Saturday, 18 July 2015
27 October 2020
به بهانه سال‌روز درگذشت «مرتضا ممیز»

«روزنگاشت / پدر هنر گرافیک ایران»

2010 November 26

محبوبه‌شعاع / رادیوکوچه

mahboobeh@koochehmail.com

پنجم آذر برابر با پنجمین سال‌روز درگذشت «مرتضا ممیز» طراح گرافیک ایرانی است. او زاده سال 1315 بود و پیشنهاد ایجاد رشته گرافیک را به دانش‌کده هنرهای زیبا ارایه داد. بنیان‌گذاری این رشته برای دانش‌جویان هنر باعث شد تا سیستم ناقص گرافیک جان بگیرد و تلاشی را آغاز کند. ممیز را «پدر هنر گرافیک ایران» نیز می‌نامند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«مرتضا ممیز» در چهارم شهریور سال 1315 در تهران زاده شد. او در سال ۱۳۴۴ از دانش‌کده هنرهای زیبا دانش‌گاه تهران فارغ‌التحصیل شد و سه سال بعد گواهی‌نامه‌ی طراحی غرفه و ویترین و معماری خود را از مدرسه عالی هنرهای تزیینی «پاریس» دریافت کرد. دوره اخذ لیسانس ممیز یازده سال به طول انجامید و وی در این دوره به کارهای مختلفی از جمله کار در آتلیه گرافیکی مشغول بود.

ممیز در سال ۱۳۴۸ پیشنهاد ایجاد رشته گرافیک را به دانش‌کده هنرهای زیبا ارایه داد. بنیان‌گذاری این رشته برای دانش‌جویان هنر باعث شد تا سیستم ناقص گرافیک جان بگیرد و تلاشی را آغاز کند. تا این سال ممیز به‌ غیر از طراحی گرافیک برای کتاب‌ها و پوسترها، تلاشی را تحت عنوان مدیر هنری در مجلاتی چون ایران آباد، کتاب هفته، کیهان هفته، فرهنگ، کاوش، نگین آغاز کرد. مجلاتی که نحوه و سبک کاری ممیز را در جامعه تثبیت و معرفی کرده‌اند.

آثار ممیز در این دوره در «کتاب هفته» به چنان پرکاری و دوره خلاقی بدل شد که نام او را به عنوان گرافیستی مولف و کم نظیر بر سر زبان‌ها نشاند. هم‌چنین ادامه کار وی در نشریات فرهنگ و نگین، راه را برای ورود گرافیست‌های جوان دهه چهل مانند «فرشید مثقالی» باز کرد.

آثار روی جلد ممیز برای نشریه کتاب هفته نمونه‌هایی از چاپ «سیلک و لیتوگرافی» موفق و خلاقانه‌ای است، که ارزش‌های گرافیکی بسیار مفیدی را با خود به هم‌راه دارد. وی در همان سال‌ها یکی از مهم‌ترین آثار مدرن تاریخ معاصر را با طراحی چاقوهای واژگون شکل داد. اثر چاقوهای او اجتماعی‌ترین اثر است که از دهه چهل  به بعد پدید آمده‌ است.

مرتضا ممیز در طول نیم قرن فعالیت هنری خود در ایران و عرصه هنر بین‌المللی، در احیا و ابداع هنر گرافیک در ایران و پیش‌برد و گسترش فرهنگ ملی و سنت‌های هنری نقش بارزی داشت و به این سبب او را «پدر هنر گرافیک ایران» می‌نامند. وی در آذرماه سال ۱۳۸۳ به‌عنوان استاد برجسته فرهنگستان هنر، در مراسمی، ازسوی «سیدمحمد خاتمی» رییس جمهوری وقت تجلیل شد.

او در سال‌های پایانی عمر خویش با بیماری سرطان دست و پنجه نرم می‌کرد و از بیست‌و‌‌سوم آبان‌ماه ۱۳۸۴ برای تازه‌ترین دور شیمی‌درمانی، در بیمارستان آبان تهران بستری شده بود که چند روز بعد حالش رو به وخامت نهاد و سرانجام در پنجم آذر ماه ۱۳۸۴ برابر ۲۶ نوامبر ۲۰۰۵ در سن ۶۹ سالگی درگذشت. پیکر مرتضی ممیز، هفتم آذرماه، تشییع و در «باغبان‌کلا»، در کرج به‌ خاک سپرده شد.

ممیز در سال‌های 1350 تا 52 طراحی و کارگردانی سه فیلم انیمیشن برای فستیوال فیلم‌های کودکان کانون پرورش فکری تهران با عنوان‌های: «آن‌که عمل کرد و آن‌که خیال بافت»، «یک نقطه سبز» و «سیاه پرنده» را در پرونده کاری خود داشته است.

وی در طول فعالیت‌های هنری خود بیش از ده نمایش‌گاه اختصاصی از ۱۳۳۹ تا ۱۳۷۷ در تهران و دو نمایش‌گاه اختصاصی در آلمان و بیش از ۷۴ نمایش‌گاه گروهی در ایران، آلمان، فرانسه، آمریکا، بلژیک، فنلاند و یوگسلاوی برپا کرد و طراحی گرافیکی و تهیه پوستر برای صدها جلد کتاب و نشریات مختلف توسط او انجام گرفت.

هم‌چنین در یازدهم تیر ماه ۱۳۷۵ در آستانه شصت سالگی‌اش دوستان وی در «نگارخانه لاله تهران» به پاس چهل  سال کار حرفه‌ای، نمایش‌گاهی از تصویرسازی های او را در معرض دید عموم قرار دادند.

مسوولیت‌ها:

مدیریت گروه گرافیک و عکاسی دانش‌کده هنرهای زیبا دانش‌گاه تهران

مدیریت و طراحی هنری جشن‌واره بین‌المللی فیلم تهران(۱۳۵۲-۱۳۵۶)

ریاست هیت مدیره انجمن طراحان گرافیک ایران

ریاست دوسالانه‌های گرافیک ششم، هفتم و هشتم

مشاور هنری کتاب‌خانه و مرکز اسناد دانش‌گاه تهران

ریاست کمیته ایرانی انجمن بین‌المللی طراحان گرافیک (AGI)

افتخارات و جایزه‌ها:

جایزه بهترین طراحی کتاب کودک سال‌های ۴۵ـ‌۱۳۴۲

مدال رتبه اول دانش‌جوی ممتاز دانش‌کده هنرهای زیبا دانش‌گاه تهران (‌۱۳۴۴)

برنده مدال طراحی نمایش‌گاه بین‌المللی طراحی ژوونیزی فرانسه (‌۱۹۶۶)

طراح شاعر برای طراحی پوسترهای سینمایی فستیوال سینمایی کان (‌۱۹۷۵)

جایزه و مدال بهترین پوسترهای سینمایی جشن‌واره فجر تهران (‌۱۳۶۵، ۱۳۶۶ و ۱۳۶۹)

جایزه بهترین آثار طراحی نشانه‌های دهه ۸۰ میلادی (‌۱۹۹۰)

منبع‌ها:

ویکی‌پدیا

آفتاب

گوگل

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,