شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
04 September 2016
سیگنال ممنوع

«نوروز هفت هزار ساله، آَشوریان و اکیتو – قسمت دوم»

۱۳۹۳ فروردین ۱۴

شادیار عمرانی / رادیو کوچه

سلام سلام سلام. خسته نباشید. احتمالن امروز یا در ترافیک موندید یا بادی، رگباری، سوزی، چیزی از جایی بی‌نصیبتون نگذاشته. شمال ایران که برف بهاری را تجربه کردند. خب، طبیعیه. امروز سیزده به در بوده، سبزه‌ها را به آب دادید و کلی مراسم سیزده به جا آوردید.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

نه، نه، اصلن نمی‌خوام برم سراغ این مراسم چون آنقده این رسم نه چندان قدیمی با روایات غیر موثق ادغام شده که نمی‌شه به حتم گفت این مراسمی که کمترین از نیم قرنه که این چنین فراگیر شده از کجا اومده و چه فلسفه‌ای پشتشه. به هر حال خوش بودید و امیدوارم این لحظه‌های خوش تا آخر سال به شما انرژی صدچندان بده.

صدای شمیرام اودیشو را می‌شنوید و این‌که صحبت دیروز ما نیمه تمام موند. سراغ کهن‌ترین جشن نوروزی رفتیم و به آشوریان و کلدانیان رسیدیم. اما موسیقی این مردم، ریشه‌هایی قدیمی داره. اهمیتش هم به قدمتش نیست، بلکه به تاثیرگذاری بر مقام‌ها و دستگاه‌های موسیقی این منطقه است.

1

موسیقی آشوری با قدمتی نزدیک به ۵۰۰۰ تا ۴۵۰۰ سال، قدیمی‌ترین مقام‌های شناخته شده را تا به امروز حفظ کرده و به شدت بر هنر و موسیقی زاگرس و اقوام این منطقه تاثیر مستقیم گذاشته. قدیمی‌ترین قطعات موجود با صدای حنا پتروس کلدانیه . حنا پتروس، جدا از این‌که مقام‌های آشوری را احیا کرد، کنسرواتوار عراق را تاسیس کرد، و در مکتب خودش از سال ۱۹۱۸خوانندگان آشوری و عرب بسیاری را مانند جمیل بشیر تربیت کرد. میشه گفت موسیقی مقامی امروز منطقه‌ی زاگرس مدیون حنا پتروس ه. وی محقق و نویسنده‌ی شهیری هم بود و کتاب مرجع اصول تئوری‌های موسیقی نوشته‌ی اوست.

مقام‌های آشوری به سه دسته تقسیم می‌شند: ١. مقام‌های باستانی بین النهرین که با سازهای چنگ، چنگ اوری، نی، سرنا و دهل نواخته می‌شند. بر اساس یافته‌های باستانشناسی، قدیمی‌ترین ساز یافته شده در منطقه‌ی اور ه. نی دوسریه شبیه به فلوت که در مقابر بابلیان یافت شده و قدمتش به حدود ۵۰۰۰ تا ۴۵۰۰ سال پیش می‌رسه و به نی گیلگمش مشهور شده. نحوه‌ی آوازها هم به شکل چیزی که امروزه بین ایرانیها، اقوام زاگرس و عربها به “تحریر” معروفه بوده. تعداد زیادی از این مقام‌ها طی ۵۰ سال گذشته احیا شده. به آهنگ معروف موخبی سوگول از ادوار یوسپ معروف به شاه بیبا گوش میدید. این آهنگ را خواننده‌ی معروف آشوری، لیندا جورج هم اجرایی تازه کرده.

2

٢. دستگاه‌های فولکلوریک آشوری که همگی با رقص‌های مرتبط همراهه. از این دستگاه‌ها میشه به راوی، دیوانه، لیلیانا، دوله و زونا، و تمبورا اشاره کرد که با چنگ، سرنا و دهل و تنبور نواخته می‌شه. همچنین رقص‌های شیخانی، طاولما، بریو، سمیرامیش، خقا، چوبه، شورا، ساسکانی، و شش و هشت مناظر با دستگاه‌های فولکلوریک همچنان متداوله. رویهم رفته آشوریان ۲۵ رقص دارند که همه به صورت گروهیه و ۸ دستگاه اصلی. به آهنگ معروف اسمر گوش میدید، با آهنگ‌سازی و اجرای آلبرت تامراس.

٣. مقام‌های مذهبی که بیشترین تاثیر را در شکل‌گیری مقام‌های این منطقه داشته‌اند. مثلا مقام کَدمویو که ریشه‌ی مقام بیاتی و اوساک را می‌سازه. تلیثویو که سه مقام سه‌گاه، نهاوند، و کرد از اون شاخه می‌گیرند، ربیعویو یا مقام راست، شتیثویو یا مقام عجم، شبیعویو یا مقام سبا، و تمینویو یا مقام حجاز. این مقام‌ها در قرن سوم قمری وارد موسیقی آیینی و ترتیل‌های مذهبی اسلامی شدند. معروف‌ترین محقق این دستگاه‌ها را میشه حنا پتروس دونست. به یکی از قدیمی‌ترین آهنگ‌های پاپ آشوری با اجرای گبریل اسعد گوش میدید که در سال ۱۳۰۵ خورشیدی خونده.

3

اما موسیقی آشوریان در موسیقی پاپ ایرانی‌ها و البته منطقه جبل لبنان بسیار تاثیرگذار بوده، به طوری که جدا از دستگاه‌های آشوری که وارد موسیقی ایرانی شد، مهمترین‌شون ۶ و ۸، ترانه‌های آشوری هم به زبان فارسی و عربی خونده شد. درست هم‌زمان با ولید ناصیف و برادران رحبانی در لبنان که به احیای موسیقی آشوری و سریانی و بازخوانی اون‌ها به زبان عربی پرداختند، در ایران هم به همت ویگن و رفاقتش با خواننده‌ی آن روز جوان جورج چهاربخشی، بسیاری از این آهنگ‌ها به زبان فارسی خونده شد. صدای ویگن را بشنوید با آهنگ مسافر عزیزم خدا تو را نگهدار به زبان آرامی. اصل این آهنگ را جورج چهاربخشی خونده بود.

چهارده روز با ویژه برنامه نوروزی میهمان شما بودیم. از ممنوع‌ها گفتیم. از موسیقی فولکلوریک منطقه زاگرس، البرز، آسیای مرکزی، دریای عمان و خلیج فارس و مردمان این نواحی. نه چون واپس‌گرا هستیم، نه چون می‌خواهیم به قعر تاریخ بریم و بر حس ناسیونالیستی یا نژادی دامن بزنیم. نه چون فدرالیسم را تبلیغ کنیم. تنها و تنها، از نگاه مردم‌شناسی و هنر.

1

دیالکتیکی که ما را به این‌جایی هدایت می‌کنه که هستیم. بله. دیدیم که نقطه‌ی مشترکی بین این مردمان وجود داشت، موسیقی. مشترکات این مردم، ادغام فرهنگی اون‌ها، مرزهای نژادی، زبانی، سیاسی، و جغرافیایی را درنوردیده، و اون‌ها را با تمام تنوع الوان و زیباشون به اشتراکات فرهنگی زیادی کشونده. و شاید اثبات این کلام که «موسیقی زبان انسانیت است».

با آهنگ لینوا سپیرا از اوگن بت سامو، آهنگی که مرجان هم فارسی آن را خواند، کم کم باید باور کنیم که تعطیلات تمام شد و خیلی حرفا موند و گفته نشد. با پایان سفر نوروزی ما، سال خوشی را برای همه‌ی شما آرزو می‌کنیم. ممنونیم که با ما همراه بودید. در سری جدید سیگنال ممنوع، به فضای جدیدی پا خواهیم گذاشت. با ما همراه باشید. بهارتون پر از نغمه‌های پیروزی باشه. پیروز باشید.

قسمت اول این برنامه را از اینجا بشنوید 

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , 

۲ Comments


  1. Ashur
    1

    Thank you very much!
    Happy Newrouz/Happy Akitu


  2. shamiram oraha
    2

    دوست گرامی ، این نوروز آشوری ها نیست ، این نیسان ایرانی ها است که به آن نوروز می گویند ! ۶۷۶۴ سال کجا ؟؟۲۵ سال کجا ! این ملت صاحب ندارد ولی ریشه و اصالت دارد ، سرباز ، اسلحه ، دانشگاه ، رادیو و تلویزیون ، پرچم برافراشته و قلم ندارد ولی تا دلتان بخواهد مفت خور ، خائن و جوان های غیور و تحصیلکرده و آگاه و نیز تاریخ کهن و مادر تمدن ها را داراست . مردم جهان گول نمی خورند و این اکاذیب فقط مصرف داخلی دارند و با این چیزها می توان سر خود یا اطرافیان یا نهایتش سر هم وطن های خود را شیره مالید . مردم جهان خاورمیانه را با نام آشور و بابل و مصر می شناسند . گهی پشت به زین و گهی زین به پشت ، دنیا پستی و بلندی زیاد دارد و همه چیز فانی است ولی همیشه این نام نیک در تاریخ است که جاویدان می ماند .