شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
29 August 2016
ابهام در وضعیت حال و آینده‌ زنان

«افراط‌گرایی و چالش‌های پیش‌روی زنان در سال جدید میلادی»

۱۳۹۳ دی ۲۳

گزارش / رادیو کوچه

آزاده دواچی  – منبع: مدرسه فمینیستی

 

جنگ و خشونت، اسارت و آوارگی، و تجاوز و شکنجه از اتفاقات دهشتناک سال گذشته بود که زندگی بسیاری از زنان را در منطقه‌ی خاورمیانه تحت تأثیر قرار داد. نگاهی به رویداد‌های سال گذشته نشان می‌دهد که علی‌رغم تلاش‌های زنان و فعالان مدنی برای بهبود وضعیت کیفی و کلی زنان خاورمیانه، اما آن‌ها در مناطق مختلف از جمله سوریه و عراق همچنان تحت فشار هستند. در مناطق کردنشین، زنان ایزدی به اسارت گرفته شدند و بسیاری از آنان برای فرار از وحشی‌گری نیروهای افراطی حتا دست به خودکشی زدند. در مناطق دیگری از جمله کوبانی زنان در کنار مردان در برابر نیروهای افراطی دولت اسلامی (داعش) ایستاده‌اند. با وجود مقاومت‌های فردی و جمعی زنان در برابر جنگ و خشونت در سال گذشته اما واقعیت این است که قدرت گرفتن نیروهای افراطی داعش در سوریه و بخش‌هایی از عراق و به اسارت گرفتن زنان در این مناطق، به شدت وضعیت حال و آینده‌ زندگی زنان را با ابهام روبرو کرده است.

دکتر هاله اسفندیاری در مقاله‌ای که در آن به بررسی وضعیت زنان خاورمیانه در سال گذشته پرداخته، نوشت: سال گذشته سال خوبی برای زنان در خاورمیانه نبود. درگیری‌های سیاسی، جنگ و قدرت گرفتن نیروهای اسلامی و سرکوب و خفقان توسط دولت‌های دیکتاتور و همینطور عدم موفقیت سیاست‌های دولت‌های اصلاح گرا همه و همه منجر به بد‌تر شدن وضعیت زنان در خاورمیانه شده است.

zanan1

وی بر این باور است که در مناطقی مثل سوریه و عراق که دولت اسلامی، قدرت را به دست گرفته، افراط گرایان، جهنمی را در زمین برای زنان به وجود آورده‌اند. جنگجویان دولت اسلامی، زنان را صیغه می‌کنند، برخی از آن‌ها را مجبور به ازدواج کرده‌اند و بعضی دیگر را در بازار برده فروشان به حراج گذاشته‌اند. زنان در معرض تجاوز قرار گرفته‌اند و از عقد یک جنگجوی دولت اسلامی به عقد دیگری در آمده‌اند و در ‌‌نهایت باردار و بی‌پناه،‌‌ رها شده‌اند، آن‌ها در چنین وضعیت اسف باری حتا از اجتماع و خانواده‌هایشان نیز طرد شده‌اند. آن طور که دکتر اسفندیاری می‌نویسد: در موصول عراق سه زن در ماه اکتبر اعدام شده‌اند چرا که حاضر نشده‌اند به قوانین تحمیل شده‌ی دولت اسلامی تن دهند، زن دیگری هم به همین دلیل در شهر دیگری به قتل رسیده است.

نگاهی به کلیت اتفاقات نشان می‌دهد که زنان به خصوص در منطقه‌ی خاورمیانه با رشد فزاینده‌ی خشونت مواجه‌اند اما این چالش‌ها تنها محدود به مناطق سوریه و عراق نیست در کشورهایی مثل ترکیه نیز فعالان زنان درگیر برخی از عقاید بازدارنده‌ی دولت بوده‌اند که پس از قدرت گرفتن نیروهای اسلامی، به زنان تحمیل می‌شود. گرچه که به نظر می‌رسد در ترکیه زنان حضور فعال تری دارند. برای نمونه‌ای از اتفاقات سال گذشته‌ی ترکیه، مثلا انتقاد معاون نخست وزیر این کشور از «خنده‌ی بلند زنان» بود که بلافاصله با اعتراض گسترده‌ای رو به رو شد. در این اعتراض دسته جمعی، زنان ترکیه با استفاده از تکنولوژی‌های ارتباطی، عکس‌های خود را با خنده در تویی‌تر منتشر کردند. این اعتراض گسترده توانست تا حد زیادی پاسخی باشد به رشد ایده‌های افراطی نسبت به زنان.

در آن سو، در کشور نیجریه در سال گذشته نیروهای افراطی تحت رهبری گروه «بوکوحرام» بسیاری از زنان و دختران را ربودند و مورد آزار و اذیت جنسی قرار دادند. بنا به گزارش «دیده‌بان حقوق بشر» نیروهای افراطی بوکوحرام با اسارت گرفتن زنان، از آنان در اردوگاه بهره بردای جنسی و… کرده‌اند. شاهدان در اسارتگاه‌های بوکوحرام، زنانی بین سن نوزادی تا حدود ۶۵ سالگی دیده‌اند که البته معلوم نبوده همه آن‌ها گروگان بوده‌اند. زنان مقیم اردوگاه‌ها باید آشپزی و رفت و روب کنند و کارهای خانه را انجام دهند؛ گروهی هم باید پس از یورش‌ها، اجناس غارتی را حمل و جابه‌جا کنند. شاهدان همچنین از تجاوز جنسی به زنان و خشونت علیه آنان سخن گفته‌اند. یکی از شاهدان گفته که به زور و برای فرار از مرگ مجبور شده مسلمان شود. همچنین بر اساس این گزارش، دختری ۱۵ ساله در اعتراض به ازدواج اجباری، گفته است که سنش برای ازدواج با یکی از شبه‌نظامیان کم است؛ اما یکی از فرماندهان برای برطرف کردن نگرانی‌های این دختر به او گفته که مشکلی نیست، چون دختر ۵ ساله‌ی خود او سال گذشته ازدواج کرده است! در این میان اما سرنوشت بسیاری از زنان به دلیل جنگ و ناامنی در منطقه در سال گذشته تحت تاثیر قرار گرفت. بسیاری از خانواده‌ها به دلیل حمله‌ی نیروهای افراطی ناچار به فرار از خانه‌هایشان شده و در نتیجه در کمپ‌ها پناه گرفته‌اند. اکثر این پناهندگان را زنان و کودکانی تشکیل می‌دهند که از کمترین امکانات زندگی برخوردارند.

zanan2

اما این تنها وضعیت بد زنان در سال گذشته نبود، هاله اسفندیاری بر این باور است که تمرکز بر فجایع دولت اسلامی در عراق و سوریه موجب شده است که بسیاری از رسانه‌ها و مجامع حقوق بشری از وضعیت دردناک زنان در کشورهای مصر، لیبی و یمن که بهار عربی را پشت سر گذاشته‌اند غافل بمانند. اسفندیاری می‌نویسد: درحالی که در کشورهای بهار عربی زنان در یمن و لیبی نقش مهمی در خیزش علیه حکومت‌های دیکتاتوری ایفا کرده‌اند اما خیلی زود زنان به حاشیه رفتند و صدایشان خاموش شد. در مصر تحت حکومت ژنرال عبدالفتاح سیسی، زنان همچنان در خیابان‌ها در معرض آزار و اذیت جنسی قرار گرفته‌اند.

در سال گذشته در کشور عربستان سعودی هم وضعیت زنان بهبود چندانی پیدا نکرد، زنان به خاطر رانندگی تنبیه شدند. در این کشور هنوز مردان باید همراه زنان برای انجام هر کاری، حضور داشته باشند. اما حداقل زنان برای سال آینده (سال ۲۰۱۵ میلادی) اجازه یافته‌اند که در انتخابات شهری مشارکت داشته باشند.

در ایران هم در سال گذشته، با اینکه دولت آقای روحانی در سال ۱۳۹۲ زنان را در پست‌های دولتی به کار گرفت اما همچنان نتوانست وضعیت بهتری را حداقل در اصلاح قوانین خانواده و حقوق شهروندی برای زنان فراهم کند. نیروهای تندرو و مخالف دولت به ویژه در مجلس شورای اسلامی نیز فشارهای خود را روی تضییع حقوق زنان، به طرز چشمگیری افزایش دادند.

به نظر می‌رسد در سال آینده جدی‌ترین چالش زنان منطقه، مبارزه در برابر نیروهای رادیکال و افراط گرای اسلامی باشد. نیروهای تندرو و رادیکالی که همچنان وضعیت و موقعیت شکننده‌ی زنان را در تنش و التهاب نگه خواهند داشت و این امر به خودی خود، مسئولیت و فعالیت جدی تری را برای فعالان زن در این منطقه می‌طلبد.

اما با تمام نکات منفی یاد شده، نکته‌ی مثبت در این وضعیت آشفته، ارتقای سطح آگاهی زنان از اقشار مختلف احتماعی نسبت به حقوقشان است. زنانی که رفته، رفته با بالا بردن آگاهی‌های سیاسی و اجتماعیشان آموخته‌اند چطور در برابر خشونت نیروهای افراطی مقاومت کنند و بر حرف و حق خویش بایستند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,