«ازدواج موقت، دایم یا هر دو»

مطلب‌هایی که در این بخش تارنمای رادیو کوچه منتشر می‌شود یا انتخاب دبیر روز سایت و یا پیشنهاد دوستان رادیو است که می‌تواند از هر گروه یا دسته و یا مرامی باشد. نظر های مطرح شده در این بخش الزامن نظر رادیو کوچه نیست. اگر نقد و نظری بر نوشته های این بخش دارید می توانید برای ما ارسال کنید.

مریم رحمانی

مدرسه فمینیستی: ازدواج یکی از قراردادهای اجتماعی است که در جوامع مختلف در طی زمان‌های متفاوت اشکال گوناگونی به خود گرفته است، برای نمونه در ایران، در گذشته‌های نه چندان دور این خانواده‌ها بودند که برای فرزندانش همسر انتخاب می‌کردند، اما به تدریج با گسترش دانشگاه‌ها و افزایش سطح تحصیلات و مدرن شدن جامعه، جوانان نقش بیش‌تری در انتخاب همسر خود به دست آوردند تا جایی که امروز بسیاری از جوانان، به ویژه در شهرهای بزرگ، خود همسرشان را برمی‌گزینند. شاید بتوان ادعا کرد که این روند در بسیاری از کشورهای دیگر دنیا نیز کم و بیش همین مسیر را طی کرده است. اما در دوران معاصر با ظهور اینترنت و شکل‌گیری فضاهای مجازی، همسر گزینی به این فضا هم تسری پیدا کرده و نتیجه‌اش حضور انواع و اقسام سایت‌های ازدواج در اینترنت است. در سال‌های اخیر، سایت‌های ازدواج در ایران نیز شروع به کار کرده است، البته کمی متفاوت از همتایانش در دیگر کشورها.

سایت‌های ازدواج در ایران را می‌توان به دو دسته ازدواج دایم وازدواج موقت تقسیم کرد، هرچند در اکثر سایت‌های مربوط به ازدواج دایم، گزینه‌ای به نام ازدواج موقت هم تعبیه شده است. در ادامه سعی خواهم کرد به بررسی یکی از سایت ازدواج در ایران با نام «سایت ایران زندگی» که خود را سایتی برای ازدواج دایم معرفی کرده بپردازم و آن را با مشابه‌های خارجی‌اش مقایسه کنم.

پیش فرض سایت‌های همسریابی: «من مرد هستم»

برای ورود به سایت ایران زندگی کاربر باید در ابتدای ثبت‌نام، هدف‌اش را از ثبت‌نام وارد کند و گزینه‌هایی که برای تعیین هدف در نظر گرفته شده شامل سه گزینه یعنی: «ازدواج موقت»، «ازدواج دایم»، «ازدواج موقت و دایم» است. مرحله بعدی برای تکمیل ثبت‌نام در این سایت، وارد کردن آدرس منزل یا حدود آن، شماره تلفن هم‌راه و ثابت، به اضافه ایمیل کاربر است، که این اطلاعات نیز برای تکمیل ثبت‌نام ضروری است. در حین ثبت‌نام به شما پیشنهاد می‌شود : «از اسامی مستعار که جنسیت شما را نشان دهد، استفاده کنید.» و در ادامه تذکر می‌دهد: «در صورتی که آدرس و مشخصات شما درست نباشد پروفایل شما توسط مدیر سایت تایید نخواهد شد». در حقیقت در این سایت‌ها کاربرهایی که می‌خواهند از امکانات این سایت استفاده کنند و ثبت‌نام کنند به شدت کنترل می‌شوند و در صورتی که ثبت‌نام فرد تایید نشود، کاربر تنها می‌تواند پروفایل اعضا را ببینید و نمی‌تواند با هیچ یک وارد گفتگو یا به اصطلاح چت شود.

هشدار «بخش پلیس»: مراقب باشید ما همه جا هستیم!

در این سایت، ۲ بخش دیگر نیز با نام‌های «بخش مشاوه» و «بخش پلیس» در نظر گرفته شده است. قسمت پلیس شامل هشدارهایی برای جلوگیری از سواستفاده افراد است. لحن و طرز ارایه این هشدارها از همان ابتدا تداعی‌گر همان برخوردهای قهرآمیز همیشگی با مردم است. نکته جالب دیگر اینکه در این سایت و در تمام سایت‌های ازدواج دایم و موقت، پیش فرض همیشگی گزینه جنسیت، «من مرد هستم» در نظر گرفته شده است که این حاکی از غلبه روح مردسالاری در این فضاهاست، یعنی در این فضای مدرن اگرچه به زنان هم فرصت حضور داده شده، اما پیش فرض این است که مردان انتخاب می کنند و زنان انتخاب می شوند. در حالی که در سایت‌های مشابه در کشورهای غیر اسلامی (تا جایی که جستجو کرده‌ام) انتخاب جنسیت بر عهده کاربر است و هیچ پیش فرضی از قبل برای گزینه جنسیت در نظر گرفته نشده است.

وقتی بالاخره در این سایت از سد ثبت‌نام گذر می‌کنید و هشدارها را در بخش پلیس می‌خوانید، برای دیدن پروفایل‌های افراد مورد نظرتان، باید محدوده سنی مرد یا زن مورد نظرتان را انتخاب کنید. بررسی های من در این سایت نشان می‌دهد که معمولن مردان، به زنان ۱۰ سال کوچک‌تر از خود علاقه دارند، هر چند در چند نمونه مشاهده کردم که مثلن مرد ۳۵ ساله‌ای سن زن مورد نظرش را تا ۵۰ سال اعلام کرده و هدف‌اش را نیز ازدواج دایم ذکر کرده است. معلوم نیست در این گونه موارد، کاربر از سرشوخ طبعی سن زن مورد نظرش را تا ۱۵ سال بالاتر از سن خود برگزیده یا دلایل دیگر دارد. اما اگر چنین تمایلی هر چند محدود برای ازدواج با زنان بزرگ‌تر از سوی برخی مردان، بدون سودجویی‌های اقتصادی یا سواستفاده های دیگر شکل گرفته باشد، جای تعمق و شاید خوش‌حالی داشته باشد. اما به‌طور معمول در این سایت مردان بالای ۴۰ سال خواستار ازدواج با دخترانی در محدوده سنی ۱۰ تا ۱۵ سال کم‌تر از سن خودشان هستند. و البته تعداد مردان مطلقه و بیوه که در سن ۴۰ تا ۵۰ به این سایت رجوع کرده بودند، بسیار است.

دخترها گزینه معقول‌تری در مورد سن مرد دل‌خواه‌شان دارند

دخترهای مراجعه کننده به این سایت، معمولن محدوده سنی مرد مورد قبول‌شان را معقول‌تر از مردان انتخاب کرده بودند، یعنی مردانی با سن ۱تا ۵ سال بزرگ‌تر از خود. البته در یک مورد دختری ۲۳ ساله در خوانسار محدوده سنی همسر دلخواهش را ۴۵ تا ۴۸ ذکر کرده و در یک مورد دیگر هم دختری، رنج سنی همسر مورد علاقه‌اش را یک سال کم‌تر ذکر کرده بود. البته دختران در سنین مختلف، الگوی سنی متفاوتی برای همسر مورد قبول‌شان برگزیده‌اند و البته در این میان، شهر محل سکونت‌شان نیز در گزینش این الگوی سنی متفاوت تاثیر داشته است. به طوری‌که برای نمونه در شهرهای مذهبی‌تر، دختران در سن ۲۷ به بالا، خواستار ازدواج با مردانی حتا تا ۱۰سال بزرگ‌تر از خود هم هستند اما این الگو نیز ثابت نیست و دخترانی در این سن که دارای تحصیلات عالی هستند مایلند با مردانی تا ۵ سال بزرگتر از خود ازدواج کنند. در محدوده سنی ۳۳-۴۵ زنان بیوه و مطلقه بیش‌تر به چشم می‌خورند.

سطح بالای تحصیلی مردان خواهان ازدواج موقت و تبلیغات چند همسری

مسئله قابل توجه دیگری که به چشم می‌خورد در مورد مردانی است که گزینه «ازدواج دایم و موقت» را برگزیده‌اند. برخی از مردان این گروه، متاهل و خواستار ازدواج موقت و حتا دایم هستند. مردانی که خواستار ازدواج موقت‌اند سطوح تحصیلی متفاوتی را از دیپلمه تا دکترا شامل می‌شوند، اما مردان دانش‌جوی مقطع لیسانس و فوق‌لیسانس بیش‌تر از سایرین خواستار ازدواج موقت هستند. آن‌چه تاثر برانگیز است سطح بالای تحصیلی مردان خواهان ازدواج موقت است. اگر در زمان قدیم برای مردان تحصیل کرده ازدواج موقت به نوعی نزول شخصیت محسوب می‌شد و حتا مردان بی‌سواد ازدواج موقت یا دوم خود را از جامعه پنهان می‌کردند، مردان تحصیل‌کرده امروزی ما در فضای مجازی بدون شرم‌ساری، گزینه ازدواج دایم و موقت را برمی‌گزینند. شاید این مسئله ناشی از آن باشد که هویت واقعی آنان در این فضا پنهان است و یا بتوان به حق ادعا کرد این موضوع ریشه در تبلیغاتی دارد که در مورد ازدواج موقت و چندهمسری به ویژه در سال‌های اخیر در صدا و سیما و نیز در دانشگاه‌ها گسترش یافته است و البته حقی است که متاسفانه قانون‌گذاران به مردان تفویض کرده‌اند و آن را قانونن رواج داده‌اند. نکته دیگر آن است که بررسی این سایت همسریابی نشان می‌دهد که مردان خواستار ازدواج موقت، در همه شهرهای کشورمان پراکنده‌اند، اگرچه در شهرهای کوچک‌تر که فرهنگ مردسالاری در آن‌ها قوی‌تر است تعداد بیش‌تری خواهان این نوع ازدواج‌اند.

دختران هم خواستار ازدواج موقت بودند

متاسفانه در بین کاربران دختر با سطح بالای تحصیلات، تک و توک دخترانی به چشم می‌خورند که خواستار ازدواج موقت‌اند. برای نمونه چند کاربر زن مطلقه و در یک مورد هم دختری مجرد با مدرک فوق لیسانس، خواستار ازدواج موقت آن‌هم با مردی ۵۰تا۶۰ ساله بود، یک مورد هم دختر  ۲۴ ساله بوشهری و ۴ مورد زن مطلقه بالای ۴۰ سال خواستار ازدواج موقت بودند. متاسفانه به علت عدم ثبت‌نام امکان گفتگو با این افراد وجود نداشت.

مشاهدات من در این سایت نشان می‌دهد که در محدوده سنی ۴۰-۶۰، مردان خواهان ازدواج با دختران ۱۰تا ۲۰سال کوچک‌تر از خود هستند، درحالی که دختران خواستار ازدواج با مردان ۱۰تا۲۰ سال بزرگ‌تر از خود می‌باشند که این مسئله می‌تواند نتیجه فشارهای جامعه بر آنان و تصور این‌که این آخرین شانس آن‌ها برای تشکیل زندگی است باشد. البته این دیدگاه‌ها با فرهنگ جامعه مردسالار هم در تطابق است مردان هرچه سن‌شان بالاتر می‌رود خواهان زندگی با زنان جوان‌تر هستند تا به قول معروف جوانی را به واسطه زنان جوان از آن خود کنند و زنان هم به دنبال سرپناهی برای زندگی‌اند که مردان مسن‌تر از امکانات بیش‌تر اقتصادی برای ایجاد سرپناهی امن‌تر برخوردارند. اما در این میان تاثربرانگیزتر آن است که دختران در این محدوده سنی همگی تحصیل‌کرده هستند و حداقل دارای مدرک لیسانس می‌باشند هرچند در بین آن‌ها مدارک تحصیلی بالاتر هم دیده می‌شود.

در این محدوده سنی، زنان متقاصی ازدواج در همه شهرها کم بودند و در بعضی شهرها اصلن زن متفاضی وجود نداشت. اما هرچند به تعدادی اندک (مثلا ۳تا۴مورد) ولی مردانی متقاضی ازدواج در این محدوده سنی وجود داشت. در این محدوده سنی بعضی از کاربرها خواستار ازدواج دایم بودند، اما افراد متاهل و مجردی هم وجود داشتند که خواستار ازدواج موقت بودند. مثلن در گرگان از ۶ مرد موجود در این محدوده سنی، ۳ زن خواستار ازدواج موقت بودند و در این میان ۲ نفرشان هم متاهل بودند. در محدوده سنی بالای ۶۰ سال هیچ موردی برای تقاضای ازدواج موقت وجود نداشت در واقع به‌طور کلی افراد خواهان ازدواج موقت در محدوده سنی ۱۸ تا ۴۷سال بودند و تک و توک می شد مردانی تا ۵۵ سال یافت که خواستار ازدواج موقت بودند (که آن‌ها هم مواردی بودند که همسرانشان فوت کرده بود).

نمونه‌هایی از اسامی مستعاری که زنان و مردان برگزیده بودند

نکته جالب دیگر در بررسی این سایت همسریابی، اسامی مستعار کاربران مرد و زن این سایت بود.

نام‌های مستعاری که زنان برای خود برگزیده بودند شامل این تیپ اسامی بود: کوچولو، کدبانو، ستاره شب، شاخه طوبا، و… بود. بیش‌تر این اسامی فارسی و عربی بودند، البته در آذربایجان اسامی ترکی و در کردستان و شهرهای کردنشین اسامی کردی استفاده شده بود.

اما نام‌هایی را که مردان به عنوان اسم مستعار خود برگزیده بودند شامل این تیپ اسامی بود: حامی، احساس، انتظار، خان بختیاری، پسر موطلایی، داریوش کبیر، جوجو، داریوش جاویدان، تندر، رودخانه، آپاچی، مرد، دل‌سوخته، شاه عقرب، دکتر، امیر اشناحاجی، ساسی، تنهاترین تنها، شاه‌کار، مردکوهستان، رییس، آغوش گرم و…

۱۴۸ ازدواج ثبت شده از طریق این سایت

بخش عضویت سایت ایران زندگی، نشان می‌دهد که تا زمان مشاهده من، ۱۴۸ ازدواج (از تیرماه ۱۳۸۸ تا تیرماه ۱۳۸۹) در بین کاربران این سایت ثبت شده است. هرچند در بخش «درباره ما» این سایت نوشته شده است که این سایت «در حال حاضر، در ایام عادی سال، هر دو روز ۱ ازدواج را به ثبت می‌رسانند.» نکته جالب آن است که این ازدواج‌ها بیشت‌ر در بین افراد ساکن در یک شهر اتفاق افتاده تا افراد از شهرهای مختلف، و گاه بین افراد از شهرهای مجاور یک‌دیگر. البته موارد ازدواج در شهر کوچکی مثل قروه در کردستان و بروجن در چهارمحال بختیاری هم انجام گرفته است؛ هرچند بیش‌تر ازدواج‌ها مربوط به شهر تهران است.

در شهرهای کوچکی مثل خاش، خلخال و پارس آباد، نه زن و نه مردی برای ازدواج ثبت‌نام نکرده‌اند البته دلیل این امر می‌تواند نبود ساختارهای تکنولوژیک و عدم وجود اینترنت در چنین شهرهای کوچکی باشد. اما در مجموع در شهرهای کوچک یا مناطق جنوبی کشورمان، تعداد زن‌های ثبت‌نام کننده، کم‌تر از مردان است که این مسئله می‌تواند به دلایل فرهنگی باشد. مثلن در مغان از استان اردبیل ۳ مرد برای ازدواج ثبت‌نام کرده‌اند اما هیچ زنی از این شهر ثبت‌نام نکرده، آن‌هم در محدود سنی ۱۸ تا ۲۸ سال که بیش‌ترین متقاصی ازدواج وجود دارد. در خارک و عسلویه هم هیچ زنی ثبت‌نام‌ نکرده بود ولی کاربران مرد از این دو شهر وجود داشتند. به نظر می‌رسد حاکمیت فرهنگ سنتی این شهرها هنوز برای دختران مانعی بزرگ در راه همسریابی مستقل است، البته علاوه بر آن سطح اقتصادی پایین در چنین مناطقی مانع بزرگی در دست‌رسی به تکنولوژی است.

بررسی آماری خواستاران ازدواج موقت در مراکز استان‌ها

در بررسی این سایت تلاش کردم تا حداقل در مراکز استان‌ها میزان افراد خواهان ازدواج موقت را بررسی کنم. بدین منظور در محدوده‌های سنی مختلف که من آن را به ۲۸-۱۸ ،۳۹-۲۹، ۶۰-۴۰ تقسیم کرده‌ام و بر مبنای این تقسیم بندی سنی صفحات اول (در هر صفحه معمولن پروفایل۴۲ نفر وجود دارد) هر شهر را به منظور استخراج میزان رواج ازدواج موقت در آن شهر بررسی کرده‌ام (تنها در تبریز که ۳۶ صفحه پروفایل از این شهر وجود داشت و در صفحه اول هیچ مردی خواستار ازدواج موقت نبود، ناچار به صفحه دوم مراجعه کرده‌ام).

مردان خواستار ازدواج موقت در محدوده سنی ۱۸ تا ۲۸ سال :

کرمان: از ۴۲ مورد مرد، ۶ مورد خواهان ازدواج موقت

کیش: از ۱۸تا مرد ۶تا خواهان ازدواج موقت

بندرعباس: از ۴۲مرد ۶مورد خواستار ازدواج موقت

آشخانه: از۳مرد ۲تا خواهان ازدواج موقت

نیشابور: از ۴۲ مرد ۱۵ تا خواستار ازدواج موقت

بیرجند: از ۴۲مرد ۱۲تا خواهان ازدواج موقت

قائنات: ۱۴مرد ۶نفر خواستار ازدواج موقت

اهواز: از ۴۲مرد ۴ مورد خواستار ازدواج موقت

هویزه: از۲ مورد مرد هر دو خواهان ازدواج موقت

مسجد سیلمان: از ۱۱ نفر ۶نفر خواستار ازدواج موقت

زابل: از ۶مرد ۳ تا خواهان ازدواج موقت

سراوان: از ۱۱تا مرد ۴تا خواستار ازدواج موقت

یزد: از ۲۴مرد ۱۲تا خواستار ازدواج موقت

ایلام: از۴۲مرد ۱۱تا خواستار ازدواج موقت

مشهد: از ۴۲مورد ۶تا خواستار ازدواج موقت

خرمشهر: از ۹مرد ۶تا خواستار ازدواج موقت

زنجان: از ۴۲مرد ۶تا خواستار ازدواج موقت

سمنان: از۴۲ مرد ۱۱مورد خواستار ازدواج موقت

قم: از ۴۲مرد،۹ تا خواستار ازدواج موقت

خرم آباد: از۴۲مرد ۱۱مورد خواستار ازدواج موقت

اراک: از ۴۲مرد ۵تا خواستار ازدواج موقت

یاسوج: از ۴۲مرد تا خواستار ازدواج موقت

قزوین: از ۴۲مرد ۹تا خواستار ازدواج موقت

همدان: از۴۲مرد، تا خواستار ازدواج موقت

ساری: از ۴۲مرد ۱۳تا خواستار ازدواج موقت

کرمانشاه: از۴۲مرد،۱۰تا خواستار ازدواج موقت

شیراز: از ۴۲مرد،۳مورد خواستار ازدواج موقت بوده

زاهدان: از ۴۲مورد،۶تا خواستار ازدواج موقت

چابهار: از ۱۱تا مرد، ۸تا خواستار ازدواج موقت و همگی دانشجو

سردشت: از ۳۲مرد،۱۱تا خواهان ازدواج موقت

تکاب: از۸مرد،۶ تا خواستار ازدواج موقت

ارومیه: از ۴۲مرد،۲تا خواستار ازدواج موقت اند

تهران: از ۴۲مرد،۳تا خواستار ازدواج موقت اند

لواسان و پاکدشت : از۴۲مرد ۱۶نفر خواستار ازدواج موقت اند

مهاباد: از ۴۲مرد،۷تا خواستار ازدواج موقت اند

اصفهان: از ۴۲مرد، ۴تا خواستار ازدواج موقت اند

گلپایگان: از۴۲مرد،۱۵تا خواستار ازدواج موقت اند

سپاهان: از ۱۱مرد،۵تا خواستار ازدواج موقت اند

لاهیجان: از ۴۲مرد،۱۴تا خواستار ازدواج موقت اند

فومن: از۱۲مرد،۷تا خواستار ازدواج موقت اند

رشت: از ۴۲مرد ،۳تا خواستار ازدواج موقت اند

گرگان: از ۴۲مرد،۷تا خواستار ازدواج موقت اند

گنبد: از ۲۴مرد،۷تا خواستار ازدواج موقت اند

شهرکرد: از ۴۲مرد،۶تا خواستار ازدواج موقت اند

بروجن: از ۱۲مرد،۶تا خواستارازدواج موقت هستند

مردان خواستار ازدواج موقت در محدوده سنی ۲۹ تا ۳۹ سال :

شهرکرد از۴۲ نفر۹ نفر خواستار ازدواج موقت اند

گرگان از ۴۲تا ۱۲نفر خواستار ازدواج موقت اند

رشت از ۴۲نفر ۵نفر خواستار ازدواج موقت اند

تبریز از۴۲نفر ۵نفر خواستار ازدواج موقت اند

ارومیه از ۴۲نفر ۴نفر خواستار ازدواج موقت اند

اردبیل از ۴۲نفر ۹نفر خواستار ازدواج موقت اند

اصفهان از ۴۲نفر ۲نفر خواستار ازدواج موقت اند

ایلام از ۴۲نفر ۸تا خواستار ازدواج موقت اند

بوشهر از ۴۲نفر۷ تاخواستار ازدواج موقت اند

تهران: ا ز ۴۲نفر ۴تا خواستار ازدواج موقت اند

بیرجند از۴۲نفر ۱۶تا خواستار ازدواج موقت اند

مشهد از ۴۲نفر ۵تا خواستار ازدواج موقت اند

اهواز از ۴۲نفر ۶تا خواستار ازدواج موقت اند

بجنورد از۴۲نفر ۱۹تا خواستار ازدواج موقت اند

زنجان از ۴۲نفر ۱۲تا خواستار ازدواج موقت اند

زاهدان از ۴۲نفر۷ نفر خواستار ازدواج موقت اند

شیراز۴۲نفر ۴ نفر خواستار ازدواج موقت اند

قروین از۴۲نفر ،نفر خواستار ازدواج موقت اند (جالب اینکه متاهل‌ها، هم گزینه ازدواج دایم و هم موقت را در این شهر انتخاب کرده‌اند در حالیکه معمولن متاهل‌ها گزینه موقت را برمی‌گزینند)

قم از۴۲ نفر ۱۸تا خواستار ازدواج موقت اند

سنندج از۴۲نفر ۴مرد خواستار ازدواج موقت اند

کرمان از۴۲نفر ۹نفرخواستار ازدواج موقت اند

کرمانشاه از۴۲نفر،۷ نفر خواستار ازدواج موقت اند

خرم آباد از ۴۲نفر ۶تا خواستار ازدواج موقت اند

ساری ۴۲نفر،۱۳ نفر خواستار ازدواج موقت اند

اراک۹تااز۴۲تا خواستار ازدواج موقت اند

بندرعباس از۴۲تا۱۱مرد خواستار ازدواج موقت اند

همدان۴تا از۴۲نفر خواستار ازدواج موقت اند

یزد۱۴تا ۴۲نفر خواستار ازدواج موقت اند

مردان خواستار ازدواج موقت در محدوده سنی ۴۰ تا ۶۰ سال :

شهرکرد از۳نفر هر۳ خواستار ازدواج موقت هستند

گرگان۶تا ۳تا خواستار ازدواج موقت است

رشت از۱۱نفر ۸ نفرخواهان ازدواج موقت

تبریزاز۴۲ نفر۸ نفر خواهان ازدواج موقت

ارومیه از۴۲مورد۷نفر خواهان ازدواج موقت

اردبیل از۱۲ نفر۹نفر خواهان ازدواج موقت

اصفهان از ۴۲نفر۹نفر خواهان ازدواج موقت

بوشهر از۷تا ۳ت خواستار ازدواج موقت هستند

تهران از۴۲نفر۱۳تا خواستار ازدواج موقت

بیرچند از۳نفرهر۳خواستار ازدواج موقت

مشهداز۴۲تا۱۱تا خواهان ازدواج موقت هستند

بجنورد از۳نفرهر۳ خواهان ازدواج موقت

آبادان از۷ نفر۴تا خواستار ازدواج موقت هستند

زنجان از۹نفر ۵نفر خواستار ازدواج موقت هستند

زاهدان از ۴مورد همه خواستار ازدواج موقت

سمنان از۳ نفر۲نفر خواستار ازدواج موقت هستند

شیراز۴۲نفر ۷نفر خواستار ازدواج موقت

قزوین از۱۰ نفر ۶نفر خواستار ازدواج موقت

قم از۴۲مورد۱۴تا خواهان ازدواج موقت

سنندج از۸ نفر۴نفر خواهان ازدواج موقت هستند

کرمان از۳۰نفر۱۴تا خواهان ازدواج موقت

کرمانشاهاز۱۷مورد۹ نفر خواهان ازدواج موقت

یاسوج۲نفرهردو خواهان ازدواج موقت

خرم آباداز۷مورد۶نفر خواستار ازدواج موقت هستند

ساری از۱۱ مورد۴ مورد خواستار ازدواج موقت

اراک از۴۲ نفر ۲۰ نفر خواستار ازدواج موقت

بندرعباس از۳۴نفر۱۴نفر خواستار ازدواج موقت هستند

همدان از۱۲نفر ۸نفر خواهان ازدواج موقت

یزد از۱۵نفر ۱۰نفر خواهان ازدواج موقت

نتایج این بررسی موردی در مورد درخواست ازدواج موقت در یک سایت ازدواج

این بررسی نشان می‌دهد که پدیده ازدواج موقت (که در همین سایت مدرسه فمینیستی، به دفعات مورد بررسی قرار گرفته*) و تقاضا برای این نوع ازدواج، به شهر یا سن خاصی محدود نیست و متاسفانه در همه شهرها و در سنین مختلف وجود دارد. البته به دلیل محدودیت نوع بررسی که صرفن به بررسی آماری در فضای مجازی و آن هم در محدوده یک سایت محدود می شود، بی شک این بررسی قابل تعمیم نیست چرا که مشخص نیست آیا کاربرانی که در این سایت ثبت‌نام کرده‌اند واقعن قصد ازدواج موقت دارند یا صرفن قصد دوستی و چت کردن با جنس مخالف. چرا که بسیاری از سایت‌های دوست‌یابی غیر ایرانی مسدود شده است و چون این سایت گزینه‌ای برای تقاضای دوستی ندارد، نمی‌توان حدس زد که کسانی که خواهان ازدواج موقت هستند منظورشان دقیقن دوستی است یا همین شکل از ازدواج. اما نکته‌ای که به نظرم دارای اهمیت است و می‌تواند زنگ خطری تلقی شود، نفس انتخاب گزینه ازدواج موقت از سوی دانش‌جویان یعنی کسانی است که قرار است آینده‌سازان جامعه ایران باشند. وقتی اقشار تحصیل کرده جامعه ما، برای نوع ارتباط خود از گزینه «ازدواج موقت» بهره می‌برند (حتا اگر با قصد دیگری باشد) در واقع به نوعی بر چنین انتخابی صحه می‌گذارند و به تثبیت و گسترش آن در جامعه یاری می‌رسانند. حال باید پرسید اگر در بخش «آینده‌ساز و مدرن‌تر» جامعه چنین تفکری نسبت به رابطه زن و مرد وجود دارد که بر «ازدواج موقت» صحه می‌گذارد، چگونه قرار است این آینده سازان به غنی شدن و تساوی‌جویی فرهنگ ایرانی کمک کنند؟ به راستی چگونه مناسبات میان زنان و مردان با چنین تفکری در میان بخش‌هایی از جامعه، به سمت برابری و رفع تبعیض پیش خواهد رفت؟

مقایسه سایت‌های ایرانی مرتبط با ازدواج با سایت‌های خارجی ازدواج

در این بخش به مقایسه سایت ایران زندگی با چند سایت غیر ایرانی که بیش‌تر اسلامی هستند پرداخته می‌شود. البته برای پی‌بردن به تفاوت سایت‌های ازدواج در جوامع مختلف، به یک سایت غیر اسلامی ازدواج نیز که متعلق به کشور هند است خواهم پرداخت.

در سایت‌های خارجی مربوط به ازدواج، بخشی به عنوان «بخش پلیس» وجود ندارد. در حقیقت در سایت‌های غیرایرانی، برای جلوگیری از مزاحمت یک عضو سایت نسبت به عضو دیگر، این خود کاربران هستند که تعیین کننده‌اند و نه «یک نیروی بیرونی به نام پلیس». در حقیقت در سایت‌های غیرایرانی ازدواج، اگر فردی برای عضوی از این سایت مزاحمت ایجاد کند تنها یک گزارش از سوی فرد آزار دیده کافی است تا پروفایل آن شخص بسته شود و از سایت بیرون انداخته شود.

در سایت‌های اسلامی غیرایرانی مربوط به ازدواج، مانند همتایان ایرانی، پیش فرض گزینه جنسیت «من مرد هستم» وجود دارد، اما در سایت‌های غیر اسلامی مربوط به ازدواج هیچ پیش‌فرضی انتخاب نشده است. در سایت‌های اسلامی غیرایرانی، گزینه ازدواج موقت اصلن وجود ندارد، چرا که این سایت‌ها متعلق به اهل سنت هستند و در میان سنی‌ها، ازدواج موقت وجود ندارد.

در سایت‌های خارجی، فرد آزاد است از بین ملیت‌های گوناگون دست به انتخاب بزند، یا افراد یک کشور می‌توانند هم میهن خود را در کشورهای دیگر انتخاب کنند.

درحالی که در «سایت ایران زندگی» فقط می توان با ایرانی‌های خارج از ایران ارتباط گرفت و نه با ملیت‌های دیگر و نه حتا مسلمانان سایر کشورها. به نظر می‌رسد سایت‌های اسلامی غیر ایرانی رویکرد بازتری در زمینه ارتباط با ملیت‌های مختلف دارند.

در سایت ایرانی شما باید مشخصات کامل خود را همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد وارد کنید، اما در سایت‌های اسلامی سایر کشورها این‌گونه نیست. در این سایت‌ها عکس زوج‌هایی را که با هم ازدواج کردند را هم می‌توان در روی سایت مشاهده کرد. بعضی از زنان در این سایت‌ها حجاب دارند و برخی ندارند. اما در سایت ازدواج ایران زندگی تنها به ذکر تعداد ازدواج‌ها و نام شهرها اشاره شده است.

در سایت‌های اسلامی غیرایرانی، زنان و مردان عکس‌های خود را در پروفایلشان قرار داده‌اند، اما در ایران کم‌تر کسی پیدا می‌شود که عکس خود را ضمیمه پروفایل خود کرده باشد.

نکته مهم آن است که در سایت‌های اسلامی غیرایرانی مربوط به ازدواج، اساسن پیش فرض آن است که افراد مجرد عضو این سایت می‌شوند و از همین رو اساسن وضعیت تاهل و تعداد فرزند از شخص ثبت‌نام کننده سوال نمی‌شود، چرا که به طور طبیعی کسی که ازدواج کرده دیگر لازم به حضور در سایت ازدواج را ندارد، در حالی که در سایت‌های ایرانی و مثلن در سایت ایران زندگی که حتا خودش را به عنوان سایتی برای ازدواج دایم معرفی کرده گزینه‌های مربوط به ازدواج و تعداد فرزند و… وجود دارد. گویا پیش فرض این سایت‌ها در ایران برخلاف همتایانشان در خارج این است که همه افراد ثبت‌نام کننده متاهل هستند یا مطلقه.

در سایت ایران زندگی، مشخصات روحی و روانی فرد و همسر مطلوب‌اش سوال شده است در حالی‌که در سایت‌های اسلامی غیر ایرانی، چنین سوالاتی وجود ندارد. هم‌چنین در این سایت مشخصات کار و مسکن فرد و میزان تحصیلات هم پرسیده، بنابراین به نظر می‌رسد در سایت‌های اسلامی غیر ایرانی مربوط به ازدواج، سهولت بیش‌تری برای ثبت‌نام افراد وجود دارد و این خود افراد هستند که در هنگام چت کردن با یک‌دیگر درباره خود و مشخصات‌شان به طرف مورد نظرشان اطلاعات می‌دهند. چرا که این موارد در اکثر جوامع، مسایلی خصوصی تلقی می‌شوند که دلیل ندارد مدیر یک سایت تمام این موارد را درباره کسانی که در آن سایت عضو می‌شوند بداند.

با توجه به بررسی‌های بالا در مجموع می توان گفت رویکرد سایت‌های ازدواج ایرانی- هم‌چون سایت ایران زندگی- روی‌کردی سخت‌گیرانه است و در واقع می‌توان گفت در این سایت‌ها به نوعی نگاه سنتی نسبت به «فردیت» و «ازدواج» در فضای مدرن (فضای مجازی) بازتولید می‌شود. ضمن آن‌که در سایت‌های ازدواج ایرانی، ترویج و گسترش ازدواج موقت و ازدواج مجدد به شکلی عریان پی‌گیری می شود، امری که حتا در سایت‌های اسلامی غیرایرانی وجود ندارد و یا اگر وجود دارد من مشاهده نکرده‌ام.

۳۱ تیر ۱۳۸۹

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»