Saturday, 18 July 2015
12 July 2020
مکانی شسته از روح و صداقت

«زندان مرکزی تبریز هر روز بد‌تر از دیروز»

2014 July 29

سالار طوری / مقاله وارده / رادیو کوچه

 

وقتی ابزارهای زندگی برایت محدود می‌گرددٰ وقتی شرایط عادی جایش را با شرایط خاص عوض می‌کنند هنگامی که خودت را بین افرادی خاص از اجتماعی مریض می‌آیی که انعکاس‌گر احوال ناخوش جامعه‌ی مثلا مدنی هستند و وقتی که مجوز دیدن آن سوی سکه و آن سوی رفاه را برایت صادر می‌کنند به دنیایی کوچک با آرزوهایی فراموش شده و خواسته‌هایی پشیزانه و کاملا محدود وارد می‌شوی که همه چیز درش با آموخته‌هایت متفاوت است. مجادلانه در پی وفق خوردن با شرایطت نوینت نای زندگی کردن را ازتو می‌گرد تا تو هماهنگ باشی با دنیای اطرافت و بسته به جنبه‌ی شخصیت، زمانت و عمرت بفرساید تا بهترین سوژه برای خاطراتت گردد برای سالهای مستقبلت، خاطراتی که جنس شیرین و تلخیش شاید با گذشت زمان تغییر کند اما تحرکش در ذهن خسته‌ات همیشگیست.. برای کسی که بار اولش هست که مه‌مان ناخوانده‌ی سفره کم نان و نمک و بی‌طعم دولت مهرگانش می‌شود شادید گذر زمان برایش به اندازه تفاوت زمان در کرات همسایه باشد و وفقش با شرایط گاهی ماه‌ها از اوبگیرد و گاهیم هرگز نتواند بر شرایط سخت چیره گردد و مطبوق شود با شرایط نو ظهورش اما برای اغلب کسانی که قبلا نان خور‌‌ همان سفره برای چندین بار بودند انس با شرایط شاید روز‌ها و شایدم ساعت‌ها برایشان هزینه گر باشد وقتی می‌شنود از هم بندهای قدیمی که باید ساخت با شرایط موجود اینجا زندان است و ما زندانی چاره‌ای نیست به اجبار هم رنگ جماعت می‌گرد و تسلیم شرایط..

زندان واژه‌ای است از هزاران واژه و کلمه‌ی معلق در ذهن‌مان که تا امروز آموخته‌ایم و تداعی‌گر سختی‌ها استرس و اذیت و آزار در ادراکمان است اما همیشه نا‌خودآگاه با شنیدن کلمه زندان کلمه آزادی نیز زنجیروار به ذهنمان خطور می‌کند و گویی این دو کلمه با معناهای کاملا متضاد نوعی برادر خوانده‌ی هم نیز هستند که با تلفظ یکی، دیگری نیز خاطرمان را می‌لمسد و چقدر متفاوت است جایگاه‌شان در کنار هم و چه سخت است برای کسی که برای آزاد زیستن باید طعم تلخ زندانی شدن را بچشد و برای رسیدن به مراد آزادی باید ایستگاه زندان را بگذراند. براستی زندانی کیست؟ از مسئولین بند و حتی از زندانیان عادی شنیدم که می‌گفتند فلانی زندانیست چون قانون شکنی کرده و چون قانون مدار نبوده مجرمست و لیاقتش همین مکان نامعلوم.. فهمیدم که رابطه‌ی مستقیمیست با قانون شکنی و زندانی شدن که تقریبا مورد قبول تمامی زندانیان و مسئولین زندان می‌باشد.

3

زندان جای‌ست که بیشتر از هر جایی ذهن و افکار نمیه منجمد زندانیان با کلماتی مانند دادگاه و دادسرا و قاضی و وکیل و بلاخره بیشتر از همه با قانون ملموس و مرتبط است که کلکسیونی از جرایم در اجتماع محدودی که با کار‌ها و قانون شکنی‌هایشان بلیط این مکان شسته از روح و صداقت را دریافتند و شدند منتخبانی که انتخابشان بیش از نیمش خودآگاه و بقیه نا‌خودآگاهنه با هدایت ناهنجاریهایی که جامعه بیمار آنهارا به فعلیت رسانده است راهی سرای نا‌محبت شده‌اند ذهن آدمی در زندان درگیر قانونی و غیر قانونی بودن افعال مجرمانه مبحوسان خسته و خسته‌تر می‌شود.

با صحبت از هر کدام در ابتدا حق به سیستم قضایی مملکت می‌دهی که واقعا ثوابی کرده که فلانی را به این مکان آورده ولی با گذشت ساعاتی و گوش دادن به سرگذشت مسیبت بارش واقعا مردد می‌شوی که تقصیرکار اصلی کیست این زندانیه مظلوم نما یا شرایط نا‌خواسته‌ی زندگیش که انتخابش به مانند هزاران انتخابات دیگرش در جامعه با وی نبوده و جبر شرایط بر وی چیره گشته ویا مقصر جامعه‌ی کم پویای ماست که راههای رسیدن به کمال و سعادت را محدود ساخته تا افراد کم بنیه و مستعد برای جرم براحتی به سرانجام گناه و معصیت اجتماعی برسند، خلاصه این مکان جایست که ذهنت سرگرم ومشغول افکاریست که شاید حتی کوچک‌ترین جز آن در دنیای نسبتا آزاد شهری جای در ذهن آرامت نداشته باشد. با وجود حبس کم مدتم که چند ماهی بیش نبود با درخواست دوستانی چند روزه و اجباری که بنا به جرم بنده چاره‌ای جز توسل به من نداشتند تا شاید من و امثال منها به علت قدرت اعتراضمان بتوانیم کاری برای شرایط این مکان نا‌زیبا انجام دهیم بنا به قولی که داده‌ام قلم به مطالبی که از زندان مرکزی تبریز دیده و لمس کرده‌ام بتکانم تا خوش قولیم را اخلاقا بجا آورده باشم، برای اشخاصی که اتفاقی یا عمدی مته‌مان قانون شکن و بی‌پناه هم سفره کم برکتم بودند.

من زندانی زندان مرکزی تبریزبودم شهری که شهر اولین‌ها می‌نامند و من فوق العاده نسبت به شهرم تعصب و وابسته هستم به قدری که گفتن ناکاستی‌هایش و ضعف شهرسازی و سنتهای غیر قابل تحمل و غیره را برایم سخت و دشوارمیسازد که کاش مجبور به بازگویی ناکاستیهای شهرم نمی‌شدم حتی زندان مرکزیش که بدفعات مه‌مان ناخواسته‌اش بودم. اما مجبور به نوشتن این نوشته مضعوف شدم بروی کاغذ سفیدی که بر خلاف عادتم که با خودکار مشکی می‌نویسم گاهی اینبار به یاد خون گریستن عواطف و احساساتم خودکار قرمزی را می‌گریانم برروی ملافه‌ی سفیدی به نام کاغذ که تداعی گر روزهای نسبتا سختم در مکان ناخواسته‌ام برای نام آزادی خواهی متحمل شده‌ام که بوی هر چیزی می‌داد الا بوی قوانین مصوبه و آئین نامه‌های جاری برای زندان‌ها که معمولا و مجبورا می‌بایست به اجرا در می‌امد، متعجب شدم از اینکه چگونه است قانون شکنان را به جایی که کم قانون‌تر از همه جاست می‌آورند. با و جود اینکه از صمیم قلب به بی‌گناهیم ایمان دارم و قانون شکنی عرفی و حقوقی نکردنم را قبول دارم اما با فرض مجرم بودنم و بعنوان یک زندانی که خلاف قانون کرده به این موضوع می‌نگرم.. زندانی که نامش به ندامتگاه تبدیل گشته تا سعی شود از زمختی کلمه و حس نگرانی زاییده شده از آن تا حد ممکن کم گردد با خیال اینکه با تعویض واژه شاید مشکلات پیرامون مسئله به حداقل برسد از موهماتیست که شاید تنها به فکر بشر خاورمیانه‌ای می‌تواند خطور کند چرا که نمی‌توان مثلا با تعویض نامی مانند کوه به جاده از وجود کوه و ناهمواری‌هایش کاسته گردد در حالی که برای ساختن جاده‌ای باید دل کوه را شکافت تا هموارش ساخت.

2

در مورد زندان اینکه نامش را با تغییر به کلمه‌ای نسبتا متعادل و نرمانه جامعه را از وجود زندان آری ساخت که در این میان حتی تغییر نامش نیز به ندامتگاه خود سوالاتی در ذهنمان می‌کارد که ندامتگاه جایست که افراد نادم و پشیمان را در دل خود جای می‌دهد که این پشیمانان با اراده‌ی خود به این تصمیم رفتاری رسیده باشند که می‌توان مرحله یا طبقه‌ای بعد زندان باشد در پرسه اصلاح سازی زندانیان،، که گامی مبتدی برای اصلاح می‌توان نام نهاد نه افرادی که یا عمل انجام جرم را انکار می‌کنند ویا از انجامش هرگز نادم نیستند و حتی افرادی که به صورت حرفه‌ای و در سطح ماهرگری و سابقه‌ای اعمال این چنینی را انجام می‌دهند چه به رسد به اشخاصی مانند بنده که هرگز کرده‌های خود را غیر قانونی و غیر عرفی ندانسته و هرگز از اعمالم که موجوبات پا نهادنم به این مکان اجبار است اظهار ندامت نمی‌کنم و مثل اکثر انتخاب‌هایی که در جامعه مجبورش هستیم حتی انتخاب نادم بودن یا نبودن نیز از حوزه‌ی اختیار شخص زندانی خارج است.

البته باید به این نکته نیز توجه داشت که زندان مرکزی شهر اولین‌ها (تبریز) در این زمینه نیز نو آوری کرده و اولین زندانی شاید باشد که واقعا آدمی را از کرده‌هایش پشیمان می‌کند و احتمالا تغییر نام را به خاطر اینکه می‌دانسته که زندانی را نادم از اعمالش خواهد کرد نام زندان را به ندامتگاه تغییر داده است.. وقتی زندانی در صفهای ساعتی فروشگاه بند برای خرید کالاهایی کاملا محدود در فروشگاه زیر آفتاب داغ تابستانی می‌ایستد و وقتی زیر‌‌ همان خورشید داغ در صفهای ساعتی دیگر چون صف حمام ۵دوشه برای ۷۵۰نفر و صفهای ساعتی آشپزخانه و آبجوش وغیره می‌ایستد اگر پشیمان از اعمالش نشود بعد آمار که به قصد رفع حاجت به سرویس بند سر می‌زند و می‌بیند که ۱۵۰نفر در محل ۳۰متری سرویس مشغول سیگار کشیدند و چگونه مانند پرفسور بالتازا (شخصیت کارتونی) انواع بوهای گند رو با هم مخلوط می‌کنند و بویی ماندگار و فوق گند را تولید می‌نمایند طوری که با ایستادن ۱دقیقه‌ای در صف‌‌ همان توالت چنان تار و پود لباسش از این اخطلاط بو‌ها ملموس می‌شود که تا صبح از زندگی پشیمانش می‌کند چه برسد به پشیمانی جرمش.

ازآلودگی صوتی که پرده‌های گوشش را به مانند دارکوبی نوک زن که تنه‌ی درختی پیری را متزلزل می‌سازد صدای ۲۰۰نفری که در اتاق ۲۰۰متری ۹۰تختی که بیش از نصف مبحوسانش کف خواب و کف نشین هستند می‌تواند زندانی را به نقطه‌ی تسلیم اعصابی بکشاند و اگر باز مقاومت کند از پشیمان شدن برای ندامتش، به هنگام رسیدن زمان خاموشی با وجود اینکه هرگز راضی به دیدنش نیست چون از ترس اینکه باز باید ۴یا ۵نفره بروی یک پتویی که سایش روزگار آنرا بمانند پارچه‌ای نازک و چرکین در آورده بخوابد طوری که تا صبح نتواند تکانی بخورد و استخوانهای بدنش چنان بفشرند که ماه‌ها بعد آزادیش جرات باز شدن از هم رو نداشته باشند برای نرسیدن شب شاید نماز شب بخواند و چنین می‌شود که نادم از اعمالش در این مکان می‌گردد.

4

زندان تبریز زندانیست که مرا پشیمان از آرزوی که داشتم کرد از آرزوی نبودن هیچ زندانی در هیچ شهری که با همت زندان تبریزآرزویم به آرزوی وجود زندانی بزرگ‌تر تبدیل شد زندانی که در آن بتوان نفس را از هوا کشید نه از باز دم زندانی دیگر چون حتی اکسیژن هوا را هم مستقیم از هوا نمی‌گرفتیم و نفسهای هم رو دم و بازدم می‌زدیم در بندی بنام بند سه گانه (۱۱تحت قرار) که برخلاف اسمش که می‌بایست افراد تحت قرار میهمانش می‌شدند افراد داری محکومیت تعدادشان بیشتر بود به مانند بنده. زندانی که ملاقات حضوریش مدتهاست از یاد زندانیان و خانواده‌هایشان به خاطره‌ها تبدیل گشته، زندانی که تفکیک جرایم سالهاسات از یادگاه مبحوسان و زندانبانانش فراموش شده من در بند مذکور افرادی روانی را نیز دیدم که جرم یکی سرقت از صندوق صدقاتی بود که اصلا فلسفه‌ی وجود این چنین صندوقاتی برای اشخاصی مثل او بوده واست، صندوقی که نقدینگیش فوق فوقش بیش از چند هزار تومانی نمی‌توانست باشد بندی که شاید بیش از ۴۰نفر متهم و محکوم به قتل و منتظر اجرای حکم قصاص بودند بندی که جرایمی مانند سرقت. رابطه. زنا. لولط. شرارت. مالی سیاسی و هر جرمی که در دایره‌ی قوانین اساسی و مدنی تعریف شده بود می‌توان در بند مذکور مشاهده کرد بطوری که هم سفره‌های بنده ۳نفر قتل ۲نفر لواط ۱نفر سرقت و ا نفر درگیری بودند که می‌توان به تفکیک جرایم از دید زندان مرکزی تبریز فقط تبسم تلخی زد هزاران فریاد اعتراض را در خود نهفته داشته باشد زندانی که رسیدن افراد از مرحله‌ی کف خوابی به تخت حداقل سه ماه از حبس زندانی رو تلف می‌کند و بد‌تر از آن قیمت نگه داری‌‌ همان تخت است که به مراتب سخت‌تر و گران‌تر از بدست آوردنش می‌باشد و کمتر زندانی هست که تختش را به دفعات از دستش نگرفته و دوباره کف خوابش نکرده باشند که باز سه ماه منتظر رسیدن به تختش نمانده باشد برای اینکه تختی که قانونا باید داشته باشی و اصلا جز مبتدی‌ترین حقوق زندانیست بتوانی نگهش داشته باشی باید غلام حلقه به گوش مسئولین گردی و اجازه‌ی کوچک‌ترین اعتراض به حقی را نداشته باشی اعتراض به کتک خوری اعتراض به وضع واقعا ملامت بار غذا و صفهایی که فوقا مذکور گشتند به الفاظی رکیک که از طرف مسئولین نثار جانت می‌شوند و دیگر شرایط.

زندان تبریز واقعا ندامتگاهی ساخته که کمتر شخصی بتواند بدون نادم شدن از اعمالش

از زندان آزاد گردد. هنوز تنم لباس‌هایم و نفس‌هایم بوی گند زندانی را می‌دهد در شهری که در قلبم پینه بسته است و هنوز گا‌ها در تنم بدنبال یافتن شپشهایی که دیگر مانوسشان شده بودم می‌گردم مجبورا و بنا به منطق واقع بینی آرزوی زندانی بزرگ‌تر در شهرم را می‌کنم چون متوجه شده‌ام که بهتراز خیالبافیهای شهر بدون زندان است. زندانی تمیز شایسته‌ی اسم انسان و آدمیت هر چند افرادی نا‌هنجار مهمانش شوند.

1

اجازتا می‌خواهم مختصر شرحی از زندان تبریز و بند‌هایش داده باشم تا درک مسئله برای قاریان این مکتوب آسان‌تر بوده باشد.. زندان مرکزی تبریز که به گفته‌ی خیلی از مسئولین و زندانیان زمینش قصبی است در منطقه راهنمایی تبریز قرار دارد که گویند زمانی قسمتهایی از آن مانند بند ۷مخدره استبل اسبان بوده است که هنوزم جای آخور‌هایش قابل رویت است. این مبحوسگاه از ۱۵بند تشکیل شده که معمولا به غیر از استثناتی هر بند از ۴تا ۵اتاق تقریبا ۲۰۰متری تشکیل شده با حیاتی حدودا ۶۰۰متری که چند تا از بند‌ها یا حیات ندارند و یا حیات یک روز در میان دارند و یا حیاتی کوچک نسیبشان است آمار فعلی کل زندانیان بالای ۵۰۰۰نفر هستش که من به شخصه از یکی از مسئولین قضایی گویی دلسوز شنیدم که ظرفیت اصلی و استاندارد این زندان ۱۵۰۰الی ۲۰۰۰نفر هستش که تقریبا اکثر اتاق‌ها با دو برابر ضرفیت تخت‌ها زندانی در خود جای دادند این زندان هرگز بندی با عنوان بند سیاسی یا بقول خودشان امنیتی لااقل در چند سال اخیر نداشته و زندانیان امنیتی معمولا در هر بند چند نفری یا تکی نگهداری می‌شوند پیش زندانیانی با جرایم متفاوت که این مسئله همیشه از طرف زندانیان سیاسی که بنده نیز از‌‌ همان طیف بودم بار‌ها معترض چنین شرایطی بودیم ولی هرگز پاسخی مثبت دال بر درخواست قانونی تفکیک جرایم در این زندان از طرف مسئولین امر دریافت نکردیم گذشته از اینکه بندی یا اتاقی در داخل یک بند به این زندانیان طلق گیرد از متراکم کردن و زندانیان سیاسی در یک بند را نیز به اجرا نبرده‌اند که هر کدام را به بندی انتقال داده و با جرایمی بس سنگین و خطرناک هم بند و هم اتاق کرده‌اند که این قانون شکنی بارز از طرف خود زندان تبریز می‌باشد که آغوشش از قانون شکنان پر است و همیشه یادآور ضرب المثلی با عنوان هرچه بگندد نمکش می‌زنند وای به روزی که بگندد نمک است که وقتی رویت مرکز به اصطلاح اصلاح سازی انسانی و اجتماعی یک مملکتی خود مشعل بدست و پرچمدار قانون شکنی و اعمال غیر قانونی باشد ریشه‌های امید به پیشرفت فکری در من و امثال من خشک می‌گردد چون بنده به هر بار رفتن به همین زندان به جای پیشرفتهایی که معمولا گذر زمان بر بلوغ فکری افراد متاثر می‌سازد متاسفانه پسرفتهایی را دیدم که نامیدانه بود با وجود اینکه هنوزامیدوار در پیشرفتش چرخ افکارم را می‌گردانم.

این مطلب بدون ویرایش رادیو کوچه منتشر شده است

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,