Saturday, 18 July 2015
03 December 2020
ایران امروز

«راه‌کارهایی برای جبران کسری بودجه دولت در ایران»

2015 February 23

روشنک آسترکی / رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

بودجه ۹۴ بر اساس اعداد درج شده در جدول شماره ۲ بودجه با بیش از ۴۶ هزار میلیارد تومان کسری بسته شده است و راه‌های جبران کسری بودجه دولت در سال آینده یکی از مسائلی است که این روز‌ها زیاد مورد بحث قرار می‌گیرد.

بنا بر تعاریف اقتصادی عدم کنترل و ساماندهی صحیح هزینه‌ها و درآمدهای دولت منجر به ایجاد کسری بودجه می‌شود. برای محاسبه میزان کسری بودجه در اقتصاد ایران، اختلاف بین درآمد‌ها و پرداخت‌های دولت اندازه‌گیری می‌شود.

عدم کنترل و ساماندهی صحیح هزینه‌ها و درآمدهایی دولت منجر به ایجاد کسری بودجه می‌شود

درآمد حاصل از صادرات نفت و گاز، مالیات‌ها، فروش ارز، انحصار‌ها و مالکیت دولت، فروش کالا‌ها و خدمات، بهره دریافتی بابت وام‌های پرداختی دولت به خارج و غیره جزء درآمدهای دولت محسوب می‌شود.

از سوی دیگر آمار و ارقام نشان می‌دهد که ارتباط بین کسری بودجه و تورم برای همه کشور‌ها یکسان نیست. برای مثال کشورهایی مانند فنلاند، فرانسه، ایتالیا و یا انگلستان با وجودی که کسری بودجه بالایی دارند، دارای نرخ تورم بسیار پایین هستند. برعکس، در کشورهایی مثل شیلی و مکزیک در برخی سال‌ها مازاد بودجه داشته‌اند، ولی نرخ تورم دو رقمی را تجربه کرده‌اند. در کنار این کشور‌ها باید به کشورهایی مانند رومانی و ترکیه اشاره کرد که با وجود کسری بودجه با تورم‌های بالایی نیز مواجه بوده‌اند.

nomodar

ایران در این دسته بندی در گروه سوم قرار گرفته‌است. در ایران با توجه به مشکل تحریم اقتصادی و سخت بودن استقراض خارجی، دولت برای جبران کسری بودجه ساده‌ترین راه، یعنی برداشت از صندوق ذخیره ارزی را انتخاب می‌کند. تبدیل این دلار‌ها به ریال منجر به افزایش نقدینگی می‌شود که آن به نوبه خود با تاثیر بر روند عرضه و تقاضا منجر به تورم می‌شود. البته باید خاطر نشان شد، استفاده از منابع نفتی توسط دولت و همچنین انتشار پول بدون پشتوانه مالی توسط بانک مرکزی از عوامل دیگر تورم می‌باشد که ناشی از کسری بودجه دولت است.

دولت برای جبران کسری بودجه از صندوق ذخیره ارزی برداشت می‌کند که تبدیل این دلار‌ها به ریال منجر به افزایش نقدینگی می‌شود و افزایش نقدینگی با تاثیر بر روند عرضه و تقاضا منجر به تورم می‌شود

برخی کار‌شناسان معتقدند در صورت اصلاح نظام مالیاتی می‌توان امیدوار بود بخش قابل توجهی از کسری بودجه توسط درآمد مالیاتی دولت جبران شود. در همین زمینه «مهدی تقوی»، کار‌شناس مسایل اقتصادی می‌گوید افزایش مالیات‌ها به معنی افزایش نرخ مالیات نیست زیرا افزایش نرخ مالیات‌ها به رکود در اقتصاد کشور منجر شده و به نوبه خود آثار نامطلوبی دارد. وی با اشاره به آمار ۲۰ درصدی فرار مالیات‌ها و همچنین معافیت‌های مالیاتی موجود در کشور اصلاح ساختار نظام مالیاتی را ضروری دانست و گفت: اگر دولت بتواند همین ۲۰ درصد را به صفر درصد برساند همه مشکل حل شده و کسری باقی نمی‌ماند. این کار‌شناس مسایل اقتصادی وجود کسری بودجه در همه کشور‌ها را امری معمول و طبیعی دانست و گفت: می‌توان گفت اهمیت این موضوع در اقتصاد به انتخاب روش مناسب برای تامین کسری بودجه است.

برخی کار‌شناسان دیگر استقراض داخلی از طریق انتشار اوراق قرضه را راهکاری برای جبران کسری بودجه ارزیابی می‌کنند. این روش که اتخاذ نوعی سیاست انقباضی است را می‌توان یک درمان کوتاه مدت نامید زیرا اگرچه پول مردم به جای پس انداز در بانک به دولت داده می‌شود اما دولت باید در قبال آن و در دورهای زمانی مشخص به مردم سود بازگرداند. از سوی دیگر این مساله به مفهوم افزایش تقاضای دولت برای اعتبارات است که اولین تاثیر آن در بازار پولی افزایش نرخ بهره و به دنبال آن کاهش سرمایه‎گذاری بخش خصوصی است.

pol

فعالان بازار سرمایه نیز بورس را در حوزه عوامل جبران کسری بودجه ارزیابی می کنند. آن‌ها معتقدند بخشی از کسری بودجه از راه فروش صنایع یا شرکت‌هایی که سوددهی برای دولت ندارد قابل تامین است. به عبارت دیگر فعالان بازار سرمایه معتقدند خصوصی سازی و ورود شرکت‌های سودآور دولت به بورس راه حلی است که هم می‌تواند کسری بودجه را تا حدی جبران کند و هم می‌تواند جان تازه‌ای به بورس ببخشد.

راهکار دیگری که مورد توجه کار‌شناسان است کاهش هزینه‌های دولت است و یا اینکه دولت هزینه‌های عمرانی را به طرح‌هایی که نتیجهٔ زودتری می‌دهند کاهش دهد و یا برای تامین اعتبارات عمرانی، علاوه بر منابع بودجه‌ای، روش‌های دیگر تامین مالی، مانند اوراق مشارکت، تها‌تر و پرداخت مطالبات پیمانکاران از طریق سهام را نیز مورد توجه قرار دهد.

در پایان گفتنی است تا زمانی که دولت‌ها به نفت به چشم منبع درآمد و نه ثروت نگاه ‌کنند و درآمدهای حاصل از فروش نفت را به جای سرمایه گذاری در جهت توسعه کشور، صرف هزینه‌های جاری کنند، نمی‌توان امید داشت وضعیت اقتصاد ایران بهبود یابد و همواره کاهش بهای نفت مانند ماه‌های گذشته عاملی برای ایجاد کسری بودجه و افزایش تورم در ایران خواهد بود.

مطالب مرتبط

حاشیه‌های لغو افتتاح فاز ١٢ پروژه پارس جنوبی

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , , ,