Saturday, 18 July 2015
29 October 2020
به بهانه درگذشت «مرضیه» خواننده ایرانی

«روزنگاشت/ خواننده افسانه‌ای»

2010 October 14

محبوبه / رادیوکوچه

mahboobeh@koochehmail.com

بیست‌و‌یکم مهر 1389 برابر با سیزدهم اکتبر 2010 مصادف شد با درگذشت «اشرف‌السادات مرتضایی» یا آن‌چنان که برای ایرانیان شناخته شده است «مرضیه» خواننده افسانه‌ای ایرانی. او زاده سال 1304 خورشیدی بود و در سن هشتاد‌و‌پنج سالگی درگذشت. مرضیه در حدود هزار آواز در دوران شکوفایی هنریش خواند که در ارتقای موسیقی ایرانی بسیار اثرگذار بود.

«اشرف السادات مرتضایی» با نام هنری «مرضیه» در سال ۱۳۰۴ خورشیدی در تهران به‌دنیا آمد. پدر و مادرش از یک خانواده هنردوست بودند و هنرمندانی از قبیل مجسمه‌ساز، نقاش و مینیاتوریست و موسیقی‌دان در فامیل بسیار بود. اما مشوق اصلی او مادرش بود که به‌طور خاص او را تشویق به خواندن کرد و در همه دوران زندگی‌اش از او پشتیبانی می‌کرد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

مرضیه خود چنین گفته بود: «در زمانی که خانواده‌های ایرانی به ندرت فرزندان دخترشان را برای تحصیل علم می‌فرستادند پدر من با وجود آن‌که یک فرد روحانی بود مرا تشویق به آموزش تحصیلات مرسوم زمان کرد. وقتی که من آغاز به خواندن کردم خواننده شدن برای زنان خیلی غیر عادی بود و درعین حال یک خواننده در آن زمان باید هم دانش مدرسه‌ای می‌داشت و هم دانش کلاسیک موسیقی و هم چنین یک صدای خوب. ضمن این‌که استادان موسیقی زیادی باید صدای او را تایید می‌کردند و هم‌چنین تئوری موسیقی را باید به‌خوبی می‌دانست. من پیش از آن‌که خواندن را شروع کنم، سال‌های زیادی را به آموختن زیر نظر استادان بزرگ موسیقی ایرانی گذراندم.»

مرضیه در سال 1322 به جهان هنر موسیقی وارد شد. نخستین بار در یک تاتر که نمایش‌نامه شیرین و فرهاد را اجرا می‌کرد، در نقش شیرین بازی کرد. این نمایش سی‌و‌هفت شب روی صحنه بود که برای او یک موفقیت بزرگ و سریع به بار آورد و با استقبال زیاد مردم مواجه شد.

او به سرعت توانست نظر استادان موسیقی را به خود جلب کند و نخستین زنی بود که توانست در برنامه «گل‌ها» آواز بخواند. وی در طول فعالیت هنری خود، با خواننده‌های معروفی از جمله «غلامحسین بنان» و «ویگن» هم‌کاری داشت. مرضیه در حدود هزار آواز در دوران شکوفایی هنریش خواند که در ارتقای موسیقی ایرانی بسیار اثرگذار بود.

با وجود آن‌که او به قله هنر خویش رسیده بود برای پانزده سال یعنی بعد از انقلاب اسلامی ایران، ترجیح داد که سکوت کند و هر چند زندگی او در حقیقت با تاریخ و فرهنگ ایران زمین عجین شده بود. اما عاقبت مرضیه در سال ۱۳۷۳ از ایران خارج شد و به فرانسه رفت و از زمانی که از ایران خارج شد سعی داشت به نوعی اعتراضش را به حاکمیت در ایران ابراز کند.

او بارها به گروه‌های مختلف پیشنهاد هم‌راهی و هم‌صدایی داده بود در این میان «سازمان مجاهدین خلق» این اعتراض را جدی گرفت و مرضیه در طی سال‌های پایانی عمرش هم‌راه این سازمان شد. این سازمان مخارج برگزاری تعدادی از کنسرت‌های وی را نیز پرداخت کرده بود.

مرضیه با هنرمندان معروف و شاعران و آهنگ‌سازان و نوازندگان مشهوری چون «محمد شمس»، «شاپور باستان‌سیر»، «عماد رام»، «محمد علی اصفهانی»، «اسماعیل وفا یغمایی»، «راس پاپل» و «حمیدرضا طاهرزاده» کارهای متعددی ارایه کرده‌ است.

آلبوم‌ ترانه‌های او به این شرح است: «درفکرتو بودم»، «دیدی که رسوا شد دلم»، «خواب نوشین»، «مثل جنگل»، «مینای شکسته»، «مناجات»، «سنگ خارا» و «وا دل من».

مرضیه در بیست‌و هفتم اسفند سال 1388 در مراسم خاک‌سپاری دخترش «هنگامه امینی» که به دلیل بیماری سرطان فوت کرده بود، در گورستانی در شمال پاریس شرکت کرد.

به گفته‌ی نوه‌ی مرضیه، مادربزرگش به دلیل تشدید بیماری و تالمات روحی ناشی از فوت دخترش هنگامه از مدتی قبل در بیمارستان آمریکایی شهر پاریس بستری بود و حوالی ساعت ۱۳ روز چهارشنبه ۱۳ اکتبر چشم از جهان فرو بست.(1)

مرضیه از پنج سال پیش مبتلا به سرطان استخوان شده و در پی تشدید بیماری، از هشتم اکتبر به بیمارستان انتقال یافته بود. «جانان خرم» نوه او که در آخرین دقایق زندگی مرضیه بالای بالین او بوده گفته: «مادرم هفت ماه پیش فوت کرد و از دست رفتن دختر، مادربزرگم را خیلی ناراحت کرد. عجیب است که مادرم ۱۳ مارس از دنیا رفت و مادر بزرگم ۱۳ اکتبر.»

قرار است مرضیه در حومه پاریس در همان گورستانی دفن شود که مزار فرزندش آن‌جاست: «مادر بزرگم موقع مرگ مادرم گفته بود که قبر بغلی را برایش بخریم تا کنار مادرم دفن شود.»

منبع‌ها:

گوگل

ویکی‌پدیا

رادیو دویچه‌وله(1)

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , ,