Saturday, 18 July 2015
26 October 2020
به بهانه سال‌روز درگذشت «عبدالحسین میرزا فرمانفرما»

«روزنگاشت / فرمانفرما سالار لشکر»

2010 November 21

محبوبه‌شعاع / رادیوکوچه

mahboobeh@koochehmail.com

سی‌ام آبان برابر با سال‌روز درگذشت «عبدالحسین فرمانفرما» است. او در دوران قاجار هر لقب و هر سمتی که به دست آورد، دیگر از ید قدرتش خارج نشد. هم‌چنان که لقب فرمانفرما، که با او ماند تا لقب برافتاد و شد نام خانوادگی‌اش و در نهایت وی در سال 1318 در سن 87 سالگی در گذشت.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«عبدالحسین میرزا گردشی» ملقب به «فرمانفرما» در سال ۱۲۳۱خورشیدی در تهران متولد شد. آموزش ابتدایی خود را تحت تعلیمات پدر و مادرش در منزل آغاز کرد. پس از تحصیلات ابتدایی به دستور پسر عمویش «ناصرالدین شاه» وارد «دارالفنون» شد و در رشته نظام ثبت نام شد.

او پس از آموختن علوم نظامی لقب «سالارلشکر» گرفت و در مقام نظامی ترقی کرد. به طوری که در سفر ناصرالدین شاه به اروپا، ریاست گارد حفاظت از شاه را بر عهده گرفت و پس از بازگشت از اروپا، با لقب «فرمانفرما»، به حکم‌رانی کرمان و بلوچستان منصوب شد.

فرمانفرما از آن پس‏بارها در مقام‏های گوناگون جابه‌جا شد تا این‌که در دولتی کوتاه، صدارت یافت. ولی پس از کودتای اسفند 1299، در زمره مردانی بود که هم‌راه دو پسرش، به بند و زنجیر گرفتار شد و در تمام دوران حکومت سه ماهه «سیدضیاالدین طباطبایی»، در زندان به سر برد.

پس از کنار رفتن سیدضیاء و آزادی فرمانفرما، کاری به وی واگذار نشد و فقط در مراسم و جشن‏های دربار شرکت می‏کرد. فرمانفرما، علی رغم نزدیکی زیادی که به رضاخان داشت، در زمان حکومت او، دارای پست دولتی نشد و به عنوان مرد سیاسی که چهل سال در این عرصه فعالیت داشت، مطرح بود.

او قدرت محلی بسیاری داشت و در هر جا حکومت (استان‌داری) می‌گرفت چندان زمین و ده می‌خرید که نفوذش در آن جا تمام شدنی نبود. گفته‌شده: «فرمانفرا مقادیر شایان توجهی از اراضی خود را به رضاخان بخشید و رضاخان نیز در مقابل دو تن از فرزندان فرمانفرما را به وکالت مجلس شورای ملی رساند و فرزند دیگرش را به وزارت رساند.»

فرمانفرما جمعن ده بار استان‌دار و حاکم ولایت‏های گوناگون، نه بار وزیر و دو بار رییس دولت شد. وی مرد پرکار و مستبدی بود. گفته شده او درکارها، بیش‌تر حیله را به کار می‏بست و در هنگام ضرورت، چاپلوسی نیز می‏کرد.

وی در سیاست خارجی معتقد به هم‌کاری با انگلیس‏ها بود و مطامع آن‌ها را دنبال می‏کرد. زندگانی فرمانفرما شبیه یک وزارت‌‌خانه کوچک بود. به علت املاک وسیعی که در تهران و شهرستان‏ها تدارک دیده بود، مباشرینی از طرف او، آن‌ها را اداره می‏کردند و او در سال‏های آخر عمر، به این کارها مشغول بود.

او برای نگاه داشتن ثروت هنگفت خود، با توجه به تغییرات زمان، منعطف می‏شد. چنان‌که پس از تغییر حکومت قاجار به مشروطه و بعد از تزلزل قاجار و استقرار حکومت پهلوی، به این خوی انعطاف‏پذیر، متوسل شد.

فرمانفرما تا سال ۱۳۱۵ زندگی محتاطانه‌ای داشت و با دقت به کارهای املاک خود رسیدگی می‌کرد تا اینکه فرزندش «نصرت الدوله» دست‌گیر و به زندان «سمنان» منتقل شد و بعد از چندی خبر مرگ او را به فرمانفرما دادند مرگ پسرش تاثیر بدی در روحیه او گذاشت.

و سرانجام فرمانفرما، پس از این‌که رضا شاه پیغام فرستاده بود املاک کرمانشاه، همدان و اسدآباد را به دفتر اختصاصی بدهید، بر اثر سکته در سال ۱۳۱۸خورشیدی در سن 87   سالگی درگذشت و وی را در صحن عبدالعظیم در ری به خاک سپردند.

عبدالحسین میرزا فرمانفرما پس از روی کار آمدن سلسله پهلوی به تدریج ثروت و نفوذ سیاسی خود را از دست داد. ثروت پایدار او فرزندان تحصیل‌کرده‌ای بود که تحت نظارت او تربیت شدند و شهرت و نفوذ خاندان فرمانفرما را در دوره پهلوی دوم تجدید کردند. خانواده‌های فیروز و فرمانفرماییان منسوب به او هستند.

او از همسران متعدد خود صاحب ۳۶ فرزند شد. که اغلب آن‌ها به مدارج عالی رسیدند و با خانواده‌های صاحب نام ازدواج کردند. تعدادی از معروف‌ترین فرزندان او عبارت‌اند از: نصرت الدوله، سالارلشکر، مریم فیروز و ستاره، منوچهر، خداداد، دکتر صبار و عبدالعزیز فرمانفرماییان.

گفته می‌شود، ازنکات بسیار جالب و مرموز زندگی وی، دوستی و صمیمیت و رفت و آمد مکرر مدرس با او بوده است. این مطلب را به کرات فرزندان او ستاره، مریم فیروز، نصرت‌الدوله و منوچهر در خاطرات خود ذکر کرده‌اند.

منبع‌ها:

گوگل

ویکی‌پدیا

راسخون

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , 

۱ Comment

  1. 1

    wh0cd5918032 generic eurax where can i buy acyclovir Online Ventolin buy buspar