شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
25 August 2016
سیگنال ممنوع

«نوروز لرستان و بختیاری – ویژه برنامه نوروز ۱۳۹۳»

۱۳۹۳ فروردین ۰۳

شادیار عمرانی/ رادیو کوچه

 

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

سلامی دوباره در سومین روز از نوروز ۹۳ به شما شنوندگان عزیز سیگنال ممنوع. امروز به منطقه‌ی جنوب غربی فلات ایران و کوهستان زاگرس و زردکوه آمده‌ایم و پشت گیوه ورکشیدیم که تا شرق هم بریم. قراره به موسیقی لری گوش بدیم، بزرگ‌ترین قوم ساکن این فلات که گستره‌ای پهناور را پیموده‌اند. راستش سخته نمی‌دونم از کجا شروع کنم، از مسجد سلیمان؟ خوزستان؟ لرستان، برم سراغ لک‌ها؟ اصفهان برم؟ کهکیلویه و بویر احمد؟ یا بختیاری‌ها و چهار محال؟ شما فعلا به سورنای شاه‌میرزا و صدای علی اکبر شکارچی گوش بدید تا ببینیم کدوم نغمه ها پیش دستی می‌کنند. جریان استفاده از سورنا در نوروز و استفاده‌اش در موسیقی اقوام زاگرس را هم که قبلن گفتم. انقدر حرف برای گفتن امروز دارم که نمی‌دونم از کجا شروع کنم.

1

نغمه‌ی «لر اصیل» از کارهای استاد ملک مسعودی را گوش می‌دید. و این سوال باز هم مطرح می‌شه. لرها کیستند؟ تنوع قومی آن‌ها زیاده و البته در جغرافیای متنوعی ساکن هستند و بالطبع تنوع فرهنگی و موسیقی‌شون. ادعاهای تاریخی‌ای که می‌شه بسیار شبیه همان ادعایی‌ست که اکراد می‌کنند. یعنی لرها از بازماندگان مادها هستند. و یا روایت دیگه این که آنها نژادی لولوبی، کاسی، و عیلامی دارند که پس از حمله‌ی مادها، با نژاد مادی درآمیخته‌اند.

تا چه حد این ادعا درسته و یافته‌های باستان‌شناسی و قوم‌شناسی بر اون صحه می‌ذاره، موضوع برنامه‌ی ما نیست. چون پرداختن به نژادها و ریشه‌های نژادی و قومی مد نظرمون نیست. اصلن نمی‌دونم چقدر اهمیت داره. چیزی که این‌جا می‌شنوید، موسیقی فولکلور مناطق جغرافیایی مختلفه، که محصول هنر مردمیه. هنری که بیان‌گر فرهنگ، تمدن، و تاریخیه که اقوام، از سرگذروندند، و دانش دیالکتیک، مردم‌شناسی را بازگو کننده‌ی فرهنگی می‌دونه که در هنر امروزی تاثیرات خودش را نشون می‌ده. هنری که می‌تونه فراتر از ملیت و نژاد و قومیت، صدای خیزش و خروش مردم باشه.

اما موسیقی لری، که خودش به تعداد ایل و حتا تش‌ها متنوعه، بیش از موسیقی دیگر اقوام ساکن زاگرس بیانگر غم و اندوه است. همونطور که در قطعه‌ی قبلی شنیدید، مسعودی در وصف لرها، از صیادی و جنگاوری و غیوری این مردم می‌گوید در حالی که از غم آن‌ها هم می‌گوید. دلیل این غم در غالب دستگاه‌های موسیقی لری، نمی‌تونه جغرافیا و یا حوادث تلخ تاریخی باشه، که البته اکراد و آشوریان و اقوام دیگه‌ی زاگرس هم در تاریخ بسیار مورد حمله، سرکوب و کشتار قرار گرفتند.

2

شاید بشه این غم را در تنها تفاوت عمده‌ی این اقوام، یعنی مذهبشون جست. صدای استاد رضا سقایی را می‌شنوید با آهنگ شیپورچی. وی یکی از مشهورترین خوانندگان و البته موسیقیدانان بختیاری بود.

صدای حسین صفار منش را می‌شنوید. او یکی از خوانندگان مطرحی است که در وصف استاد سقایی هم قطعه‌ای را با نام «یاد استاد» اجرا کرده.

شاید براتون جالب باشه که دستگاه‌های موسیقی لری به شدت به دستگاه‌های موسیقی کردی نزدیکه. قرابت جغرافیایی اقوام ساکن زاگرس، موجب تلفیق هنر و البته موسیقی آن‌ها شده، به طوری که حتا آلات موسیقی مورد استفاده‌شان هم تقریبن مشترکه. از سورنا – زورنا- کرنا- قرنا گرفته تا دهل، تا تار و ستار و دیوان و البته کمانچه که به ساز لری معروف شده اما به عنوان یکی از سازهای اختصاصی اقوام زاگرس مشکل بشه گفت صاحبش کیه. قطعه‌ی ساز سحری را از گروه تال، خانواده‌ی علی‌پور بشنوید.

3

گروه موسیقی تال

اما هرچند هم که سعی کنیم شاد باشیم و موسیقی نوروزی بشنویم، نمی‌تونیم از استاد مسعود بختیاری چشم بپوشیم، به خصوص قطعاتی که در دستگاه ماهور اجرا کرده شهره‌ی خاص و عامه. به «تی به ره» گوش کنید.

صدای منحصر به فرد کوروش رضوانی‌فر را با آهنگ ایل احساس می‌شنوید و البته بی‌مریم را با صدای گرم کوروش اسدپور.

وقت برنامه رو به اتمامه و خیلی از لرستان و بختیاری و خوزستان و اووه خیلی نگفتیم. اما نمیشه از پروین عالی‌پور گذشت. روزهای خوشی را براتون آرزو دارم تا فردا که به آذربایجان میریم. وعده‌گاهمون که یادتون نرفته. همین‌جا در رادیو کوچه، پلاک «سیگنال ممنوع».

مطالب مرتبط

نوروز کردستان – ویژه برنامه نوروز ۱۳۹۳

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,