Saturday, 18 July 2015
15 August 2020
چشم سوم

«کالینیکوس: اسراییل یک دموکراسی متعارف نیست»

2014 August 08

شادیار عمرانی – بهرنگ زندی / رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

از صبح روز سه‌شنبه ، ششم اوت، آتش بس ٧٢ ساعته برای آغاز مذاکرات در حالی از طرف اسراییل و حماس پذیرفته شده است که پس ٢٩ روز بمباران بی‌وقفه‌ی غزه ، واشنگتن پست از کشته شدن نزدیک به ٢٠٠٠ نفر خبر می‌دهد. اما پایان جنگ نه از سوی حماس اعلان شده است و نه از سوی اسراییل. از دیگر سو گزارش می‌شود که مردم در غزه در این فرصت در تلاش برای جمع‌آوری وسایلشان و خالی کردن حساب‌های بانکی خود هستند. به ظاهر امید چندانی برای پایان قطعی این کشتار و برقراری امنیت و آرامش در غزه در سایه‌ی توافق بر خواست‌های فلسطینیان در نتیجه‌ی این مذاکرات نیست؛ خواست‌هایی که حالا تنها به ساکنان نوار باریک غزه محدود نمی‌شود و در سراسر جهان فریاد می‌شود.

اما آیا واقعن این آتش بس به صلح خواهد انجامید؟ گزارشگرانی در تلویزیون سی ان ان خبر از تقاضای کمک تسلیحاتی اسراییل از ایالات متحده برای تامین مجدد تسلیحاتی دادند. جان استوارت، کمدین و برنامه‌ساز جنجالی آمریکایی در انتقاد از بهره بردن اسراییل از آتش بس سه روزه برای تامین تسلیحاتی بیشتر خود و حمایت تسلیحاتی آمریکا از اسراییل در برنامه دیشب خود گفت: « رفقا، ما نمی‌توانیم حامیان بازپروری اسراییل از اعتیاد باشیم و همزمان برای او نقش ساقی مواد فروش را بازی کنیم.»

از دیگر سو، بارونس سعیده وارثی، وزیر امور کشورهای مشترک المنافع و وزیر ادیان و جوامع متنوع بریتانیا، و عضو حزب محافظه‌کار روز سه‌شنبه، ۶ اوت ٢٠١۴، در اعتراض به سیاست‌های انگلستان در قبال غزه و حمایت آن از اسراییل از مقام خود استعفا داد. خانم وارثی که تنها وزیر مسلمان کابینه‌ی دیوید کامرون است ، پیش‌تر به عنوان یکی از اعضای راست‌ترین جناح حاکم بریتانیا، حزب محافظه‌کار به شدت مورد انتقاد قرار گرفته بود و حتا در سی‌ام نوامیر ٢٠٠٩، در حالی که برای بازدید منطقه‌ی مسلمان نشین «لوتن» رفته بود با پرتاب تخم مرغ مورد استقبال قرار گرفته بود. استعفای سعیده وارثی به عنوان یک راست‌گرا از حزبی راست را شاید بتوان نقطه‌ی عطفی برای تاثیر کمپین‌های جهانی برای احقاق حقوق فلسطینیان غزه دانست.

alex

اما ما در برنامه چشم سوم هم‌چنان میزبان بزرگانی از سراسر جهان هستیم. نام‌آورانی که جدا از سال‌ها تلاش مستمر در عرصه‌های تئوریک که شهرت جهانی به عنوان نظریه‌پردازان بنام را برایشان به ارمغان آورده است، از فعال‌ترین چهره‌های مبارزاتی معاصر هم به حساب می‌آیند. امروز، میهمان ما، آقای پروفسور الکس کالینیکوس است.

دکتر الکس کالینیکوس، تئورسین بریتانیایی،  متولد ٢۴ ژوییه ١٩۵٠ در رودسیای جنوبی، نظریه پرداز شهیر سیاسی معاصر و از نظریه‌پردازان تروتکیست است که کتاب‌ها و مقالات متعددی از ایشان به فارسی نیز ترجمه و منتشر شده است. وی سرپرست مرکز مطالعات اروپایی در کالج کینگ لندن   ونیز  عضو کمیته مرکزی حزب کارگران سوسیالیست و دبیر بین‌المللی آن است. از وی بیش از ٢٩ کتاب در دست است که معروف‌ترین آن‌ها که توسط اساتیدی چون پرویز بابایی، اعظم فرهادی،  اکبر معصوم بیگی و دکتر ناصر زرافشان به فارسی برگردانده شده‌اند می‌توان به مارکسیسم و فلسفه ، درآمدی تاریخی بر نظریه‌ی اجتماعی،  نقد پست مدرنیسم، و مانیفست ضدسرمایه‌داری  اشاره کرد.

الکس کالینیکوس به عنوان یکی از فعال‌ترین چهره‌ها در عرصه‌ی مبارزاتی و صاحب‌نظران حول مسایل خاورمیانه سخنرانی‌های بسیاری در سراسر دنیا داشته است و در کمپین‌های جهانی شخصن حضور می‌یابد. ما میزبان دکتر کالینیکوس بودیم و از وی پرسش‌هایی حول مساله فلسطین کردیم که پاسخ وی را می‌شنوید.

شادیار عمرانی: «نوار غزه بار دیگر زیر حملات بی‌وقفه‌ی اسراییل قرار گرفته است، در حالی که مردم در آن‌جا گیر افتاده‌اند و هیچ راه فراری ندارند. نشانی از آتش‌بس جدی هم دیده نمی‌شود. دولت اسرییل ادعا می‌کند این جنگی علیه پرتاب‌های راکت توسط حماس است. شما چگونه آن‌چه در غزه رخ می‌دهد را توضیح می‌دهید؟»

الکس کالینیکوس: « این جنگی‌ست که اسراییل آن را انتخاب کرده است. حتی دولت اسراییل هم می‌پذیرد که آن سه نوجوانی که در کرانه‌ی باختری ربوده و کشته شده بودند، توسط حماس به قتل نرسیدند بلکه این اقدام توسط برخی از گروه‌های محلی صورت گرفت. بنابراین آن‌چه هست تصمیمی‌ست که دولت نتانیاهو گرفته تا اعلان جنگ علیه غزه کند. حدس من آن است که احتمالن دو انگیزه وجود داشته است. یکی آن‌که اسراییل بابت اتحادی که در ماه آوریل حماس با فتح داشت به خشم آمده است، زیرا این پیمان نماینده‌ی تقویت جنبش فلسطین و مفری برای انزوای حماس بود که در پس مشخصن انقلاب در مصر و شرایط به وجودآمده از بر سر کار آمدن خصمانه‌ی میلیتاری مصر پدید آمده بود. من فکر می‌کنم انگیزه‌ی دوم این است که حماس هم از لحاظ نظامی، موشک و راکت و هم از لحاظ تونل‌هایی که در مسیر اسراییل کنده شده است پیش‌روی کرده است و نیروهای دفاعی اسراییل می‌خواهند که این توانایی‌ها را کاهش دهند. این جنگی انتخاب‌شده است که اسراییل آغازگر آن بوده تا به این اهداف دست یابد.»

بهرنگ زندی: «در این تراژدی مقصر کیست؟»

الکس کالینیکوس: « من فکر می‌کنم بیش از همه دولت اسراییل و حامیان آن در غرب مقصر هستند که طوطی‌وار فرمولی که اسراییل به بهانه‌ی حق خود برای دفاع از خود عنوان می‌کند را تکرار می‌کنند. این در بستری شکل می‌گیرد که ما شاهد جنگ تجاوزگرایانه‌ای هسیتم که اسراییل آغاز کرده است.»

alexigalinex

الکس کالینیکوس

شادیار عمرانی: «بنابراین آیا حماس هیچ تقصیری ندارد؟»

الکس کالینیکوس: « همان‌طور که قبلن گفتم دولت اسراییل هم اذعان کرده است که حماس مسئول ربوده‌شدن آن سه نوجوان نیست. رهبری حماس جنگ را پذیرفته و بر آتش‌بسی اصرار دارد که شامل پایان دادن به محاصره شدن غزه باشد. از سمت آن‌ها انتخابی سیاسی‌ست، و این انتخاب سیاسی حامل این مفهوم است که تا آن‌جا که بشود این جنگ ادامه یابد که به افزوده شدن به شمار کشته‌شدگان مردم غیرنظامی و بمباران بیش‌تر اسراییلی‌ها منجر شود. این نکته‌ای‌ست که می‌توان آن‌ها را مورد انتقاد قرار داد. اما واقعیت این است که اگر جنگ دولتی بین اسراییل و غزه وجود دارد شما از رهبران حماس می‌خواهید که چه کنند؟ آیا از رهبران حماس می‌خواهید که مثلن ملغی کردن نیروی نظامی غزه را بپذیرد؟ به مفهوم دیگر اسراییل در غزه نوعی نظام رژیم امنیتی مثل آن‌چه که در کرانه‌ی باختری وجود دارد پیاده کند؟ مثلن بسیاری از تحلیل‌گرایان باهوش بورژوایی گفته‌اند که ” اگر اسراییل در از بین بردن حماس موفق شود، در بهترین حالت گروه‌های جهادی رادیکال‌تری از آن سود خواهند برد. همین حالا هم ممکن است که جوانان فلسطینی باشند که به سمت عراق رفته‌اند و با خود می‌گویند که داعش موفق‌تر بوده‌ است پس باید از آن نمونه پیروی کنیم. پس حماس در وضعیت جنگ با اسراییل گیر افتاده است. رهبری حماس این جنگ را پذیرفته‌اند شاید برای این‌که از انزوای جهانی خود، که از آن پیش‌تر صحبت کردم بکاهند. من فکر می‌کنم در برخی شرایط این انتخابی منطقی‌ست، گرچه بهایی هم دارد که مردم عادی غزه می‌پردازند.»

بهرنگ زندی: «آیا حماس دارد واقعن مقاومت می‌کند و در حفظ امنیت مردم فلسطین می‌توان آ«‌ها را قهرمانان غزه نامید؟»

الکس کالینیکوس: « موضوع ما قهرمان‌سازی نیست. پرسشی دیگر این است که چگونه نیروهای نظامی با توانایی‌هایی که حماس دارد می‌توانند مردم غزه را در مقابل بمباران‌های اسراییل محافظت کنند؟تا الان این اسناد مکتوب شده است که بمباران اسراییلی‌ها محل اسکان پناهندگان سازمان ملل را تخریب کرده است، جایی که  غیرنظامیان می‌توانستند در مقابل حملات پناه بگیرند. برای من روشن نیست که چگونه حماس می‌توانست با توانایی‌های نظامی که به هر دو طرف داده شده از آن غیرنظامیان محافظت کند. آن‌ها از آن لحاظ که از تونل‌ها برای حمله به نیروهای اسراییلی استفاده می‌کنند، دارند مقاومت می‌کنند. حمله‌ای در هفته‌های گذشته از منطقه‌ای به نام شجاعیه صورت گرفت که اسراییل متحمل تلفات قابل توجهی شد که از آن‌جا توسط خودروهای شخصی تلاش به خروج داشتند و پس از آن بمباران وسیع منطقه‌ی شجاعیه آغاز شد که تقریبن شجاعیه را تخریب کرد و ده‌ها فلسطینی را کشت، حداق نیمی از تلفات فلسطینی بودند. ارتش اسراییل کلن تعداد بیش‌تری تلفات نسبت به جنگ بزرگ قبلی داده است که طی عملیات سال‌های ٢٠٠٨ و ٢٠٠٩ صورت داد. از آن لحاظ حماس واقعن دارد مقاومت می‌کند. و این مقاومت در شرایطی رخ می‌دهد که توازن نیروهای نظامی به نفع او نیست.»

بهرنگ زندی: « در حالی که بعضی از کمپین‌ها برای مقاومت مداوم فلسطین تبلیغ می‌کنند، کمپین‌هایی مانند BDS ( کمپین بایکوت، سلب سرمایه و تحریم) تحریم اسراییل را پیشنهاد می‌کنند. برخی کمپینی را شروع کرده‌اند با شعار “ما محصولات اسراییلی نمی‌خریم”. به نظر شما بهترین سیاست برای توقف این قتل‌عام در غزه چیست؟»

2

الکس کالنیکوس: « من فکر می‌کنم کمپین BDS به طور خاص در بین جنبش اتحادیه‌های کارگری در کشورهای مختلف غربی دارد تاثیر گذار می‌شود. کمپین بسیار مثبتی‌ست. من فکر می‌کنم که این خوب است که کمپینی باشد که اسراییل را از جهت اقتصادی به انزوا بکشاند. این پیشرفت خوبی‌ست و حقیقت این‌که، این اتفاق در حال رخ دادن است، نشان می‌دهد که صهیونیسم وجهه‌ی خود را در نگاهی کلی دارد در کشورهای غربی از دست می‌دهد. و در برابر آن همبستگی برای مردم فلسطین گسترش می‌یابد. قتل‌‌عام در غزه تنها در صورتی پایان می‌یابد که دولت اسراییل شکست بخورد. و به نظر من راه حل وجود دو دولت دوامی ندارد. تا همین امروز هم دولت اسراییل راه‌حل توافق به ایجاد دو دولت را زیر پا گذاشته است.

نتانیاهو به تازگی گفته است ” هرگز مسئولیت تامین امنیت در کرانه‌ی باختری را فرو گذار نخواهد کرد” منطقی پشت این است. شما نمی‌توانید شرایطی که موجود است را حفظ کنید، در شرایطی که ناقض موجودیت مردم فلسطین در کنار مردم فلسطین به موجودیت خود ادامه دهد. این ناگزیر به جنگ خواهد انجامید که ما در مورد غزه می‌بینیم. بنابراین این قتل‌عام زمانی متوقف خواهد شد که دولت اسراییل به دولتی تغییر یابد که مردم فلسطین در طول تاریخ در جریان جنبش ملی فلسطین خواهان آن بوده‌اند که کشوری به مفهوم واقعی کلمه سکولار و دموکراتیک باشد، که در آن هم عرب‌ها و هم یهودیان، هم مسلمانان و هم مسیحیان بتوانند در کنار یکدیگر موجودیت داشته باشند و در صلح زندگی کنند. سوال بزرگ این است که چگونه به آن دست یابیم؟ نظر من این است که این به گسترش نیروهای قدرت‌مندتر انقلابی در کل خاورمیانه بستگی دارد، نه اساسن تنها در فلسطین. مردم فلسطین از لحاظ اقتصادی و نظامی آن‌قدر ضعیف هستند که نمی‌توانند اسراییل را شکست دهند. آن‌ها نیاز به همبستگی انقلابی در کل عالم عربی دارند تا بتوانند اسراییل را شکست دهند.»

شادیار عمرانی: « و سوال آخر این است که آینده‌ی مساله‌ی غزه و اسراییل را چگونه می‌بینید؟»

الکس کالینیکوس: « من در مورد آینده‌ی دور گفتم. اما اگر در مورد راه‌حل میان‌مدت می‌پرسید، ما داریم در مورد شرایط جنگی بلاانقطاع صحبت می‌کنیم که بین اسراییل و نه البته تمام فلسطینی‌ها، بلکه به طور خاص غزه صورت می‌گیرد زیرا غزه پایه‌ی پیروزی جنبش ملی فلسطین است که همچنان مقاومت می‌کند.

3

مشکل این‌جاست که هیچ‌یک از طرفین نمی‌تواند طرف دیگر را از بین ببرد. حماس بسیار ضعیف است و توسط سیاست خودش بسیار محدود شده است که نمی‌تواند اسراییلی‌ها را شکست دهد. هم‌زمان راه‌‌حل‌هایی که به راه‌حل نسل‌کشی ختم می‌شود، که گاهی به اخراج گروهی فلسطینی‌ها از غزه و کرانه‌ی باختری می‌انجامد. و من فکر نمی‌کنم  که این‌ها از لحاظ به هیچ‌وجه در سطح عملی هستند. در نتیجه شما جنگ مداومی را می‌بینید که ادامه می‌یابد، که در آن شاهد منازعه و کشتاری که اتفاق می‌افتد هستید. در حالی که اسراییل از لحاظ توانایی‌های نظامی، از توانایی‌های بسیاری بهره می‌برد. با گذشت زمان من فکر می‌کنم که شرایط سخت‌تر می‌شود. اسراییل می‌خواهد با یک دموکراسی نئولیبرال سرمایه‌داری، موجودیت پیدا کند و خاورمیانه را تحت سلطه‌ی خود قرار دهد. اما از آن‌جایی که بر سلب مالکیت فلسطینی‌ها بنا شده است، در این جنگ مداوم پایدار نیست. این هدف پایدار نیست. اسراییل یک دموکراسی بورژوایی متعارف نیست. دموکراسی‌های معاصر در عمل و نه در حرف، به طور موثر چندفرهنگی هستند، حتی اگر در عمل هم نژادپرستانه رفتار کنند، آن‌ها نژادپرستی را مردود می‌شمارند. اسراییل نمی‌تواند یک دموکراسی بورژوایی چندفرهنگی باشد زیرا بر اساس حذف فلسطینی‌ها بنا شده است. ما این را می‌توانیم در زد و خوردهای اخیر بین گروه‌های نژادپرست علیه جمعیت گسترده‌ی اسراییلی‌ها ببینیم، مثلن آن‌هایی که مخالف آتش‌بس بودند. این باعث می‌شود که شرایط را برای نتانیاهو آسان‌تر کند که آن‌چه می‌خواهد بکند. اما این اسراییل را تبدیل به یک بورژوازی غیرمتعارف می‌کند و یک جامعه‌ی بورژوایی غیرمتعارف منابع بیش‌تری را برای جنگ علیه فلسطینی‌ها و کنترل آن‌ها در درازمدت اختصاص خواهد داد. این شاید یک شرایط پایدار نیست و اگر انقلاب عربی باز متولد شود و باعث تغییرات در دیگر منطقه گردد، دیگر موقعیت اسراییل پایدار نخواهد ماند.»

صحبت از همبستگی در منطقه شد و باز صدای فریاد انسان‌ها از عراق و سوریه به گوش می‌رسد. خاورمیانه این روزها در سیاهی دود آتش و بمب نفس نمی‌کشد و شب‌ها از هراس تهاجم نمی‌خوابد. فردا باز خواهیم گشت و به نسل‌کشی دیگری در منطقه خواهیم پرداخت. قتل‌عامی که به بزرگ‌ترین قتل‌عام قرن معروف شد. با ما باشید.

آخرین برنامه این مجموعه

رییس‌دانا: هیچ دعوایی با کسی ندارم / قسمت دوم

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,