه بر موسیقی، در داستان‌نویسی، شعر و ترانه‌سرایی شهرت داره و مدتی مسئولیت ترانه‌سرایی خانه فرهنگ و هنر را به عهده داشته است.

با آهنگ کوردستان خوشه از گروه کامکارها و صدای مریم ابراهیم‌پور با شعری از احسان اخوان کردستان را ترک می‌کنیم و به سمت لرستان و بختیاری‌ها می‌رویم. حیف و حیف که بسیاری از موسیقی کردستان باقی ماند که نگفتیم. وعده‌ی ما فردا با سیگنال ممنوعی دیگه همین‌جا در رادیو کوچه.

مطالب مرتبط

ساعت نوروزی – ویژه برنامه نوروز ۱۳۹۳

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,