Saturday, 18 July 2015
29 November 2020
به بهانه سال‌روز درگذشت «نورالدین کیانوری»

«روزنگاشت/ از زندان اوین تا حبس خانگی»

2010 August 05

محبوبه / رادیوکوچه

mahboobeh@koochehmail.com

چهاردهم مرداد مصادف با سال‌روز درگذشت «نورالدین کیانوری» دبیر اول حزب توده ایران از سال 1357 که در سال 1361 او دستگیر و مدت شش سال در زندان اوین بود و بعد از آزادی از زندان تحت مراقبت ویژه «وزارت اطلاعات» و تا پایان عمر خود در حبس خانگی به سر برد و در سال 1378 درگذشت.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«نورالدین کیانوری» در سال 1294 در روستای بلده در «مازندران» به‌دنیا آمد او فرزند «شیخ مهدی نوری» و  نوه «شیخ فضل‌اله نوری» بود. وی تحصیلات خود را در «ایران» و برای ادامه تحصیل به «آلمان» رفت و از دانشگاه «آخن» دکترای مهندسی «راه و ساختمان» گرفت.

کیانوری با پایان تحصیلات خود در ۱۳۱۹ به ایران آمد و در ۱۳۲۱ به حزب تازه تاسیس توده پیوست.

در سال ۱۳۲۳ با «مریم فیروز» دختر «عبدالحسین میرزا فرمانفرما» شاهزاده قاجار، ازدواج کرد. مریم فیروز تا پایان عمر در کنار همسرش به فعالیت در حزب توده پرداخت و از افراد تاثیرگذار این جریان بود.

کیانوری چند سال بعد رهبری شاخه جوانان حزب را بر عهده گرفت و در جریان وقایع مربوط به ملی شدن صنعت نفت از طرفداران «نهضت ملی» محمد مصدق بود، او با فروپاشی سازمان نظامی حزب به هم‌راه بسیاری از رهبران دیگر توده در سال ۱۳۳۴ مجبور به ترک ایران شد و به «اتحاد شوروی» گریخت و در ۱۳۳۶ به «آلمان» مهاجرت کرد.

با اوج‌گیری جنبش انقلابی ایران در سال ۱۳۵۷ به عنوان دبیر اول حزب توده ایران جای «ایرج اسکندری» را گرفت و در ۲۸ اردیبهشت ۱۳۵۸ به ایران بازگشت و تعداد اندکی از گردانندگان حزب در «برلین شرقی» که مقر حزب توده در تبعید بود باقی ماندند و دفتر این حزب را در اروپا فعال نگه داشتند.

کیانوری سیاست جدید حزب توده را در جهت حمایت از انقلاب ایران و ائتلاف با نیروهای مذهبی علیه طرفداران لیبرالیسم سیاسی و اقتصادی تعریف کرد و شعارهای ضدآمریکایی «آیت‌اله خمینی» و طرفدارانش را وجه مشترک مهمی میان حزب توده و این رژیم می‌دانست.

صلاحیت کیانوری و تعداد دیگری از رهبران حزب برای انتخابات مجلس اول تایید شد و این در حالی بود که «ایدئولوژی مارکسیستی» حزب توده از سوی حکومت جدید به کفر تعبیر می‌شد. علی‌رغم حمایت حزب توده از نظام جدید در مقاطعی حساس از جمله در جنگ ایران و عراق و هم‌چنین قرار دادن اطلاعات محرمانه امنیتی در کودتای «نوژه» در اختیار مسوولان نظام جدید.

«علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی» در خاطرات خود چندین بار به ملاقات با «نورالدین کیانوری» و «محمدعلی عمویی» در منزل شخصی خود و دریافت اطلاعات سری از آن‌ها اشاره می‌کند. اما استراتژی این حزب در پی تغییر ماهیت و رفتار حکومت شکست خورد.

او در بهمن ماه ۱۳۶۱ در سن 67 سالگی هم‌راه با همسرش که درآن زمان 69 ساله بود و بسیاری از رهبران، اعضا و هواداران حزب دستگیر شد. چند ماه بعد در نوارهای ویدیویی ضبط شده در زندان که دستگاه‌های اطلاعاتی جمهوری اسلامی ترتیب داده بودند و از تلویزیون ایران پخش شد، رهبران درهم‌شکسته حزب یک به یک به جاسوسی برای شوروی اعتراف کردند. کیانوری با حالتی نحیف و ترش‌رویانه اظهار داشت که حزب توده از آغاز تاسیس در سال ۱۹۴۱ میلادی تابه حال، ابزاری برای جاسوسی و خیانت بوده‌ است.

کیانوری در سال ۱۳۶۸ هنگامی که ۷۴ سال داشت و پس از شش سال حبس و زیر شکنجه قرار گرفتن، در بین زندانیان تنها کسی بود که حاضر شد نامش در گزارش «گالیندوپل» نخستین نماینده کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد که از زندان اوین دیدار کرد، مبنی بر شکنجه‌دیدن و بدرفتاری نوشته شود.

او با نشان دادن دست نیمه فلج و انگشت‌های شکسته و پای آسیب دیده، در حضور مسوولین زندان اوین درباره نحوه شکنجه‌شدن وحشیانه خود صحبت کرد و همین‌طور در گزارش اضافه کرد که سه تن از اعضای حزب در سلول‌های انفرادی به سر می‌برند، کیانوری هم‌چنین اتهام جاسوسی و توطئه را رد کرده و اعدام هزاران جوان بی‌گناه را محکوم کرد.

او در زندان نامه‌ای به خامنه‌ای در خصوص شکنجه‌های زندانیان نوشت و در آن نامه گفت، که برای اعتراف به اتهام دروغین تدارک کودتای مسلحانه برای سرنگون ساختن نظام جمهوری اسلامی، به هم‌راه سایر رهبران حزب به شدت شکنجه شده و همسرش مریم فیروز و همین‌طور «افسانه» دخترش را شلاق زده و در مقابل چشمانش از سقف آویزان کرده‌اند.

کیانوری پس از آزادی از زندان اوین تحت مراقبت ویژه «وزارت اطلاعات» و تا پایان عمر خود در حبس خانگی به سر برد و تحت نظر بود. او در آستانه فروپاشی شوروی با اصلاحات «گورباچف» مخالفت کرد و بحران و فروپاشی شوروی را به توطئه آمریکا نسبت داد.

و در نهایت نورالدین کیانوری که در سال‌های آخر عمر خود هم‌چنان از سیاست‌های حزب توده دفاع می‌کرد، در ۱۴ مرداد ۱۳۷۸ در گذشت.

منبع‌ها:

ویکی‌پدیا

متن نامه «نورالدین کیانوری» از زندان اوین

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , ,