Saturday, 18 July 2015
26 October 2020
پرسه اجتماعی- نگاهی به فعالیت زنان در عرصه گردش‌گری به بهانه روز بین‌المللی زن

«صنعت جهان‌گردی بدون حضور زنان موفق نیست»

2010 March 03

سیمین / رادیو کوچه

simin@koochehmail.com

امروزه گردش‌گری یکی از پررونق‌ترین فعالیت‌های اقتصادی جهان است. این صنعت اکنون در بسیاری از کشورها با رشد سریع‌تر نسبت به سایر بخش‌های اقتصادی و با ایجاد فرصت‌های شغلی جدید، یک صنعت پیشرو تلقی می‌شود و از چنان جایگاه مهمی برخوردار است که اقتصاد‌دانان آن را «صادرات نامرئی» نام نهاده‌اند.

گردش‌گری سرمایه‌ای ارزشمند است که می‌توان با صرف هزینه معمول آغازین، بهره وری پرسود و دائمی را از آن انتظار داشت. براساس پیش بینی کارشناسان در آینده نزدیک گردشگری با دراختیار قرار گررفتن فناوری پیشرفته و با توجه به  رویکرد کشورها، رتبه اول درآمدزایی ارزی را در کشورهای جهان به خود اختصاص خواهد داد. طبق آمارهای ارایه شده از سوی سازمان جهانی گردش‌گری، این صنعت تنها در سال 2007 توانسته است 3/10 درصد از تولید ناخالص ملی جهان را به خود اختصاص دهد. در همین سال وضعیت اشتغال در این صنعت با حدود 234 میلیون شغل در جهان ارتقا یافت.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

با توجه به این‌که درصد زیادی از نیروهای نیازمند به داشتن شغل در جهان را زنان تشکیل می دهند و از سوی دیگر صنعت گردش‌گری حوزه مناسبی برای اشتغال زنان است برلزوم توجه به این صنعت با هدف اشتغال زایی برای زنان تاکید می‌شود.

سازمان گردش‌گری جهانی  (unwTo) در سال 2007  تصمیم خود مبنی بر حضور برجسته زنان در گردش‌گری جهانی اعلام کرد. از این رو در این سال سازمان گردش‌گری جهانی شعار این سازمان را به مناسبت روز جهانی گردش گری این‌گونه انتخاب کرد:«گردش‌گری درها را به سوی زنان می‌گشاید». این سازمان قصد داشت تا نقش زنان را در صنعت گردش‌گری پررنگ‌تر و پرتوان‌تر سازد به حضور 70 درصدی آنان در این صنعت دست یابد. انتخاب این شعار، تلاش کوچکی از سوی سازمان جهانی جهانگردی بوده است تا به دنیا پیام دهد به زنان فرصت برابر حضور داده شود زیرا آنان می‌توانند نقش ویژه و قابل توجهی در توسعه اقتصادی و فرهنگی یک کشور داشته باشند.

البته این در حالی است که زنان در جهان، نقش کلیدی و مهمی را در توسعه صنعت گردش‌گری ایفا می‌کنند، حتی برخی از بزرگ‌ترین هتل‌های جهان با مدیریت زنان اداره می‌شود، اما هنوز در دنیا به زنان فعال در این حوزه، نگاه مناسبی وجود ندارد و این شعار، شاید راهی برای تغییر این نگرش است.

اهمیت توجه به نقش زنان در صنعت گردش‌گری و ایجاد زمینه برای فعالیت آنان دراین صنعت تا آنجاست که رهبر مسیحیان جهان نیز در پیامی به این موضوع اشاره می‌کند هم چنین بسیاری از کشورها اعم از کشورهایی آفریقایی، کشورهای عربی و چین بر ضرورت افزایش هم‌کاری، مشارکت و ارتباط بین زنان کارآفرین در این کشورها و سراسر دنیا برای توسعه گردش‌گری و حفظ میراث این منطقه‌ها تاکید دارند.

در کشور چین نیز دولت برنامه‌های گسترده‌ای به منظور توانمندسازی و آموزش زنان روستایی به منظور تولید صنایع دستی و فعالیت در حوزه گردش‌گری به منظور رشد رونق اقتصادی این کشور درنظر گرفته است.

اما در ایران درحالی که در حال حاضر سهم ایران از بازار گردش‌گری بین‌المللی در خوشبینانه‌ترین حالت ۰/۰۱ درصد بوده ،اما پبش‌بینی شده که درصورت تحقق برنامه چشم انداز ۲۰ ساله در حوزه گردش‌گری، سهم این کشور از شمار گردش‌گران جهانی،  به ۵/۱ درصد در سال 2024 – سال پایانی چشم‌انداز ۲۰ ساله آینده – افزایش یابد و به این ترتیب شاهد ورود ۲۰ میلیون نفر گردش‌گر به ایران خواهیم بود.

بدیهی است دستیابی به این امر بدون داشتن برنامه مدون و قابل اجرا و استفاده از همه نیروهای کارآمد و متخصص در بخش گردش‌گری و با اعمال تفکیک جنسیتی امکان‌پذیر نیست.

هم‌چنان زنان سهمی در سطوح تصمیم‌گیری‌های کلان و مدیریتی بخش گردش گری ندارند

و این جاست که می‌بینیم عدم توجه کافی به اشتغال زنان در کشور  ایران با شدت بیشتر و به شکل دیگری به چشم می‌خورد. هنوز زنان ایرانی در این حوزه جایگاه  ویژه‌ای ندارند. هم‌چنان زنان سهمی در سطوح تصمیم‌گیری‌های کلان و مدیریتی این بخش ندارند. آنان با آن که حضورشان در بخش هتلداری پررنگ است‌، اما این حضور بیشتر به بخش «خانه‌داری» خلاصه می‌شود، به طوری که از میان ۹۶ مرکز اقامتی در تهران، اداره تنها سه هتل با مالکیت و مدیریت زنان است. (البته این آمارها مربوط به یکی دوسال گذشته است و من امیدوارم این تعداد افزایش یافته باشد)

از سوی دیگر، از بین ۸۰۰ دفتر خدمات مسافرتی عضو انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران، فقط ۷۰ دفتر با مدیریت زنان اداره می‌شود. البته سهم زنان در بازاریابی این حوزه را نیز نباید نادیده گرفت که این هم فقط مدرک دیگری برای حضورشان در بخش‌های حاشیه و جزئی در صنعت توریسم است.

بر اساس سند چشم‌انداز ایران در بخش گردش‌گری و ورود 20 میلیون گردش‌گر در کشور و ایجاد بیش از دو میلیون شغل، اگر حضور زنان به همین رویه پیش برود، سهم زنان در این بخش باز هم کار در بخش خانه‌داری هتل‌ها و بازاریابی برای دفاتر خدمات مسافرتی خواهد بود.

شاید بزرگ‌ترین مشکل، هم‌چون دیگر بخش‌ها، حضور در حد صفر زنان در بخش مدیریتی گردش‌گری است در حالی‌که توان، تلاش، دانش و پتانسیل موجود زنان برای توسعه‌دادن این حوزه، بر کسی پوشیده نیست و البته برای مسوولان قابل تامل است. درواقع به رغم آن‌که بیشترین بار بخش بازاریابی و ارایه خدمات به گردش‌گران طی سه دهه اخیر، برعهده زنان بوده است اما هرگز در سطوح تصمیم‌گیری در هیچ یک از بخش‌های دولتی و خصوصی این صنعت، از حضور و نظرات کارشناسی آنان استفاده نشده است .

سیاست‌گذاری درخلا بدون توجه به نیاز جامعه و صنعت گردش‌گری، عدم تصمیم‌گیری مناسب، کمبود نظارت و اعتمادسازی در کنار عدم جذب نیروی انسانی مناسب، مانع حضور کارآمد زنان در این صنعت می‌شود

به‌اعتقاد یک استاد رشته هتلداری؛ سیاست‌گذاری درخلا بدون توجه به نیاز جامعه و صنعت گردش‌گری، عدم تصمیم‌گیری مناسب، کمبود نظارت و اعتمادسازی در کنار عدم جذب نیروی انسانی مناسب، مانع حضور کارآمد زنان در این صنعت می‌شود.

«سوزان کلهر» که از سال 1373 وارد چرخه صنعت گردش‌گری ایران شده و بیش از 12 سال است که سابقه‌ی تدریس در دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌ها را دارد هم‌چنین مشاور بسیاری از مراکز اقامتی و گردش‌گری کشور است، ازجمله افرادی است که به شدت معتقد است صنعت جهانگردی بویژه هتلداری، صنعتی زن‌گراست.

وی در رابطه با حضور زنان در صنعت جهانگردی می‌گوید:« براساس دیدگاه‌های علمی و بین‌المللی، صنعت گردش‌گری و به ویژه هتلداری، صنعتی زن گراست و در واقع این صنعت است که تناسب زنان برای خود را تعریف کرده‌است.»

وی با اشاره به این‌که زنان فعال در صنعت گردش‌گری، علاوه براین‌که ویترین‌سازخوبی هستند یعنی فروشنده مناسب کالایی که در مجموعه وجود دارد نه کالا بودن، تاکید می‌کند که آن‌ها با خوب ارتباط برقرارکردن با میهمان و جزءگرابودن، دارای ویژگی‌های مناسب یک سرویس‌دهنده خوب در صنعت نیز هستند هم چنان‌که می‌توانند به دلیل داشتن عاطفه بارز در برقراری ارتباط بسیار موثر عمل‌ کنند و موفق باشند.

کلهر معتقد است جزءگرابودن، نشاط، عاطفه و برقراری ارتباط مناسب از جمله ویژگی‌هایی است که یک زن را در انجام فعالیت در صنعت گردش‌گری موفق می‌کند و  با بیان این ‌که با توجه به این اوصاف، بیشترین تناسب حضور زنان در این صنعت در بخش‌هایی است که ارتباط مستقیم با میهمان دارند هم‌چون: راهنمایان تور، نیروهای پذیرش، خانه‌داری، غذا و نوشابه و سایر مشاغلی از این قبیل که در صنعت گردش‌گری فراوان وجود دارند، می‌افزاید که این فضا‌ها بازار مهیاتری برای زنان بوجود می‌آورد.

او معتقد است: «درمجموع می‌توان گفت صنعت جهانگردی صنعتی است که بدون حضور زن موفق نیست و سال‌های سال تجربه برای رسیدن به این امرکافی است.»

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , ,