شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
26 August 2016
ایران امروز

«ابهام در آمارهای دولت پیرامون اشتغال»

۱۳۹۳ آبان ۱۹

روشنک آسترکی/ رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

دولت یازدهم طی ماه‌های گذشته به ارائه آمارهایی پیرامون پیشرفت‌ها و دستاورد‌هایش در حوزه های مختلف اقتصادی دست زده است. آمارهایی که همواره معیار و سرچشمه آن مورد بحث کار‌شناسان قرار داشته است. حوزه اشتغال به عنوان یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مردم و مطالبات بخش قابل توجهی از رای دهندگان به حسن روحانی نیز از جمله محورهایی بوده است که پیرامون آن به تازگی از سوی دولت آمارهایی ارائه شده است.

آمارهای ارائه شده در زمینه عملکرد یکساله دولت تدبیر و امید در بازار کار جنجالی شد و مباحث فراوانی پیرامون آن به وجود آمد تا جایی که مقامات ارشد دولتی را وادار به واکنش کرد و آن‌ها تلاش کردند از طریق استدلال‌هایی، وضعیت بازار کار را رو بهبود نشان دهند.

زنان و جوانان، نیروی کار درجه دوم به حساب می‌آیند که در دوره‌های رونق، جذب می‌شوند و با بروز کسادی، به‌سرعت کار خود را از دست می‌دهند

مقامات دولتی در یک‌ماه اخیر عنوان کردند دولت موفق شده یکساله ۴۰۰ هزار شغل جدید ایجاد کند و همچنین بر این مطلب تاکید شد که این‌ها افرادی بودند که در وضعیت بیکاری مطلق قرار داشتند و حالا شاغل شده‌اند؛ همچنین افزایش این تعداد شاغل جدید در لیست‌های بیمه‌ای کشور نیز موجود است.

در عین حال، برخی ابهامات درباره وضعیت بازار کار در یک‌سال گذشته همچنان بی‌پاسخ ماند، دولت توضیحی درباره حذف یک میلیون نفر از جمعیت فعال کشور نداد و هنوز هم پاسخ روشنی درباره ارتباط بین کاهش جمعیت فعال و تاثیر کاذب آن بر کاهش نرخ بیکاری، وجود ندارد.

کار پاره وقت شغل نیست

در همین زمینه «مسلم خانی»، کار‌شناس بازار کار با تاکید بر اینکه بازار کار ایران به آمارهای ملی و بین المللی نیاز دارد، گفت: در طرح‌های آمارگیری باید ویژگی‌های شغل از لحاظ درآمد، بهره وری، ساعت کار و کمک به تامین معیشت مدنظر قرار گیرد و شغلی مورد توجه باشد که درآمد آن حداقل برای تامین معیشت یک خانواده کافی است.

1

وی در گفتگو با مهر گفت: ساعات کار در ایران معمولا‌‌ همان ۴۴ ساعت در هفته است و شاغل از حمایت‌های تامین اجتماعی و بیمه‌ای هم استفاده می‌کند، اما آیا همه کسانی که به عنوان شاغل برآورد شده‌اند این ویژگی‌های را دارند؟

خانی افزود: تعریف شغل براساس زمان اشتغال انجام می‌شود، اما مولفه‌های دیگری هم وجود دارد و در ایران باید آمارگیری بازار کار بر اساس شاخص‌های ملی و بومی هم اجرا شود و مورد اجماع کار‌شناسی هم باشد و همه مردم آن را قبول کنند.

گفتنی است نرخ بیکاری در فصل تابستان سال گذشته ۴. ۱۰ درصد بوده که در تابستان امسال به ۵. ۹ درصد رسیده ولی نرخ مشارکت نیز از ۱. ۳۹ درصد به ۲. ۳۷ درصد جمعیت کاهش پیدا کرده که قابل تامل است و به اعتقاد کار‌شناسان مشاهدات بازار کار و تحولات آن با کاهش نرخ بیکاری انطباق ندارد. حال آنکه در این فاصله ضریب مشارکت اقتصادی کاهش یافته و حدود بیش از ۸۰۰ هزار اشتغال هم کمتر شده و زمانی که نرخ مشارکت کاهش پیدا می‌کند، کاهش نرخ بیکاری را نمی‌توان به تنهایی مورد توجه قرار داد و باید به دیگر ابعاد بازار کار هم حساس باشیم.

 

بدبینی به بهبود شرایط بازار کار

در همین راستا زهرا کریمی، عضو هیات علمی دانشگاه مازندران معتقد است براساس نتایج طرح نمونه‌گیری اشتغال و بیکاری که در هر فصل از سوی مرکز آمار ایران انجام می‌شود، نرخ بیکاری در تابستان سال۱۳۹۳ نسبت به دوره مشابه سال قبل، حدود یک‌درصد کاهش یافته و شمار بیکاران نیز از ۶/۲ به ۳/۲میلیون‌نفر تنزل پیدا کرده است. ظاهرا کاهش نرخ بیکاری علامت خوبی از بهبود شرایط بازار کار است؛ ولی بررسی دیگر آمار‌ها و مشاهده سایر شاخص‌ها این خوشبینی را تایید نمی‌کند.

2

از سوی دیگر وضعیت نامطلوب اقتصادی ایران از سال ۱۳۸۷ تاکنون، بیشترین تاثیر را در تحولات جمعیت فعال داشته است. با کاهش آهنگ رشد و بروز کسادی در بخش‌های مختلف اقتصاد ایران، تقاضا برای نیروی کار از سال ۱۳۸۷ آهنگ نزولی به خود گرفته و نرخ بیکاری، به‌ویژه در میان جوانان و زنان، افزایش یافته است. شواهد تجربی نشان می‌دهد که در اکثر کشورهای صنعتی و در حال توسعه، زنان و جوانان، نیروی کار درجه دوم به حساب می‌آیند که در دوره‌های رونق، جذب می‌شوند و با بروز کسادی، به‌سرعت کار خود را از دست می‌دهند.

با توجه به شاخص‌های مختلف بازار کار، به وضوح روشن است که نرخ پایین بیکاری در ایران نشان‌دهنده این نیست که مردم در شرایط شغلی مناسبی به سر می‌برند

در ایران نیز مشابه همین وضع وجود دارد. براساس باورهای فرهنگی، انتظار می‌رود مردان بزرگسال شاغل باشند ولی اشتغال زنان ضروری نیست. بر این اساس زنان تحصیلکرده، اگر پس از مدتی جست‌وجو برای یافتن شغل ناامید شوند و در هفته منتهی به سرشماری در جست‌وجوی کار نبوده باشند، در زمره افراد غیرفعال و عموما خانه‌دار، به حساب می‌آیند.

بنابراین زنان تحصیلکرده غیرشاغلی که خواستار فرصت‌های شغلی هستند، چنانچه فعالانه در جست‌وجوی شغل نباشند، غیرفعال محسوب می‌شوند. در مورد دانش‌آموزان و دانشجویان نیز شرایط مشابهی وجود دارد. اگر به‌طور مثال در فصل تابستان بتوانند کار موقتی پیدا کنند، موقتا بر شمار جمعیت فعال افزوده می‌شوند وگرنه، در طرح نمونه‌گیری در زمره جمعیت غیرفعال، شاغل به تحصیل، به حساب می‌آیند.

در پایان گفتنی است با توجه به شاخص‌های مختلف بازار کار، به وضوح روشن است که نرخ پایین بیکاری در ایران نشان‌دهنده این نیست که مردم در شرایط شغلی مناسبی به سر می‌برند. شمار کثیر زنان دارای تحصیلات دانشگاهی که ناامید از یافتن شغل از بازار کار خارج شده‌اند و میلیون‌ها خانواده‌ای که با نگرانی به روزهای پایان تحصیل فرزندان خود فکر می‌کنند از یک‌سو و بیکاری گسترده یا مشاغل نامطمئن جوانان، همه‌و‌همه نشان‌دهنده وجود بحران در بازار کار ایران است. بسیاری از شاغلان دارای مدرک کارشناسی‌ارشد، اگر خوش‌شانس باشند، مزدی حول‌وحوش حداقل قانونی دریافت می‌کنند و غالبا از بیمه تامین‌اجتماعی هم محرومند. بخش بزرگی از موسسات خصوصی و نیمه‌دولتی آموزش عالی با مزد و حقوقی کمتر از کارگران ساختمانی، از خدمات این نیروی کار تحصیلکرده، به‌صورت حق‌التدریس بهره‌مند می‌شوند. بی‌تردید بحران در بازار کار، در افزایش نارضایتی، کاهش ازدواج، کاهش شمار فرزندان، افزایش خشونت، اعتیاد، خودکشی، طلاق و انواع مختلف آسیب‌های اجتماعی موثر است.

مطالب مرتبط

بیم و امیدهای نوسان قیمت نفت

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,