Saturday, 18 July 2015
30 October 2020
دایره‌ی شکسته

«رویایی که به تسخیر ما درآمد»

2010 November 27

مه‌شبتاجیک/ رادیو کوچه

«لئوناردو داوینچی» زمانی مدعی شد که توسط بال‌های متحرک مصنوعی می‌توان همانند مرغان در آسمان پرواز کرد و یا دست‌کم از مکان‌های مرتفع به آسانی و بی‌خطر فرود آمد‌. اندیشه وی را یارانش به باد سخره گرفتند ولی او پس از مدتی آزمایش موفق شد دست‌گاه کوچکی بسازد که مرکب از دو بال یک بدنه و یک سکان بود، لئوناردو دست‌گاه خود را از مکان مرتفعی به پایین رها کرد. این دست‌گاه که در حقیقت پدر‌بزرگ هواپیماهای امروزی است پس از طی خط سیر طولانی به آرامی روی زمین نشست.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

چندی بعد لئوناردو در سال 1500 دست‌گاه خود را کامل‌تر کرد، بدین معنی که به‌وسیله‌ی یک فنر که حرکات ملایمی به بال‌های دست‌گاه اختراعی می‌داد، موفق شد آن را مدت بیش‌تری در هوا نگاه دارد، ولی البته کسی با آن پرواز نکرد و اطرافیانش دست‌گاه را خرد کرده او را رنجیده‌خاطر ساختند و از ادامه‌ی این کار منصرف کردند. اگر‌چه لئوناردو کار خود را ادامه نداد، ولی پس از وی دیگران طرح او را دنبال کردند.

سال‌ها بعد بزرگانی هم‌چون «سرجرج کایلی» از انگلستان و «اتولیلینتال» از آلمان و «پرسی‌پیلچر» و «چالوت» و «فرانسین‌روگالوی» آمریکایی و سه اسکی‌باز روی آب استرالیایی و مردانی چون «ولمر جنسن» و «ریچارد ‌میلر» که به «پدر کایت» معروف است در ساخت کایت‌ها و گلایدرها تلاش کردند و آن زمان پروازهایی تا صد‌متر یا بیش‌تر و کم‌تر انجام دادند‌. نخستین انسانی که به روایت افسانه‌های یونانی پرواز کرد «ددالیوس» و فرزندش «ایکاریوس» بود که بال‌هایی از موم و پر درست کردند و از زندان گریختند. در موقع پرواز بال‌های فرزندش توسط گرمای خورشید آب شد و در دریا غرق شد و ددالیوس در جزیره‌های دورتر ار دور بدون پرواز زندگی کرد .

در اوایل قرن 17 دو نفر به نام‌های «بیردمن» و «وینگ فلپرز» به طور جدی در مورد هوانوردی به تحقیق پرداختند. این محققان تازه کار به غلط فکر می‌کردند اگر به بازوی انسان بال متصل شود نیروی ماهیچه او برای پرواز کافی خواهد بود. جسارت و تحقیقات اغلب خطرناک این دو توانست اندکی به دانش هوانوردی کمک کند. در اواسط قرن 17 بود که محققان قانع شدند انسان نمی‌تواند پرواز را مانند پرندگان تقلید کند. از آن به بعد آن‌ها توجه خود را به ساخت وسیله‌ای معطوف کردند که بتواند انسان را به هوا حمل کند. دو فرانسوی به نام‌های «ژوزف و اتینه مونت گلفیه» که تولید‌کننده‌ی کاغذ بودند، متوجه شدند که دود آتش، تکه‌های نیم‌سوز کاغذ را با خود به هوا می‌برد و به همین دلیل شروع به آزمایش‌هایی با پاکت کاغذی کردند. آن‌ها دهانه‌ی پاکت را باز کرده و به‌طور وارونه بالای آتش نگه داشتند. بعد از چند لحظه پاکت را رها کردند. دودی که پاکت را پر کرده بود توانست آن را با خود به هوا ببرد. دو برادر نتیجه گرفتند که دود می‌تواند نیروی بالابری به‌وجود آورد که برای ساخت وسیله‌ای قابل پرواز مورد استفاده قرار گیرد. بعدها دانش‌مندان دلیل علمی آن را این‌گونه بیان کردند که وقتی هوا گرم می‌شود انبساط یافته و در اطراف هوای سرد نیروی بالابر تولید می‌کند.

در سال 1796 یک انگلیسی به‌نام «جرج کایلی» به تحقیق درباره‌ی آیرودینامیک پایه پرداخت. به همین منظور او پرهای پرنده‌ای را به محور‌گردانی متصل کرد و به این ترتیب موفق به ساخت و پرواز بالگردی شد. او در سال 1804 اولین مدل گلایدر جهان با بال ثابت را ساخت و به پرواز در آورد. این گلایدر بالی به شکل کایت و از جنس کاغذ داشت که به تیرک بلند و چوبی متصل بود. در انتهای این تیرک دم هواپیما قرار داشت که موجب کنترل آن در جهات افقی و عمودی می‌شد. این اولین وسیله در تاریخ بود که شکل هواپیمای واقعی را داشت. شاید نخستین کسانی که موفق شدند هواپیمای بی‌موتور یا بادبادک هوایی را نیرو داده با سرعت و به میل سرنشین در فضا به پرواز در آورند، «برادران‌رایت» بودند. آن‌ها پس از سال‌ها آزمایش در سال 1903 موفق شدند موتور کوچکی بر روی بادبادک هوایی نصب کنند و به محور این موتور پروانه‌ای که به‌طور کامل شبیه یک فرفره بود متصل سازند و در نتیجه هواپیما را بر اثر گردش فرفره با استفاده از نیروی موتور در هوا به پرواز در آورند.

با این‌که پیش از برادران رایت موتورهای نفت‌سوز اختراع شده بود، ولی فکر استفاده از پروانه یا هلیس  برای شکافتن هوا و پیش‌بردن هواپیما به اندیشه کسی خطور نکرده بود. آن‌هایی که می‌خواستند هواپیما را با سرعت در فضا به حرکت در آوردند، همه سعی داشتند با استفاده از حرکت دادن بال‌ها این کار را انجام دهند. زیرا آن‌ها می‌خواستند به‌طور کامل از پرندگان تقلید کنند ولی کوشش مخترعان در این راه به‌جایی نرسیده بر همه ثابت شد که فکر برادران رایت یعنی استفاده از پروانه برای پیش بردن هواپیما در هوا صحیح‌ترین اندیشه‌هاست. هواپیمای دوباله آن‌ها از روی یک ریل پرتاب چوبی به مسافت حدود ۱۸ متر و در جهت مخالف بادی به سرعت بیش از ۲۰ مایل در ساعت بیش از ۳۲ کیلومتر به هوا برمی‌خاست. در اولین آزمایش‌، «ویلبر» مسافتی در حدود ۱۲۰ فوت را در مدت زمانی در حدود ۱۲ ثانیه طی کرد. در آخرین و طولانی‌ترین پرواز نیز که به‌وسیله‌ی ویلبر انجام شد مسافتی در حدود ۸۵۲ فوت در ۵۹ ثانیه طی شد. حوالی ظهر آن روز‌، یکی از معدود شاهدان این پروازها که جوانی به نام «جانی مور» بود پس از دیدن موفقیت برادران رایت‌، در حالی که از خوش‌حالی در پوست خود نمی‌گنجید، شروع به دویدن در کنار ساحل کرد و فریاد زد «آن‌ها بالاخره موفق شدند، آن‌ها بالاخره موفق شدند، چقدر خوب شد که آن‌ها بالاخره پرواز کردند.»

«کورتیس» آمریکایی در سال 1908 اختراع رایت را تکمیل کرد و با قراردادن چند چرخ کوچک در زیر هواپیما مسئله‌ی فرود آمدن و برخاستن را حل کرد و بدین ترتیب از آن سال به بعد مخترعان در تکمیل این ماشین کوشیدند و بعد از اختراع لئوناردو داوینچی سرانجام پس از از چهار قرن تجربه آزمایش و زحمت، ماشین هوایی اختراع شد و به آسمان رفت.

اکنون با آن‌که هواپیماهای جت اختراع شده، ولی بسیاری از هواپیماهای جهان بر اصول همان اختراع برادران رایت ساخته می‌شود. بدین معنی که پروانه هواپیما بر اثر نیروی موتور با سرعت می‌چرخد و به‌طور کامل مانند پیچی که به چوب پنبه سر بطری فرو می‌رود، و چون به بدنه هواپیما وصل است خود و هواپیما را به طرف جلو پیش می‌برد‌. بر اثر ادامه‌ی این کار هواپیما به حرکت در آمده به هوا می‌رود و مانند کسی که در آب شنا می‌کند و آب‌ها را به زیر بدن خود می‌لغزاند، پروانه نیز در آسمان هوا را به زیر بال و بدنه هواپیما لغزانده و هواپیما پیش می‌رود.

و اما نکاتی جالب از روزی که انسان رویای پرواز را در سر داشت تا به امروز که آسمان در تسخیر اوست:

1500 طراحی یک وسیله‌ی پرنده توسط لئوناردو داوینچی

1783 اولین پرواز انسان توسط یک وسیله سبک‌تر از آزمایش‌های مربوط به هوا

1903 پرواز برادران رایت با اولین هواپیماهای موتوردار جهان

1939پرواز اولین هواپیما با موتور جت

1974چوک‌ییگر سرعت صوت را به‌وسیله‌ی اولین هواپیمای مافوق‌صوت جهان شکست

1961 یوری گاگارین ، اولین انسان در فضا

1969 نیل‌آرمسترانگ‌، اولین انسان بر روی ماه

1970 ورود بویینگ 747 به آسمان اولین جمبو‌جت جهان

1976ورود کنکورد  اولین هواپیمای مسافربری مافوق‌صوت جهان

1981قرار دادن اولین شاتل فضایی جهان توسط آمریکا در فضا

و بشر هرروز پیش می‌رود تا کل کهکشان را به تصرف خود درآورد. و شاید روزی ما برای سفر به کره مریخ برویم و برگردیم.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , ,