Saturday, 18 July 2015
01 August 2021
در گفت‌وگو با فعالان خبری مطرح شد:

«جاسوسی یا خبرچینی اینترنتی …؟»

2010 March 16

اردوان طاهری/ رادیو کوچه

info@ardavantaheri.com

«همواره در جریان دگرگونی‌های اجتماعی و سیاسی، موضوعات و بحث‌های نوینی بین مردم مطرح می‌شود که بیشتر اوقات نیاز به بررسی و واکاوی دارد تا همه‌ی ابعاد آن روشن شود. به عنوان نمونه، انتخابات دهم ریاست جمهوری اسلامی ایران و پیامد آن، شکل‌گیری و گسترش موج سبز، تحولات عظیمی در جامعه ایران به وجود آورد. در این میان، ایرانی‌ها به عنوان شهروندخبرنگارهای فعال در دنیای اینترنت نقش پررنگی به خود گرفتند و روزبه‌روز بر تعداد کاربران فعال اینترنتی ایرانی در نقاط مختلف جهان افزوده شد. فعالیت‌های ایرانی‌ها در شبکه اجتماعی «فیس‌بوک»، نمونه بارزی از این حضور فعال است که در واقع، چرخه‌ی گسترده‌یی از تبادل اطلاعات و اخبار در زمینه‌های مربوط به ایران را سامان داده است.»

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

یکی از موضوعاتی که از همان روزهای نخست اعتراضات مردم به نتیجه انتخابات دهم ریاست جمهوری اسلامی ایران، در بین کاربران شبکه اجتماعی «فیس‌بوک» در سطح گسترده‌ای مطرح شد، شناسایی و معرفی افرادی به نام جاسوس بود. برخی از این افراد، کاربران ناشناس «فیس‌بوک» بودند و برخی دیگر، افرادی بودند که به نوعی در سرکوب‌های خیابانی نقش داشتند و تصاویری از آن‌ها در وبلاگ‌ها و برخی سایت‌ها منتشر می‌شد. به هر ترتیب، موضوع جاسوسی که خود بحثی تخصصی در حوزه امنیت ملی است، به نظر من، ربطی به فعالیت‌های – حتا – سازمان‌دهی شده عوامل دولت کودتا در شبکه‎های اجتماعی ندارد و شاید بتوان گفت که آن‌چه کاربران این سایت‌ها از آن به عنوان جاسوسی یادمی‌کنند، در واقع فعالیت‌های سازمانی عوامل دولتی است، که برای سنجش افکار عمومی و بررسی‌های آماری در محیط اینترنت و حتا – گاه – به بی‌راهه کشیدن جریان‌های اعتراضی، توسط شیوه‌های پیش‌رفته و مهندسی اجتماعی صورت می‌گیرد.

«روزبه‌میرابراهیمی»، سردبیر نشریه اینترنتی «ایران در جهان» بر این نظر است که جاسوسی به معنای علمی آن در شبکه‌های اجتماعی مفهوم و لزومی ندارد و در در ادامه می‌گوید:

– تعریف علمی جاسوسی را بگذاریم کنار و بگوییم خبرچینی یا جمع‌آوری خبر از محیط‌هایی که آن‌ها در اقلیت هستند و دست مخالفین است و مباحثی که مطرح می‌شود، می‌توان گفت که خبرچینی است تا حدود زیادی به جای این‌که جاسوسی باشد. به نکته مثبتی که این جنبش معترضین داشته این است که چیز پنهانی وجود ندارد. مثلن مباحثی که در شبکه‌های اجتماعی مطرح می‌شود، شاید کمتر از یکی دو دقیقه بعد منتقل می‌شود به جاهای پابلیک(عمومی) ‌تر؛ مثل بالاترین یا وبلاگ‌ها و یا برعکس، مثلن چیزهای که در بالاترین یا در سایت‌های عمومی مطرح می‌شود، منتقل می‌شود به جمع‌های کوچک‌تری در این شبکه‌های اجتماعی، یک رابطه دوسویه وجود دارد که هیچ کدام کار محرمانه و سری ندارند و می‌توان گفت، همانطور که شما اشاره کردید، بیشتر این نوع ترفند حکومت، همان خبرچینی یا جمع‌آوری خبرها و مباحث در درون شبکه‎های اجتماعی مخالفان است تا این که جاسوسی به معنای علمی و سیستماتیک برای یک سیستم امنیتی باشد.

با توجه به این که به نظر می‌رسد این موج جاسوس‌یابی، از طرفی دیگر، بخشی از جنگ روانی دولت علیه مخالفان و ایجاد ترس در این گونه فضاهاست، شناسایی ابعاد آن توسط مخالفان دولت، برای تعیین استراتژی مناسب در برخورد با این پدیده، مهم به نظر می‌رسد. «روزبه‌میرابراهیمی» نیز در این زمینه می‌گوید:

– یک بخشی صددرصد جنگ روانی است، به خاطر این که هراس ایجاد کنند در کسانی که در این شبکه‌ها فعال هستند و به هر حال در عمل هم ما دیدیم که در طول چند ماه گذشته، برخی از ایرانی‌ها که در خارج از کشور در «فیس‌بوک» فعال بودند، وقتی می‌خواستند به ایران برگردند، در فرودگاه یا از آن‌ها سووال کردند، یا یکی از مواردی که در خیلی از این بازداشتی‌ها از آن‌ها سووال می‌کردند این بود که اکانت «فیس‌بوک» دارید؟ و بعد ‌می‌روند و لیست دوستان‌شان را در‌می‌آورند. برای آ‌ن‌ها مهم است که در چنین شبکه‌هایی چه کسانی فعال هستند و به خاطر این‌که این فعالیت را حداقلی کنند و تأثیرگذاری آن را کمتر کنند، به هر حال از ترفندهای مثل ترساندن استفاده می‌کنند. در اکثر موارد هم همیشه یکی از اولین کارهایی که سیستم‌های حکومتی انجام می‌دهند برای بستن فضای اطلاعاتی، ایجاد هراس در فعالان آن عرصه‌ها است.

«آرش‌حسینی‌پژوه»، وبلاگ‌نویس فعال در «فیس‌بوک» با اشاره به این‌که بسیاری از پیام‌هایی که در «فیس‌بوک» برای معرفی جاسوس‌ها ارسال می‌شود، نتیجه نوعی توهم است، می‌گوید:

– من فکر می‌کنم 80 درصد این پیام‌هایی که می‌آید، توهم آن کسی است که اطلاعات رو می‌گیرد و حالا برخورد شخصی یا عقیدتی‌ای که پیش می‌آید و قصد می‌کنند که کسی رو به عنوان جاسوس معرفی کنند. 20 درصد الباقی هم با شک می‌شود تأیید کرد که طرف جاسوس است. نمی‌شود با یقین گفت این را. مسلمن کسانی که از داخل ایران می‌آیند و قصد دارند که اطلاعات جمع کنند و یا هر فعالیت دیگر در نت علیه کسانی که کار سیاسی می‌کنند انجام بدهند، مشخصن جوری فعالیت می‌کنند که به همین سادگی نشود تشخیص داد.

هم‌زمان که من با «آرش‌حسینی‌پژوه» در حال مصاحبه هستم، او روی دیوار «فیس‌بوک»اش جمله‌یی می‌نویسد که با موضوع گفت‌وگوی ما مرتبط است: «فکر می‌کنید جاسوس‌های حکومتی در فیس‌بوک با توییتر فعال هستند؟ از کجا میشه فهمید که کسی جاسوسه ؟؟؟» و شاید برای شما هم بازخوانی نظرات پای دیوار آقای «حسینی‌پژوه» جالب باشد. به عنوان نمونه کاربری به نام «صنم‌ایرانی» نوشته:

«آرش جان، نه وزارت اطلاعات بی‌کاره، نه این همه نیرو داره که میلیون‌ها ایرانی رو بخواد روزانه چک کنه، از ماست که بر ماست، ما خودمون این حرفا رو در می‌‌آریم، باور کن همه این حرفا بی‌خوده. ما یاد گرفتیم تا کسی رو مخالف عقیدمون ببینیم، زود یه برچسب جاسوس و نفوذی روش بزنیم. جالب اینکه به خود منم این برچسب خورده بود، ما ماه‌هاست باهمیم، دیگه منو خداروشکر هم میشناسن.»

و یا کاربر دیگری به نام «اصغرایرانی» نظر داده:

«جاسوس‌ها از عکس دخترهای خوشگل ایرانی استفاده می‌کنند. گاهی جوک‌های خنده‌دار می‌نویسند. گاهی هم از فرهنگ کشورشان می‌نالند. ولی تحمل دو چیز را ندارند: ۱. انتقاد از اسلام. ۲. رنگ سبز»

البته در این زمینه بیش از این باید تحقیق و بررسی کرد و امیدوارم که فرصتی دست دهد تا در برنامه آینده کوچه‌مهتابی همین موضوع را از ابعاد دیگری بررسی کنیم.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , 

۱ Comment