Saturday, 18 July 2015
31 October 2020
به بهانه صدوپانزدهمین سال کشف «اشعه ایکس»

«روزنگاشت/ پرتو ایکس»

2010 November 08

محبوبه‌شعاع / رادیوکوچه

mahboobeh@koochehmail.com

هشتم نوامبر برابر با صد‌و‌پانزدهمین سال کشف «اشعه ایکس» است. اشعه ایکس نوعی از امواج الکترومغناطیس است که در بلورشناسی و عکس‌برداری از اعضای داخلی بدن و عکس‌برداری از درون اشیای جامد و به‌عنوان یکی از روش‌های تست غیرمخرب در تشخیص نقص‌های موجود در اشیای ساخته شده کاربرد دارد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«اشعه ایکس» یک حالت پر انرژی نور است که توسط چشم انسان دیده نمی‌شود. نور دارای فرم‌های مختلفی از قبیل، امواج رادیویی، امواج ریز موج، امواج مادون قرمز، نور قابل مشاهده، امواج فرابنفش، اشعه ایکس و اشعه گاما است.

فوتون‌های کم انرژی و امواج رادیویی و ریزموج، اکثرن در دماهای خیلی پایین تولید می‌شوند و این در حالی است که بدن‌های سرد ما با دمایی در حدود سی درجه سانتی‌گراد به‌طور گسترده‌ای قادر به تولید امواج مادون قرمز است و اشیا با دماهای بسیار بالا قادر به آزادسازی انرژی خود به‌صورت اشعه ایکس هستند.

اشعه ایکس در سال ۱۸۹۵ میلادی توسط «ویلهلم کنراد رونتگن» فیزیک‌دان آلمانی کشف شد و به دلیل ناشناخته بودن ماهیت آن، پرتو ایکس نامیده شد. یعنی با قرار دادن آن در میدان‌های مغناطیس و الکتریکی به هیچ وجه منحرف نشد. رونتگن در سال ۱۸۹۶ به خاطر کشف مهم‌اش یعنی اشعه ایکس، مدال سلطنتی «رامفورد» را به‌دست آورد. هم‌چنین او در سال ۱۹۰۱ جایزه نوبل فیزیک را بدست آورد که باعث شهرت عالم‌گیرش شد.

تمام افتخار و اعتبار کشف اشعه ایکس شایسته رونتگن می‌باشد. او به تنهایی کار کرد، کشف او غیرقابل پیش‌بینی بود و مجدانه کار خود را پی گرفت. علاوه بر این‌ها کشف او انگیزه مهمی برای سایر پژوهش‌گران شد.

این اشعه قدرت نفوذ بسیاری دارد و تقریبن از هر چیزی به جز استخوان و فلز می‌گذرد. اولین عکس پرتو ایکس از دست همسر رونتگن گرفته شد که انگشتر او به خوبی در عکس مشخص بوده است. این گمان که پرتوهای ایکس، امواج الکترومغناطیس با طول موج بسیار کوتاه هستند، به کمک یک آزمایش پراش دوگانه در سال ۱۹۰۶ انجام گرفت و تایید شد و اثبات قطعی ماهیت موجی پرتو ایکس هم در سال ۱۹۱۲ میلادی به وسیله «فون لاوه» ارایه شد.

اشعه‌ایکس اشعه‌ای با طول موج بسیار کوتاه و قابلیت نفوذ بسیار زیاد است و از اغلب مواد عبور می‌کند. فیزیک‌دانان برای آنالیز مواد بلوری استفاده‌های شایانی از این اشعه برده‌اند و در پزشکی تحت عنوان‌های رادیوگرافی و رادیوسکوپی به کار برده می‌شود.

مهم‌ترین موارد استعمال اشعه ایکس، استفاده از آن برای تشخیص‌های پزشکی و دندان‌پزشکی است. موارد استعمال دیگر آن رادیوتراپی است که در آن اشعه ایکس برای نابود کردن تومورهای خطرناک و یا متوقف کردن رشد آن‌ها به کار برده می‌شود.

اشعه ایکس در صنعت نیز موارد استعمال فراوانی دارد. به‌طور مثال می‌توان از آن برای اندازه‌گیری ضخامت برخی مواد و یا پیدا کردن درز و رخنه‌های ناپیدا استفاده کرد. اشعه ایکس در بسیاری دیگر از زمینه‌های علمی از زیست‌شناسی گرفته تا نجوم و ستاره‌شناسی نیز کاربرد دارد. این اشعه به ویژه درباره‌ی ساختار اتمی و ملکولی اطلاعات زیادی را برای دانش‌مندان فراهم آورده است.

و اما پرتو ایکس در کنار فواید خود می‌تواند برای انسان بسیار خطرناک باشد و می‌تواند آسیب‌های زیستی قابل توجهی را پدید آورد. این آسیب‌ها در انسان شامل سوختگی، بیماری ناشی از دریافت تابش بیش از حد و اثرات ژنتیکی است.

منبع ها:

گوگل

ویکی‌پدیا

آفتاب

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,