شنبه, ۲۷ تیر ۱۳۹۴
27 August 2016

«انفال؛ بازخوانی سرکوب کرد‌ها»

۱۳۹۴ فروردین ۲۶

مطلب‌هایی که در این بخش تارنمای رادیو کوچه منتشر می‌شود یا انتخاب دبیر روز سایت و یا پیشنهاد دوستان رادیو است که می‌تواند از هر گروه یا دسته و یا مرامی باشد، نظر‌های مطرح شده در این بخش الزامن نظر رادیو کوچه نیست.  اگر نقد و نظری بر نوشته‌های این بخش دارید می‌توانید برای ما ارسال کنید. این مطلب بدون ویرایش رادیو کوچه منتشر شده است.

عمار گلی / وبلاگستان / رادیو کوچه

منبع: سایت خبری – تحلیلی روز

 

نگاهی‌ که امروز به تاریخ فاجعه می‌‌اندازیم، ابعاد آن را تغییر نمی‌‌دهد، تنها زاویه متفاوت می‌‌شود. امروز انفال به اندازه‌ی تمام این سال‌ها مهم است. حافظه‌ی تاریخی ماست که می‌‌تواند رابطه‌ی فجایع را پررنگ یا کمرنگ کند. مقاومت علیه نیرو‌های داعش و جنایات آنان در جنگی که بنیاد نهادنده‌اند، در شکل و محتوا متفاوت است. یکسان سازی و نسل کشی دیگر مردمان و دگراندیشان اما، اهداف مشترک این دو رخدادند. خوانش دقیق روابط فجایع، نیازمند نگاه مکرر ما به تاریخ سرکوب است.

 

امروز ۲۷مین سالگرد نسل‌کشی انفال در جنوب کردستان است.

عملیات‌های موسوم به انفال که از ۱۸ فوریه سال ۱۹۸۸ شروع و تا ۶ سپتامبر‌‌ همان سال ادامه داشت، عملیات‌های برنامه ریزی شده‌ای بودند که حزب بعث در هشت مرحله و به منظور خالی کردن روستاهای کُردستان از سکنه و در ‌‌نهایت ازمیان برداشتن احزاب کُردستانی صورت گرفت. در طول عملیات هشت مرحله‌ای انفال بیش از چهار هزار شهر و روستا ویران شد، صد‌ها هزار نفر بی‌خانمان شده و ۱۸۲ هزار شهروند غیر نظامی توسط ارتش عراق نیز کشته شدند.

anfal1

فرمان آغاز عملیات

شورای عالی انقلاب به ریاست صدام حسین که عالیترین نهاد تصمیم گیری در رژیم بعث عراق بود، روز ۲۹ مارس ۱۹۸۷ و تحت عنوان ماده ۱۶۰ فرمان به آغاز عملیات‌های موسوم به انفال را صادر کرد. پیش از آغاز عملیات نیروهای ارتش عراق آزاد بودند که مناطقی را که دولت «مناطق ممنوعه» نامیده بود را با توپخانه و هواپیما هدف بگیرند. آمارهای رسمی حاکی از آن است از روزی که فرمان عملیات انفال صادر شد تا روزی که عملیات به صورت اجرایی در آمد هزاران شهروند غیر نظامی کُرد در این مناطق بر اثر بمباران‌های ارتش عراق جان باختند و هزاران نفر نیز به سوی مرزهای ایران و ترکیه گریختند.

همچنین بر اساس فرمان «علی حسن المجید» تمام غنایمی که در طول این عملیات به دست می‌آمد به نیروهای بومی موسوم به «جاش» تعلق می‌گرفت.

مرحله اول

مرحله اول عملیات انفال روز ۱۸ مارس ۱۹۸۸ آغاز شد و نزدیک به یک ماه ادامه داشت. در این مرحله از ۹ سمت به روستاهای مناطق «دره جافایەتی، دوکان، بنگرد، قەڵاچوارلان، چوارتا، سەرچنار و سووڕداش» حمله شد.

نزدیک به ۱۵۰ روستا در این مرحله آماج حمله قرار گرفتند. یکی از اهداف مهم مرحله اول تضعیف اتحادیه میهنی کُردستان بود که آن زمان بخشی از مقرهای رهبری این حزب در دره جافایەتی و روستای «سەرگەڵوو» واقع شده بود. به گفته نوشیروان مصطفی (رهبر فعلی جنبش گوران/تغییر) در طی این حملات نزدیک به ۶۰۰ پیشمرگه جان باخته و مجروح شدند.

فرمانده مرحله اول این عملیات بر عهده «سلطان هاشم احمد» بود و ۲۰ گردان ارتش و ۳۰ هنگ وابسته به گاردهای ریاست جمهوری و ۷۰ هنگ از نیروهای محلی موسوم به جاش مشارکت داشتند.

anfal5

مرحله دوم انفال

این مرحله روز ۲۲ مارس ۱۹۸۸ آغاز و از هفت سمت به مناطق «قرداغ، سنگاو، بازیان، زەڕایان، دربندیخان» حمله شد. فرماندهی این عملیات برعهده «ایاد زکی خان» فرمانده نیروهای مدافع میهنی عراق بود.

در این مرحله از عملیات انفال در منطقه «سێوسنان» تسلیحات شیمیایی علیه مردم غیر نظامی بکار گرفته شد و اکثر روستاهای این منطقه ویران شدند. همچنین بیشتر شهروندان ساکن در قرداغ در مسیر فرار به سمت شهر سلیمانیه بازداشت و در ‌‌نهایت کشته شدند.

غیر از گردان‌ها و تیپ‌های ارتش عراق، ۷۷ هنگ از نیروهای موسوم به جاش نیز در این عملیات مشارکت کردند. این مرحله روز دوم آپریل‌‌ همان سال پایان یافت.

مرحله سوم انفال

از مرحله سوم به عنوان بزرگ‌ترین مرحله عملیات‌های موسوم به انفال از نظر گستردگی و حجم کشتار یاد می‌شود و قربانیان از این مرحله با نام «انفال سیاه» یاد می‌کنند. این مرحله روز ۷ آپریل آغاز شد و تمام مناطق «چەمچەماڵ، سەنگاو، کفری، کەلار، قادر کەرەم، دوز، بێباز و تیلەکۆ و لەیلانی» را در منطقه گرمیان دربر گرفت و بیشتر از ۵۰۰ روستا و چهار شهرک به کلی ویران شدند.

این مرحله در روز ۱۴ آپریل به اوج رسید و تنها در این روز و به گزارش کمیته دفاع از قربانیان انفال، رژیم بعث نزدیک به ۲۰ هزارش شهروند غیر نظامی را در هردو روستای «کوڵەجۆ و ملەسوورە» با کامیون و تراکتور روستاییان به پادگان نظامی شهر «قۆرەتوو» منتقل کرد. بر اساس آمار این نهاد مدافع قربانیان در طی مرحله سوم ۳۰ هزار شهروند غیر نظامی پس از انتقال به صحراهای جنوب عراق سر به نیست کردند.

anfal3

مرحله چهارم انفال

این مرحله روز سوم ماه می‌آغاز شد و تا ۱۵ همین ماه ادامه داشت. در این مرحله روستاهای کرکوک، پردێ، تەقتەق، شوان، تەکیە، کۆیە، شێخ بزێنی، ئاغجەلەر، دێگەڵە و دشت هولیر/اربیل هدف ارتش عراق قرار گرفتند. در این مرحله علاوه بر تسلیحات متعارف، ارتش عراق روستاهایی چون «عسکر، مەیلە، سەرچما، شێخان، کەڵەشێرو دره ڕێزان» را با بمب‌های شیمیایی هدف قرار داد. در این عملیات علاوه بر نیروهای ویژه و هزاران سرباز ارتش عراق، ۵۵ هنگ از نیروهای محلی موسوم به جاش نیز مشارکت داشتند.

مراحل پنج، شش و هفت

این سه مرحله در روز ۱۵ می‌۱۹۸۸ آغاز شد و بیشتر از سه ماه ادامه داشت. در این سه مرحله روستا‌ها و مناطقی در «هولیر/اربیل، هیران، دره نازنین، حریر، خلیفان، خۆشناوەتی، رواندز، سوران، دره وەرتێ، دره خانقا، هیزوپ، چوارقرنه، رانیه و قەڵادزێ/قلعه دزی و کوهستان قندیل» هدف حمله شیمیایی و کوچ اجباری و در ‌‌نهایت قتل عام قرار گرفتند. تنها در دره بالیسان ۳۰۰ شهروند غیر نظامی بر اثر بمب‌های شیمیایی جان خود را از دست دادند.

این سه مرحله از سوی «عدنان خیرالله» وزیر جنگ وقت دولت عراق، «علی حسن المجید» و نزار الخزرجی فرماندهی می‌شد و غیر از نیروهای ارتش عراق بیش از ۴۵ هنگ از نیروهای محلی موسوم به جاش نیز مشارکت داشتند.

anfal5

مرحله هشتم انفال

مرحله هشت از سری عملیات‌های موسوم به انقال آخرین دور از این عملیات‌ها به شمار می‌آید. این مرحله در ۲۶ آگوست ۱۹۸۸ در منطقه بهدینان آغاز شد و تا ششم ماه سپتامبر ادامه داشت. در این مرحله مناطقی چون «آمدی، اتروش، باتوفه، زاخو، زاویته، زیوه، دێرەلۆک و کانی ماسی هدف نیروهای مهاجم قرار گرفتند. تلفات انسانی این مرحله در مقایسه با دیگر مراحل به دلیل هشدار پیشوقت نیروهای پیشمرگه اتحادیه میهنی کُردستان و حزب دموکرات کُردستان و همچنین انتقال هزاران شهروند غیر نظامی به مناطق امن در مرز‌های ایران و عراق بسیار کمتر بود.

در طی این مرحله ده‌ها روستا ویران شده و صد‌ها شهروند غیر نظامی نیز توسط ارتش و نیروهای محلی سر به نیست شدند.

علاوه بر عملیات‌های هشتگانه انفال، رژیم بعث عراق چندین قتلعام دیگر را نیز برای سرکوب کردن مقاومت و مبارزه مسلحانه احزاب کُرد صورت داده است. مهم‌ترین و بزرگ‌ترین کشتارهای دسته جمعی خارج از عملیات انفال در کُردستان به شرح زیر می‌باشند:

در اوایل دهه ۱۹۸۰ ده‌ها هزار کُرد فیلی در مناطق خود مورد هجوم ارتش عراق قرار گرفته و مجبور به ترک این مناطق شدند. در طول این حملات هزاران شهروند غیر نظامی در شهرهای بغداد، بلد روز، خانقین، مقدادیه، مدلی، سعدیه و جلولا کشته و سربه نیست شدند.

در تاریخ ۳۱ جولای ۱۹۸۳ ارتش عراق با همکاری نیروهای محلی به شهرهای بحرکه، قوشتپه و هریر حمله کرد و پس از ویران کردن ده‌ها روستا بیش از هشت هزار شهروند غیر نظامی را که عمدتا از عشیره بارزان بودند را پس از انتقال به صحراهای جنوب عراق قتل عام کرد.

anfal2

همچنین در تاریخ ۱۶ مارس ۱۹۸۸ ارتش عراق در واکنش به پیشروی نیروهای ایران در استان سلیمانیه و تصرف شهر حلبچه، این شهر و روستاهای اطراف آن را با بمبهای شیمیایی هدف قرار داد که بر اثر آن بیش از ۵ هزار شهروند غیر نظامی جان خود را از دست دادند و قریب به ۱۰ هزار تن دیگر نیز بر اثر استنشاق گازهای سمی مجروح شدند. بسیاری از کار‌شناسان معتقدند که کشتار حلبچه خود بخشی از مرحله اول عملیات انفال بوده است و حتی در صورت عدم وجود نیروهای ایران در این مناطق این شهر و روستاهای اطراف آن آماج حملات ارتش عراق قرار می‌گرفتند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , 

۱ Comment


  1. بابک
    1

    جاش یک واژه ی کردیه که به معنی سرسپرده و مزدور به کار می ره. منظور نویسنده اینه که کردهایی هم به صدام در این قتل عام ها کمک کردند؟