Saturday, 18 July 2015
29 September 2023
به بهانه درگذشت «احمد بهمن‌یار‌کرمانی»

«روزنگاشت/ تدریس تا آخرین نفس»

2010 November 03

محبوبه شعاع / رادیو کوچه

mahboobeh@koochehmail.com

دوازدهم آبان برابر با سال‌روز درگذشت «احمد بهمن‌یار کرمانی»، روزنامه‌نگار، شاعر، محقق ایرانی و عضو پیوسته فرهنگ‌ستان ایران است. وی که در سال 1262 خورشیدی زاده شده بود، علی‌رغم بیماری و ضعف مفرط تا آخرین لحظات توانایی، تدرس را ترک نگفت و در نهایت در سال 1334 درگذشت.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«احمد بهمن‌یار کرمانی» در نهم بهمن ۱۲۶۲ خورشیدی در خانواده‌ای مذهبی در «کرمان» متولد شد. بهمن‌یار، تحصیلات ابتدایی را نزد پدر خود «آقا محمدعلی»، معروف به «معلم» که مردی ادیب و فاضل بود و در علوم عربی و ادب، ریاضی و نجوم مهارت داشت، فرا گرفت.

احمد بهمن‌یار از سن شانزده‌سالگی شروع به تدریس کرد و پس از مرگ پدر، حوزه علمیه او را به عهده گرفت و به کمک برادر بزرگ‌ترش، «محمدجواد» آن‌را اداره کرد. در سال 1287 روش تدریس جدید را برگزید و در همان مدرسه پدر، مدرسه‌ای چهارکلاسه به‌نام «تربیت» تاسیس کرد که بعدها به‌نام مدرسه «سعادت» نام‌گذاری شد. چندی بعد در بم نیز مدرسه‌ای به‌نام «اسلامیه» که پس از چندی به «عمادیه» تغییر نام داد، احداث کرد.

وی در جنبش مشروطیت از پیش‌گامان محسوب می‌شد و در انتشار روزنامه «کرمان» هم‌کاری می‌کرد. وی تا سن سی‌سالگی معمم بود و حجره‌ای در مدرسه داشت و به تجددخواهی معروف بود.

در سال 1300 روزنامه «دهقان» را تاسیس کرد و از آن پس به‌نام «احمد دهقان» معروف شد. پس از فتح تهران و شکست محمدعلی شاه، در تهران دو حزب دمکرات عامیون و اعتدالیون تاسیس شد و کرمانی‌ها که سال‌ها زیر سلطه خوانین قاجار و ستم خاندان وکیل‌الملک و انگلیسی‌ها بودند، پرچم حزب دمکرات را بالا بردند.

بهمنیار یکی از معروف‌ترین کسانی است که در تقویت این حزب موثر بود. اعضای این حزب چندی بعد دست‌گیر و تعدادی از آن‌ها مانند، احمد بهمنیار و زندانیان آلمانی به سوی فارس تبعید شدند که به مدت یک‌سال و دوماه و هفت روز در زندان «کریم‌خانی» شیراز در بند بود. احمد بهمنیار در همین مدت زبان «ترکی عثمانی» را آموخت و صرف و نحوی بر زبان ترکی نوشت و اشعاری را از این زبان به فارسی ترجمه کرد.

بهمن‌یار پس از آزادی از زندان و انتصاب به ریاست اداره تحدید در خراسان و سپس اقامت در مشهد،  روزنامه «فکر آزاد» را منتشر کرد. از یک سال پیش از انتشار این روزنامه از خدمات دولتی استعفا داده و ره‌سپار تهران شد و «فکر آزاد» را دوبار در هفته منتشر می‌ساخت. پس از تعطیل روزنامه به صلاح‌دید خود، به استخدام اداره معارف و سپس به هم‌کاری در عدلیه دعوت شد.

پس از تدریس در مدارس «امیرکبیر»، «ثروت»، «شرف»، «علمیه» و سپس در «دارالفنون» و «دارالمعلمین» که به «دانش‌سرای عالی» تغییرنام داد، به‌عنوان استاد تاریخ ادبیات در دانش‌کده «معقول و منقول» به تدریس مشغول شد.

در همین سال قانون تاسیس دانش‌گاه به تصویب رسیده بود و مدرسان دانش‌گاه برای کسب درجه استادی مجبور به داشتن مدرک دکترا بودند. بهمن‌یار کتابی در شرح احوال و آثار «صاحب بن عباد» به عنوان «رساله» نوشت تا میزان تحصیلات او در حد دکترا شناخته شود تا بتواند استحقاق تدریس در دانش‌گاه و رتبه استادی پیدا کند.

در هفتمین جلسه شورای دانش‌گاه که به ریاست وزیر فرهنگ وقت «علی‌اصغر حکمت» تشکیل شد، موضوع رساله‌های احمد بهمن‌یار و تعدادی از دیگر استادان نامی، مانند: حسین گل گلاب، بدیع‌الزمان فروزان‌فر، سعید نفیسی و عباس اقبال‌آشتیانی تصویب شد و بهمنیار در سال 1321 به عضویت پیوسته فرهنگ‌ستان ایران انتخاب شد.

احمد بهمن‌یار علی‌رغم بیماری و ضعف مفرط تا آخرین لحظات توانایی، تدرس را ترک نگفت و سرانجام در دوازدهم آبان ۱۳۳۴ خورشیدی، در منزل خود در تهران و در خیابان «عین‌الدوله» درگذشت. پیکر او طبق وصیت خودش به کربلا حمل و در «وادی ایمن» دفن شد.

حاصل پنجاه و دوسال کار مداوم در عمر هفتاد و دو ساله احمد بهمنیار کرمانی، آثار و تالیفاتی است که به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود: تصحیح اسرارالتوحید فی مقامات شیخ ابی سعید، تصحیح التوسل الی الترسل، تصحیح تاریخ بیهق، ترجمه زیده‌التواریخ در تاریخ آل سلجوق، شرح حال صاحب ابن عباد، تصحیح الأبنیه عن الحقایق الادویه، مجمع‌الامثال فارس، داستان‌نامه بهمنیاری و تاریخ ادبیات عربی در سه جلد.

منبع‌ها:

گوگل

ویکی‌پدیا

چهره‌های ماندگار

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , ,