Saturday, 18 July 2015
28 October 2020
به مناسبت در گذشت کام‌بخش‌فرد،

«زمان مرگ، تنها اتفاق‌نظر دو باستان‌شناس»

2010 November 30

دو سال قبل بود که در یک چنین روزی یعنی 9 آذرماه سال 1387، دکتر مسعود آذرنوش بر دوش دوستانش راهی خانه ابدی خود شد، و امروز سیف‌اله کام‌بخش‌فرد، آخرین بازمانده نسل دوم باستان‌شناسی ایران در بهشت زهرا به خاک سپرده می‌شود. ابن دو باستان‌شناس از سال 57 تا زمان مرگ با هم اختلاف نظر داشتند و در یک روز یک ساعت فوت کردند.

سیف‌اله کام‌بخش‌فرد و مسعود آذرنوش

خبرگزاری میراث فرهنگی ـ گروه میراث فرهنگی ـ دو سال قبل بود که در یک چنین روزی یعنی 9 آذرماه سال 1387، دکتر مسعود آذرنوش بر دوش دوستانش راهی خانه ابدی خود شد، و امروز سیف‌اله کام‌بخش‌فرد، آخرین بازمانده نسل دوم باستان‌شناسی ایران در بهشت زهرا به خاک سپرده می‌شود.

به گزارش CHN مسعود آذرنوش و سیف‌اله کام‌بخش‌فرد در تاریخ 7 آذر با اختلاف دو سال و یک ساعت درگذشتند. آذرنوش در ساعت 17 و کام‌بخش‌فرد در ساعت 16 با جهان وداع کردند.

وجه اشتراک آذرنوش و کام‌بخش فرد، شاید کاوش‌های کنگاور باشد. کاوش‌هایی که به گفته برخی باستان‌شناسان اختلاف نظرهایی را هم میان این دو باستان‌شناس به وجود آورد. اما نکته در این‌جاست که هنگام خاک‌سپاری آذرنوش، کام‌بخش‌فرد سخن‌رانی بلندی درباره جای‌گاه علمی آذرنوش ایراد کرد. سخن‌رانی وی در آن تاریخ برای عده‌ای که سال‌ها شاهد اختلاف نظر میان این دو باستان‌شناس بودند، عجیب بود.

آشنایی کام‌بخش‌‌فرد و آذرنوش به سال‌ 1347 باز می‌گردد. زمانی که آذرنوش دانش‌جوی رشته باستان‌شناسی بود و کام‌بخش فرد تازه کاوش‌های کنگاور را آغاز کرد. در آن سال آذرنوش به عنوان کارآموز باستان‌شناسی هم‌راه کام‌بخش‌فرد می‌شود.

این کاوش‌ها در 5 فصل (سال‌های 1347، 51، 52، 53 و 56) به طول انجامید تا این‌که اختلاف‌نظر کام‌بخش‌فرد به عنوان سرپرست هیت و آذرنوش که در آن زمان عضو هیت کنگاور بود آغاز شد. اختلاف‌ها بالا گرفت و گفته می‌شود که در سال 1357، آذرنوش در کاوشی به سرپرستی خود دوباره به کنگاور بازگشت و سه سال پس از آن مقاله خود را به زبان انگلیسی درباره آن‌چه که به نظریه وی در کنگاور مشهور است، در مجله AMI آلمان به چاپ رساند.

مقاله آذرنوش توسط فاطمه کریمی و در سال 1377 به فارسی برگردانده و در مجله اثر منتشر شد. انتشار این مقاله هم دوباره بحث‌های تازه‌ای را در مورد کنگاور به وجود آورد.

چاپ این مقاله اختلاف میان این دو باستان‌شناس را بالا برد و تقریبن تا پایان عمر یعنی زمانی که آذرنوش درگذشت این اختلاف‌ به قوت خود باقی‌ماند.

اختلاف‌نظر این دو باستان‌شناس از آن‌جا آغاز شد که کام‌بخش‌فرد معتقد بود آن‌چه در کنگاور به عنوان معماری به‌دست ‌آمده، معبد آناهیتا است. اما آذرنوش معتقد بود که معماری کنگاور، یک کاخ نیمه‌کاره از دوره ساسانی، احتمالن متعلق به خسرو پرویز بوده و ارتباطی با معبد آناهیتا ندارد.

به گفته برخی باستان‌شناسان آذرنوش پیش از مرگ قطعه‌ آجری را که از کنگاور به‌دست‌آورده بود را برای آزمایش‌های علمی، دوباره مورد تحقیق قرار داد و گفته می‌شود که این تحقیقات نظریه وی را، بیش‌تر به واقعیت نزدیک می‌کرد.

آذرنوش در سال 1999 و در مقاله‌ای به زبان فرانسه با نام کنگاور: معبد آناهید یا بنای ساسانی، به بحث پیرامون کاوش‌های کنگاور پرداخت و یک‌بار دیگر بر آن‌چه خود می‌پنداشت تاکید کرد.

اما کام‌بخش‌فرد هم در آن‌ زمان آرام ننشست و کتابی تحت عنوان کاوش‌های کنگاور را در سال 1386 منتشر کرد. چند صفحه از این کتاب به رد نظریه آذرنوش مربوط می‌شود.

امروز کام‌بخش‌فرد پس از دو سال درست در زمان خاک‌سپاری آذرنوش به خاک‌ سپرده می‌شود. دو باستان‌شناسی که تا پایان عمر بر پایه عقایدشان ماندند، گویی دوباره با هم روبه‌رو می‌شوند. در یک روز و یک ساعت.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,