Saturday, 18 July 2015
14 December 2019
ایران امروز

«افزایش شکاف طبقاتی در ایران»

2015 January 01

روشنک آسترکی/ رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

بر اساس آخرین گزارش منتشر شده از سوی بانک مرکزی ضریب جینی در کشور افزایش یافته و به ۳۹ درصد رسیده است. ضریب جینی شاخصی است که با آن می‌توان وضعیت شکاف طبقاتی در کشور را مشاهده کرد. در سال ۹۲ با توجه به افزایش قابل ملاحظه سطح عمومی قیمت‌ها (نرخ تورم) و کاهش ارزش واقعی دستمزد‌ها و پرداخت‌های انتقالی به خانوار، شکاف طبقاتی در مقایسه با سال قبل افزایش یافت.

شاخص جینی یا ضریب جینی شاخصی اقتصادی برای محاسبه توزیع ثروت در میان مردم است. بالا بودن این ضریب در یک کشور معمولا به عنوان شاخصی از بالا بودن اختلاف طبقاتی و نابرابری درآمدی در این کشور در نظر گرفته می‌شود.

ضریب جینی که بیانگر توزیع درآمد در کشور است عبارت است از: نسبت دهک پردرآمد به دهک کم‌درآمد است که این نسبت بین صفر تا یک در نوسان است که هرچه این نسبت به سمت صفر گرایش پیدا کند یعنی توزیع عادلانه‌تر درآمد در کشور وجود دارد و هرچه به سمت یک گرایش پیدا کند یعنی توزیع ناعادلانه ثروت در کشور به چشم می‌خورد.

faghr1

نتایج یک تحقیق که با هدف «تبیین عوامل اثرگذار بر توزیع درآمدی» انجام شد، بیانگر آن بود که افزایش نرخ تورم در اقتصاد ایران سهم قابل توجهی در تشدید شکاف طبقاتی داشته است.

یافته‌های این تحقیق که در بهار سال جاری منتشر شد بیانگر این بوده است که نبود فرصت‌های شغلی و افزایش بیکاری، به‌عنوان یکی از عوامل نابرابری درآمدی عمل کرده است. این تحقیق، تورم و بیکاری را دو عامل انتقال ثروت از دهک‌های پایین درآمدی به دهک‌های بالا در اقتصاد کشور معرفی کرده است.

در سال ۹۲ با توجه به افزایش قابل ملاحظه سطح عمومی قیمت‌ها (نرخ تورم) و کاهش دست‌مزد‌ها، شکاف طبقاتی در مقایسه با سال قبل افزایش یافت

بر اساس این تحقیق افزایش نرخ تورم به نفع ۲۰ درصد از جامعه که دارای درآمد بیشتری هستند، عمل کرده و به شکاف بیشتر طبقات منجر شده است. علاوه‌بر این، افزایش نرخ بیکاری نیز به افزایش نابرابری درآمدی منجر می‌شود، به‌گونه‌ای که با افزایش بیکاری، درآمد متعلق به گروه کم‌درآمد جامعه به گروه پردرآمد انتقال می‌یابد. به گفته این تحقیق عدم وجود فرصت‌های مناسب برای عرضه نیروی کار می‌تواند تاثیر بسزایی در کشاندن افراد به ورطه فقر و محرومیت و گسترش نابرابری داشته باشد.

از سوی دیگر به اعتقاد بسیاری از کار‌شناسان اتخاذ سیاست‌های اقتصادی نادرست در سالهای اخیر توسط دولت باعث بالارفتن ضریب جینی و ایجاد شکاف طبقاتی بیشتر در جامعه شده است. یکی از مواردی که اقتصاددانان از آن به عنوان عامل افزایش این ضریب یاد می‌کنند ضعف‌های طرح هدفمندی یارانه‌ها از جمله توزیع پول نقد در جامعه است. در همین زمینه «دکتر محمود جام ساز» اقتصاددان معتقد است: «اصولا توزیع پول نقد بین تمام آحاد مردم به صورت مساوی از منطق اقتصادی پیروی نمی‌کند. هنگامی که ما یارانه را به صورت نقدی به افراد می‌دهیم بلافاصله در میان طبقات کم درآمد و متوسط، تقاضا تحریک و میل نهایی به مصرف افزایش می‌یابد.»

faghr2

وی ادامه داد: «در این شرایط کشش تقاضا ایجاد می‌شود و گردش پول افزایش پیدا می‌کند. در نتیجه عرضه که از لحاظ پرداخت یارانه مورد بی‌توجهی است، به تناسب تقاضا رشد نمی‌کند و از تقاضا عقب می‌افتد. همین باعث می‌شود قیمت‌های نسبی بالا برود و تورم ایجاد شود.» جام ساز افزود: «اگر میزان ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان یارانه نقدی کنونی را مقایسه کنیم با یکسال و نیم گذشته می‌بینیم که ارزش این مبلغ و یا قدرت خرید آن بیش از نصف کاهش پیدا کرده است. وقتی هزینه‌های خانوار افزایش می‌یابد بخشی به سبب پایین بود قدرت خرید است و بخشی به دلیل افزایش قیمت‌ها. متاسفانه درآمد‌ها هم به‌‌ همان نسبت افزایش پیدا نکرد.»

افزایش نرخ تورم به نفع ۲۰ درصد از جامعه که دارای درآمد بیش‌تری هستند، عمل کرده و به شکاف بیشتر طبقات منجر شده است

هر چند کار‌شناسان و صاحب نظران همواره بر افزایش شکاف طبقاتی و افزایش آمار خانوارهایی که زیر خط فقر زندگی می‌کنند تاکید دارند و این مساله با نگاهی به روند جاری در جامعه ایران نیز مشهود است اما واقعیت آنست که هیچ گزارش رسمی‌ای وجود ندارد که به مردم بگوید با درآمدی که دارند روی خط فقر زندگی می‌کنند یا زیر آن شاید هم در آستانه سقوط قرار دارند. آخرین آمار رسمی در این زمینه به ‌سال ٨٩ برمی‌گردد که خط فقر رسمی ۵۹۰‌هزار تومان اعلام شد هرچند کار‌شناسان رقم‌های بالاتری را در این خصوص تخمین می‌زدند به‌عنوان مثال یک‌سال بعد رییس وقت شورای رقابت گفت که خط فقر واقعی دست‌کم در ‌سال ٩١ یک‌و‌نیم‌میلیون تومان است.

این تخمین‌ها البته‌ سال‌به‌سال افزایش یافت. امسال هم تا به امروز خبری از کشیده شدن رسمی خط فقر نیست اما‌ «هادی ابویی»، دبیرکل کانون انجمن صنفی کارگران ایران گفته در ٣ماهه اول امسال سبد هزینه‌های خانوار کارگری ٢‌میلیون و٢٠٠‌هزار تومان بود که نسبت به مدت مشابه ‌سال قبل نیم‌میلیون تومان افزایش یافته با این اوصاف اگر خانواده کارگری را پایه دریافت دستمزد براساس قانون کارگری قرار دهیم خانواده‌هایی که کمتر از این رقم دستمزد دارند یا زیر‌خط فقر هستند یا در بهترین حالت با مشقت زندگی می‌کنند.

مطالب مرتبط

ادامه مشکلات کارگران در ایران

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,