Saturday, 18 July 2015
08 August 2020
سیگنال ممنوع

«نوروز و سیستان و بلوچستان – ویژه برنامه نوروز ۱۳۹۳»

2014 March 31

شادیار عمرانی / رادیو کوچه

۱۰ روز از بهار گذشته و باز هم سلام. این بار هم از جغرافیای ترین‌ها. حتمن با آهنگ مروچان گروه رستاک تونستید حدس بزنید. بله. سیستان و بلوچستان. گرم‌ترین، پهناورترین منطقه در تقسیمات کشوری، محروم‌ترین منطقه‌ی اقتصادی، با کهن‌ترین و شاید تنها قوم «پارسی». منطقه‌ای با مرزهای فرهنگی پررنگ اقوام ساکن اون یعنی سیستانی‌ها، بلوچ‌ها و البته کردها.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

موسیقی سیستان به دلیل نزدیکی به خراسان جنوبی از یک سو و اقوام لر و کرد از دو سوی دیگه، موسیقی آمیخته‌ای هست. آلات موسیقی بلوچ‌ها و سیستانی‌ها منحصر به فرده. مثلا صدای نی دوسر را می‌شنوید.

اما سیستانی‌ها، که به باور زرتشتیان، آریایی‌های پارسی هستند، ادغام بی‌بدیلی با دیگر اقوام داشته‌اند. چه در فرهنگ، چه در موسیقی.

 آیین ها و مراسمات بسیاری در بین مردم سیستان رواج دارد، از جمله مراسم حشر که آیین کهن لایروبی بستر رودخانه هیرمند است و در حال حاضر نیز این عمل در سیستان انجام می گیرد. در این مراسم هیچ سازی شرکت ندارد به جزصدای افرادی که در حین انجام کار ترانه هایی را با خود زمزمه می کنند. مراسم جشن گندم؛ برگزاری جشن به مناسبت برداشت گندم و شکرگزاری برگزار می شود. آیین های مذهبی؛ اعیاد و مراسم سحرخوانی و رمضان و مراسم عزاداری در ماه محرم. آیین های ملی؛ جشن عید نوروز و سیزده به در که مردم به زیارت کوه خواجه می روند. آهنگ زابلی دلربا را می‌شنوید با صدای فریبرز آزاد.

پیام سیستانی از شهر سوخته گفت. به عنوان صاحبان یکی از کهن‌ترین تمدن این منطقه، شهر سوخته، آیین ها و مراسمی که در بین مردم سیستان رواج دارد به آیین زرتشتی بسیار نزدیکه.

1

همچنین موسیقی سیستان بر گرفته از حکمت معنوی ومولود فرهنگ اصیل این دیار و دارای قدمتی کهن است. در موسیقی سازی انواع سازهای محلی از جمله قیچک نی دایره سرنا و ساز و دهل استفاده می گردد که توسط هنرمندان بومی در خور منطقه ساخته می شد و در کنار موسیقی آوازی و مقامی که بر گرفته از احساسات مردم است و ردیف‌ها و آوازها به صورت دوبیتی‌ها، رباعی‌ها و لالایی‌ها به مناسبت‌های مختلف اجرا می‌گردد. به آهنگ فولکلوریک سیستان، ناهید، گوش می‌دید.

مردم سیستان شیعه مذهب هستند، و این مذهب بسیار در موسیقی اونها نمود داره. موسیقی مذهبی در سیستان شامل سحرخوانی به همراه سازکوبی آوازهای نیمه رمضان اجرا می‌شود. قطعه‌ بابا گل‌افروز را می‌شنوید با اجرای استاد کدخدایی.

ای سبزه نگار بیا به بالینم شبنم گل نار بیا به بالینم. بله، با این آهنگ معروف فولکلوریک بلوچستان، که مرتضا، خواننده‌ پاپ ایرانی هم بازخوانی کرده، سراغ بلوچ‌ها می‌ریم. جمعیتی که اکثریت مردم این ناحیه را تشکیل می‌دهند، با فرهنگی کاملن متفاوت از اقوام همسایه‌شون. بلوچ‌ها، که از لحاظ زبان، چه نژاد، چه فرهنگ، چه مذهب، چه آداب و رسوم، و حتا اقتصاد با سیستانی‌ها و دیگر همسایگان غربی و شمالی خودشون متفاوت‌اند. موسیقی اون‌ها به دلیل نزدیکی زبانی و جغرافیایی به پاکستان، به شدت با موسیقی هندی آمیختگی داره. آهنگ فولکلور جبل جبل را می‌شنوید.

2

مقام‌های موسیقی فولکلوریک بلوچ‌ها که دارای تنوع چشم‌گیریه، برعکس سیستانی‌ها که صدای غم صحرا را در خودش داره،غالبن شاده.

مقام‌های موسیقی در بلوچستان شامل:
۱) مقام سرگوری که صدای بم دارد
۲) مقام زیر کنکی که صدای زیر دارد
۳) مقام رباب رباب که به وسیله ای به نام رباب نواخته می شود.

صدای ساز قیچک را شنیدید به نوازندگی استاد غفور.

موسیقی در بلوچستان به شدت به آداب و رسوم مردمش گره خورده، و از مراسم صبحگاهی تا شب، از تولد تا مرگ، حتا برای درمان بیماری‌ها موسیقی‌های مختلفی نواخته می‌شه. میشه از انواع موسیق بلوچی به این‌ها اشاره کرد: نعت و غزل که همان موسیقی عرفانی بلوچستان است و سازهای به کار رفته در این موسیقی، رباب و تنبورک هستند. صوت و نازیک، با ترانه و آواز همراه است. آهنگ های صوت متنوع نیست و یکنواختی آشکاری در آن مشاهده می شود اما ترانه های صوت کاملا متفاوته . در آهنگ های نازیک تنوع زیادی دیده میشه که در مراسم عروسی نواخته میشه. موسیقی حماسی و پهلوانی، وقایع تاریخی و حماسی بلوچستان را بیان میکنه و در مجالس بزرگان توسط پهلوانان و همراهانش اجرا میشه. موسیقی درمانی که به این موسیقی به اصطلاح گواتی میگن که برای درمان بیماری های روحی به کار میره. موسیقی سپت، این نوع موسیقی توسط زیورآلات زنان نواخته میشه. به ساز دونلی گوش بدید به نوازندگی استاد حبیب‌اله قادر آتش‌گر.

3

صدای خانم کارینا جهانی را می‌شنوید با نوازندگی عبدالرحمان سورزانی. در موسیقی بلوچستان سازهای منحصر به فردی استفاده میشه از جمله آلات ضربی؛ دهل و دایره از سازهای ضربی هستند. قیچک؛ یکه تاز میدان بلوچی است. رباب؛ این سازدرنوع موسیقی عرفانی از ابزار اصلی به شمار میره و نواختن این ساز در مراسم مولودی و موسیقی عرفانی در منطقه بلوچستان مخصوصا در منطقه پیرآباد قدمتی۷۰۰ ساله داره. تنبورک، سرنا، دهل بزرگ،تیمبوک، دهلک،مگرمان، دهل،لیوا، سیمرغ، بنجو، دونلی، بمپور، طشت،کوزه و دوکر همه از سازهای بلوچستان است. و این هم فولکی بسیار قدیمی با صدای شاه جان داوودی.

اما نوروز، در بلوچستان مدت‌های مدیدی هست که جشن گرفته نمی‌شه و آداب و رسومش ورافتاده. البته مفهوم نوروز هم‌چنان در ادبیات و موسیقی بلوچستان موجوده، اما به عنوان رسمی باستانی اجرا نمیشه. با صدای زیبای میر رستم لاشاری و ترانه نوروز، به این مردم سخت‌کوش بدرود می‌گیم و به سمت سواحل شمالی دریای عمان و خلیج فارس می‌ریم و میهمان هرمزگانی‌ها و بوشهری‌ها خواهیم بود. شما هم آماده بشید تا با ما همراه باشید. شب و روز بهاریتون خوش.

مطالب مرتبط

نوروز و افغانستان، تاجیکستان، ازبکستان – ویژه‌ برنامه نوروز ۱۳۹۳

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , 

۵ Comments


  1. سعید
    1

    با تحقیقات و آزمایشات ژنتیکی که در دهه گذشته انجام شده مشخص شده که از لحاظ نژادی اکثریت مردم ایران ربطی به آریایی ها ندارند و این زبانهای هندواروپایی که در ایران رایجه هم ناشی از سلطه اقوام آریایی بر ایرانه و فرهنگ مناطق مختلف ایراان هم محصول بده بستان فرهنگ مسلط آریایی با فرهنگ های بومی منطقه ست .این تاکید بیش از اندازه بر آریاییسم اصلا پسندیده نیست .


    1. شادیار عمرانی
      2

      جناب سعید کاملا صحیح می فرمایید. اتفاقا مجموعه این برنامه سعی دارد بر همین اصل و باور غلط بپردازد و این باور را تصحیح کند.
      ممنوع از توجهتان

      شادیار عمرانی

  2. 3

    wh0cd5536813 Generic Propecia

  3. 4

    wh0cd5536813 india viagra online

  4. 5

    wh0cd5536813 cheapest viagra