Saturday, 18 July 2015
21 October 2020
دایره‌ی شکسته

«این آب آتشین»

2010 November 03

مه‌‌شب ‌‌تاجیک / رادیو کوچه

پرکن پیاله را کاین آب آتشین دیری است      ره به حال خرابم نمی‌‌برد

«شراب شیراز» یکی از مرغوب‌‌ترین شراب‌‌های جهان است که در استرالیا تولید می‌‌شود. نام ایرانی آن «شیراز» همیشه برای ایرانیان جای سوال گذاشته، عده‌‌ای اعتقاد دارند که به دلیل مرغوبیت انگور تاکستان‌های شیراز نهال‌‌های پرورش یافته‌‌ای که از شیراز به استرالیا ‌و یا ایتالیا آورده شده در این شراب‌‌ها استفاده می‌‌شود، عده‌‌ای دیگر اعتقاد دارند که به‌طور کلی صاحب امتیاز آن کارخانه یک ایرانی‌است. دلایل زیادی بیان می‌‌شود، اما آن‌چه را که می‌‌توان بیان کرد آن است که به نقل از بسیاری منابع معتبر تاریخی شراب برای اولین بار در سرزمین پارس پا به عرصه‌‌ی وجود گذاشت.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

جای‌گاه ایران در تاریخ شراب‌سازی و پیشینه‌‌ی این دیار در تولید مشروبات سکرآور انکارناپذیر است. تنها می‌‌دانیم که دو نمونه از قدیمی‌ترین شراب‌های تاریخ بشر در ایران یافت شده است. در اوایل دهه‌‌ی ۱۹۶۰ در حفاری‌هایی در ناحیه «گودین تپه» در دامنه‌‌ی کوهستان زاگرس خمره‌ای یافت شد با بقایای شراب که حدود پنج هزار سال قدمت داشت. باستان‌شناسان این دفینه را کهن‌ترین شراب جهان دانستند. اما تنها چند سال بعد یعنی در سال ۱۹۶۸ در حفاری‌های تپه حاجی فیروز، ده‌کده‌ای باستانی در دامنه شمالی کوهستان زاگرس استان کرمانشاه کنونی نه چندان دور از ناحیه قبلی، شش کوزه سفالی یافت شد که پیشینه‌‌ی تولید شراب را بیش از دو هزار سال ‌دیگر یعنی بیش از پنج هزار سال قبل از میلاد مسیح عقب برد. گفته می‌شود که خمره‌های ۹ لیتری حاوی رسوبات شراب، در آش‌پزخانه‌‌ی خانه‌ای گلی یافت شدند و اینک در موزه‌‌ی دانش‌گاه پنسیلوانیا در بخش آثار باستانی مجموعه‌‌ی حسنلو نگه‌داری می‌شوند. تحلیل آزمایش‌گاهی در نیمه دهه‌‌ی ۱۹۹۰ به روشنی ثابت کرد که رسوبات آغشته به الکل در دیواره داخلی کوزه‌ها با گذشت زمان پدید نیامده است، به عبارت دیگر کوزه‌ها از آغاز حاوی شراب بوده و برای همین منظور بوده‌اند.

و اما شراب در فرهنگ ما پیشینه‌‌ای اسطوره‌‌ای نیز داشته است. شاه جمشید به جمعی از زیردستان خود فرمان داد که گیاهان گوناگون را بکارند و میوه‌‌ی آن‌ها را امتحان کنند. چون میوه درخت انگور تاک، مو یا زر را چشیدند، آن را شیرین یافتند. جمشید دستور داد تا آب آن‌ها را بگیرند و در خمره کنند. پس از مدتی در عصاره‌‌ی انگور تغییری پدید آمد و مزه آن از شیرینی به تلخی گذاشت. جمشید در خمره را مهر کرد و دستور داد که هیچ‌کس از آن افشره ننوشد، زیرا پنداشت که زهر است. جمشید کنیزکی زیبا داشت که به سردردی مزمن دچار بود و هیچ پزشکی درمان او نتوانسته بود. کنیزک که از زندگی سیر شده بود، بر آن شد که با نوشیدن قدری از آن «زهر» خود را از عذاب زندگی راحت کند. قدحی چند از محتوای خمره نوشید. نخست سست شد و سپس به خوابی سنگین فرو رفت. اطرافیان جمشید یقین کردند که کنیزک مرده و به دیار نیستی شتافته است، اما روز بعد آن زیبارو از خواب بیدار شد، آن هم به گونه‌ای که از شادی و شعف بر پای خود بند نبود. سردرد قدیمی او نیز برای همیشه درمان شد. جمشید که از خاصیت نوشابه‌‌ی تازه به وجد آمده بود، دانست که به مشروبی گوارا و نشاط‌بخش دست یافته است. جشنی بزرگ به پا کرد و در آن خود و اهالی کشور به می‌خواری پرداختند.

روایت‌‌های دیگری هم در مورد پیشینه‌‌ی این شراب موجود است. قدیمی‌ترین روایت این است که سپاهیان اسکندر در جریان فتوحات خود در ایران، به کیفیت مرغوب و بالای شراب پارس پی بردند و تعدادی از اصله‌های تاکستان این دیار را با خود به اروپا بردند و در شمال مدیترانه کشت کردند. عده‌‌ای اعتقاد دارند که جنگ‌جویی صلیبی به نام «گی دوسترمبرگ» که در سده‌های میانه برای دفاع از آیین مسیحیت به خاورمیانه آمده بود، نهال یا بن تاک را در قرن دوازدهم از خاک پاک شیراز با خود به اروپا برد و آن را در کشت‌زارهای حاصل‌خیز جنوب فرانسه پرورش داد. همین انگور است که بعدها در ناحیه شمال دره «رون» نام شیراز یا سیرا گرفت. آخرین داستان هم این است که پس از انقلاب اسلامی، چون تولید شراب در جمهوری اسلامی منع شده بود، برخی از موسسات خصوصی یا دولتی، اصله‌های مربوطه را به شرکتی استرالیایی فروختند.

شراب شیراز نوعی شراب سرخ است که از انگور سیاه به‌دست می‌‌آید و در کشور فرانسه که امروزه کشور شراب است یکی از به‌ترین انواع شراب بنام شراب شیراز است که در فرانسه بسیار پر‌طرف‌دار است. در سال ١٨٣١ «جیمز باسبی»، در سفر به اروپا نهال این انگور را از فرانسه به سیدنی برد. چند سال بعد این انگور در جنوب استرالیا هم کشت شد و تا سال ١٨۶٠ به انگوری محبوب در این کشور تبدیل شد. میوه‌‌ی شراب شیراز امروزه در فرانسه، آفریقای جنوبی، استرالیا، کالیفرنیا و ایتالیا  شهر «سیسیل» به میزان بالا به عمل می‌آید. علت گسترش و پراکنده شدن این انگور، بی‌تردید در کیفیت بالای آن بوده است. میوه آن سرشار و شاداب است و در شرایط آب و هوایی گوناگون و حتی هوای متغیر و نامناسب مقاوم است. میوه‌‌ی انگور سیرا بسته به محل کشت مزه آن اندکی فرق می‌کند. رنگ آن تیره است و به توت سیاه شبیه است. مزه‌ای گس و رایحه‌ای مطبوع دارد. شراب انگوری سیرا تا اوایل دهه ۱۹۸۰ در استرالیا هرمیتاژ خوانده می‌شد که علت آن دانسته نیست. اما به تدریج در استرالیا، کانادا، آمریکا و آفریقای جنوبی همان شراب، به شراب شیراز تغییر نام داد. درباره‌‌ی این نام‌گذاری دو فرضیه وجود دارد، یکی دشواری‌‌ تلفظ واژه‌‌ی سیرا در زبان‌های بومی مناطق تازه بوده است. فرضیه دوم این که یکی یا جمعی از تولیدکنندگان، با نام و شهرت شراب خلر شیراز آشنا بوده‌اند، و بر آن می‌شوند که از نام «شهر شعر و شراب» برای محصول خود استفاده کنند. و تا امروز روشن نیست که کدام فرضیه به واقعیت نزدیک‌تر است.

«اشپیگل‌‌‌‌آنلاین» می‌نویسد که جالب است که کشوری که امروزه در آن نوشیدن مشروبات الکلی ممنوع است و مجازات به هم‌راه دارد، جزو قدیمی‌ترین تولیدکنندگان نوشیدنی‌های الکلی بوده است.

من بی می ناب زیستن نـتـوانم             بی باده  کشید  بار تن  نـتـوانم

من بنده آن دمم که ســاقی گـوید          یک جام دگر بگیر و من نتوانم

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , 

۶ Comments


  1. Danial
    2

    باید گفت مدیر و صاحب این تولیدی شراب فردی ایتالیایی است که بیش از ۴۰ سال به استرالیا
    مهاجرت کرده است


  2. hamoon
    3

    باز یه چیز پیدا کردید …. شعر سر هم کنید؟؟؟؟


  3. Hamid
    4

    We have the same SHIRAZ in India too.You can find it in Mombay.


  4. azad
    5

    لطفا اصلاح کنید .روستای حاجی فیروز در نزدیکی تپه حسنلو و در ۱۰ کیلومتری شهرستان نقده و در استان اذر بایجان غربی واقع است


  5. ج.ش
    6

    فرانسویان بوته انگور را از شیراز به فرانسه بردند و یکی از فرانسه به استرالیا اورد و بنام شراب شیراز معرفی کرد