Saturday, 18 July 2015
27 October 2020
دایره‌ی شکسته- شکلات

«تلخی نشاط آور خدایان»

2010 November 05

مهشب تاجیک / رادیو کوچه

در قدیم، شکلات را با الهه‌ی حاصل‌خیزی مرتبط می‌دانستند. شکلات در قسمت آمریکای مرکزی، نوعی کالای‌ لوکس محسوب می‌شد و از دانه‌های کاکائو هم به عنوان پول استفاده می‌کردند. شکلات از دانه‌های درخت کاکائو به دست می‌آید‌. ازتک‌ها،‌ بومیان آمریکای مرکزی و جنوبی‌ از قرن‌ها قبل‌ این درخت را ستایش می‌کردند. ازتک‌ها بودند که کشف کردند که با له‌کردن دانه‌های درخت کاکائو و هم‌چنین با اضافه‌کردن مقداری فلفل و ادویه به آن می‌توانند یک نوشیدنی تلخ اما مقوی درست کنند. اولین‌بار، «کریستوفر کلمب» کاکائو را برای نشان دادن به پادشاه و ملکه‌ی اسپانیا از آمریکا به اروپا آورد، و خیلی زود، این ماده جزو مواد‌‌غذایی قاره اروپا شد. آن زمان از شکلات تنها در انواع نوشیدنی‌ها استفاده می‌شد که البته مقداری شکر به نوشیدنی اضافه می‌کردند تا تلخی آن گرفته شود. تا قرن ۱۷، شکلات در اروپا، ماده غذایی گران‌قیمتی محسوب می‌شد که تنها ثروت‌مندان سلطنتی از آن استفاده می‌کردند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

اما ساخت شکلات جامد حدود ۲۰۰ سال پیش در سویس آغاز شد و تا سال‌ها فقط برخی از اشراف ثروت‌مند اروپایی از این ماده‌غذایی استفاده می‌کردند. ایرانیان نیز از قدیم، ترکیباتی از پودر کاکائو با سایر مواد را برای ساختن بعضی از شیرینی‌های سنتی به‌کار می‌بردند. اما تولید و مصرف شکلات در ایران نیز هم‌چون بسیاری از کشورها سابقه‌ای چندان طولانی ندارد. اولین کارخانه‌ی شکلات‌سازی در ایران حدود شصت سال پیش توسط دو برادر مهاجر روسی در تبریز راه اندازی شد. محصول این کارخانه تا مدت‌ها فقط آب نبات و تافی برای بچه‌ها بود. این کارخانه و کارخانه‌های متعددی که بعد از آن به‌وجود آمدند، به‌تدریج دامنه‌ی فعالیت خود را گسترش دادند و انواع دیگری از محصولات را تولید کردند.

حدود سال ۱۸۰۰ میلادی اولین شکلات‌های کاکائویی با اختراع تکنیک‌های قالب‌گیری به بازار آمد‌. با استفاده از آسیاب‌های مکانیکی می‌شد‌ به راحتی دانه‌های درخت کاکائو را له و پودر نرمی از آن درست کرد.‌ با گرم کردن و ریختن این پودر در قالب،  اولین شکلات‌های کاکائویی متولد شد‌. در سال ۱۸۲۵ یک هلندی به نام «کنراد فن هوتر»  روشی اختراع کرد که طی آن، چربی دانه‌های کاکائو را می‌گرفت و از آن، کره‌ی کاکائو تهیه می‌کرد. از باقی مانده‌ی دانه کاکائو هم پودر کاکائو تهیه کرد. هم‌چنین طی روشی دیگر، شکلات را قلیایی کرده و به این ترتیب، مزه تلخ آن را از بین می‌بردند. از آن زمان بود که شکلات‌ها به شکل امروزی تهیه شد. گفته شده که «جوزف فرای»، اولین کسی بود که در سال ۱۸۴۷میلادی، شکلات‌های امروزی را عرضه کرد که به راحتی قابل خوردن باشند.

چندین سال بعد «رودلف‌لینت» سویسی کره‌ی کاکائو را به شکلات‌های کاکائویی اضافه کرد تا شکلات‌ها نرم‌تر شوند. کره کاکائو در دمای ۳۷ درجه که دمای بدن است آب می‌شود و به همین دلیل وقتی کاکائو را در دهان می‌گذاریم آب می‌شود. در سال ۱۸۷۵ بود که «سویس‌دنیل پیتر» با به‌کار بردن شیر در ساخت شکلات،‌ شکلات‌هایی نرم‌تر و شیرین‌تر از شکلات‌های کاکائویی ساخت. وقتی هم که کارخانه‌ی «نستله» شیر را به صورت پودر یا همان شیر خشک تولید کرد. دیگر شکلات‌های شیری ‌حسابی رونق گرفتند چرا که پودر شیر خشک ‌خیلی راحت‌تر از شیر مایع با کاکائو مخلوط می‌شد‌. خشک‌کردن شیر روشی برای نگه‌داری دراز‌مدت از شیر است که از فاسد‌شدن سریع آن جلوگیری می‌کند.

شکلات خواص دارویی بسیاری هم دارد. گرچه بسیاری از مردم بدون توجه به خواص کاکائو و فقط به علت طعم مطبوعش آن را مصرف می‌کنند، اما اعتقاد به خواص دارویی کاکائو از دیر باز رایج بوده است. بر اساس تحقیقات جدید، مشخص شده که کاکائو حاوی «فلاونوییدها» است. این ترکیبات که منشا گیاهی دارند‌ حاوی آنتی‌اکسیدان‌ها هستند. آنتی‌اکسیدان‌ها تاثیر عمده‌ای در کاهش فشار خون و تسهیل گردش خون دارند، بنابراین همان‌طور که دیدن جعبه شکلات، شادی را به قلب شما می‌آورد، مصرف آن هم در صورتی که به‌طور صحیح و مناسب باشد در افراد سالم می‌تواند به سلامت قلب و عروق کمک کند.

کاکائو هم‌چنین می تواند به افزایش و تسهیل گردش خون در مغز و دیگر اندام‌ها کمک کند. فلاونوئیدها به باز شدن رگ‌های خونی کمک می‌کنند و مانع تجمع پلاکت‌ها در دیواره‌ی عروق می‌شوند. تاثیر این مواد بر بدن‌، شبیه آن چیزی است که در آسپرین بچه‌ها دیده می‌شود، اما مدت اثر آن‌ها طولانی‌تر است. کاکائو می‌تواند جای‌گزین مناسبی برای افرادی باشد که به آسپرین حساس هستند. البته متخصصان تاکید می‌کنند که علی‌رغم این مسایل، شکلات مانند هر ماده‌غذایی دیگر مضراتی دارد، به‌طور مثال چربی موجود در شکلات می‌تواند افزایش کلسترول خون را به هم‌راه داشته باشد.

در حال حاضر معروف‌ترین شکلات‌های دنیا با نام شکلات‌های سوییسی شناخته می‌شوند. اما در دهه‌های اخیر و با توجه به استقبال همیشگی و مشتریان پرو پا قرص این محصول‌ بسیاری از کشورهای دنیا اقدام به تولید و عرضه‌ی انواع شکلات در سطح بازار جهانی کرده‌اند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , ,