Saturday, 18 July 2015
22 September 2020
به مناسبت هفتادمین سالگرد امضای پیمان هیتلر-استالین

«پیمان عدم تجاوز یا عدم صلح»

2009 August 22

20090822-stalin-hitler

سروش /  رادیو کوچه

امروز مصادف است  با هفتادمین سال روز امضای «پیمان هیتلر ـ استالین» که به «پیمان عدم تجاوز آلمان ـ شوروی» یا «پیمان لیتوینوف ـ ریبن‌تروپ» هم معروف است.

در هجدهمین کنگره حزب کمونیست شوروی در ماه مارس ۱۹۳۹، لیتوینوف وزیر خارجه وقت استالین تمام تلاشش را مبنی بر نزدیک شدن شوروی به غرب و بخصوص آلمان انجام داد. در آن کنفرانس که چراغ سبزی به هیتلر داده شد، استالین درست عکس نظر وزیر خارجه خود، گام برداشت و انگلستان و فرانسه را به عنوان اینکه «سعی می‌کنند محیط سیاسی را مسموم نمایند و بدون هیچ اساس و دلیلی، بین آلمان و شوروی اختلاف بیندازند» مورد حمله قرار داد. ریبن تروپ (وزیر خارجه هیتلر) این علامت را متوجه شد و آمادگی آلمان را برای امضای یک قرارداد دوستی و عدم تجاوز با شوروی اعلام نمود.

در بهار سال ۱۹۳۹ یکی از طرف داران لئون تروتسکی (کمیسر سابق خلق ارتش شوروی) در مکزیک به دیدارش رفته بود. تروتسکی به او گفت: «استالین با هیتلر هم‌پیمان خواهد شد.» آن شخص به‌سوی دوستان سیاسی‌اش به پاریس باز گردید. همه هم‌صدا گفتند: «پیرمرد دیوانه شده! کینه استالین، او را نابینا ساخته  است.» اما به فاصله‌ی چند ماه بعد همگان شاهد امضای پیمان عدم تجاوز آلمان و شوروی بوسیله هیتلر و استالین شدند. البته به گفته بسیاری از تاریخ نویسان،  انگیزه اصلی این دو دیکتاتور کسب زمان بیشتر برای تثبیت قدرت خود بود و هیچ انگیزه انسانی در پشت آن پنهان نبود.

هنگام عقد پیمان تاریخی استالین و هیتلر نخستین چالش ایدئولوژیکی دوران استالین تجربه شد. هیتلری که نژادپرستی و نابرابری، پایه‌های اصلی حکومت او بود؛ با دیکتاتوری پیمان بست که ادعای برابری و آزادی طبقه کارگر را در سراسر جهان داشت. این پیمان بار دیگر نشان داد دیکتاتورها برای بقای خود ابایی از زیر پا نهادن ایده‌آل‌های خود نیز ندارند. بسیاری از کمونیست‌های جوان در سراسر جهان این پیمان را زیر سوال بردند، ولی کمونیست‌های پیرو خط فکری استالین، انگیزه او را از پیمان بستن با هیتلر، ایجاد فضایی امن‌تر برای بقای احزاب کمونیسم می‌پنداشتند و این گونه استدلال می‌کردند که با عقد این پیمان، امکان برنامه‌ریزی صحیح‌تر برای فعالیت‌های آینده فراهم شده است.

پس از انعقاد این پیمان، دادگاه‌های حزبی گروه گروه همه دگراندیشان و یا حتی کسانی را که گمان آن  می‌رفت روزی فکر دیگری به سرشان بزند، روانه زندان‌ها می کردند و کم نبودند کسانی که بدون آگاهی از جرم خود بازداشت می شدند.
از تعداد بازداشت شدگان و کسانی که اعدام شدند، آمار دقیقی در دست نیست، ولی بسیاری بر این اعتقادند که آمار آنان اگر از تعداد کشته‌شدگان یهودی در بازداشتگاه‌های آلمان نازی بیشتر نباشد، کمتر نیست. اما، این زندانیان تفاوت فاحشی با یهودیان بازداشتگاه های آلمان داشتند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|